vrijdag 16 september 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 16 september 2016 jaargang 12, nummer 33
Onze columnisten deze week
 

Focus op de parasja

Focus op de parasja

De cursus Focus op de parasja, het 'lernuurtje' op de vrijdagochtend van 10 tot 11 uur, is inmiddels een klassieker. Samen met onze docent Leo Mock leest en bestudeert u de 'parasja van de week', het gedeelte uit de Tora dat die week op sjabbat in de synagoge wordt gelezen en ontdekt u de betekenissen die in de verhalen verscholen zitten.
Ongeacht of u op sjabbes naar sjoel gaat: u leest een mooie tekst en verwerft inzichten waar u nog eens over kunt nadenken en over kunt discussiëren. Kennis van het Hebreeuws is niet vereist, alle teksten worden in vertaling behandeld.

Focus op de parasja is 'lernen' in de ware betekenis van het woord.

De cursus vindt plaats op 12 vrijdagochtenden en gaat van start op 7 oktober. Gelezen wordt dan Parasjat Vajelech.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Crescas interactief

Crescas interactief

De oplettende lezer zal op onze website www.crescas.nl een nieuw symbooltje hebben gezien, een kleurrijk vierkantje met ronde hoekjes. Klik erop en u komt terecht op de Instagram-pagina van Crescas. Instagram, voor wie dat (nog) niet weet, is een app waarmee plaatjes en foto's kunnen worden gedeeld. Voor ons is het een aanvulling op onze interactieve mogelijkheden - zo kunnen we u snel laten zien wat wij de moeite waard vinden, omdat het mooi, bijzonder, opmerkelijk en/of ontroerend is. We zijn nog maar nét begonnen, maar er wordt aan gewerkt! Hier is de link: Crescas op Instagram

Op Facebook is Crescas al veel langer actief. We plaatsen er berichten die ons opvallen en die we om wat voor reden dan ook onder uw aandacht willen brengen, zoals nieuwtjes, activiteiten en recepten voor de Joodse feestdagen.
Hier is de link: Crescas op Facebook.

Verder communiceren we via onze wekelijkse nieuwsbrief, kunt u ons mailen, en natuurlijk ook gewoon bellen op 020-6402380 of een brief schrijven naar Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam.

We horen graag van u!

Johan Polak, uitgever, classicus, mecenas én Joods

Johan Polak, uitgever, classicus, mecenas én Joods

Het leven van uitgever Johan Polak is het onderwerp van de tweede lezing die Crescas dit seizoen organiseert in samenwerking met het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland.

Zondag 6 november komt literatuurwetenschapper Koen Hilberdink (1957) vertellen over zijn biografie over het leven van uitgever, mecenas en classicus Johan Polak, die in 2017 zal verschijnen.

Portret van Johan Polak als kind, uit de serie <em>MEMENTO voor Joodse kinderen</em> (2014) van de Amsterdamse beeldend kunstenaar Joan Verheyen (1937).In een interview in het dagblad Trouw in november 2012 zegt Hilberdink:

Johan is een ongelooflijk interessant personage. Bij hem pak je alle grote thema's samen die in zijn tijd speelden: de Tweede Wereldoorlog, de onderduik waardoor hij als Joodse jongen kon overleven, het antisemitisme waarmee hij ook na de oorlog nog te maken kreeg, de Koude Oorlog waarin hij heel duidelijk positie koos, de opkomst van de experimentelen in de kunst waartegen hij zich afzette en waardoor hij moderne dichters en schilders tegenover zich vond - aan de hand van zijn leven kun je de geschiedenis op een prachtige manier beschrijven.

Lees meer over deze lezing op onze website, en mis deze boeiende lezing niet!

Het portret bij dit artikel van Johan Polak als kind is van de hand van de Amsterdamse beeldend kunstenaar Joan Verheyen (1937), en maakt deel uit van diens portretserie MEMENTO voor Joodse kinderen (2014).

Het genoemde artikel in Trouw is in zijn geheel online te lezen.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Judasloon, de volledig herziene vertaling van Anna Seghers' roman over een Duits dorp in de nazomer van 1932. Here I am van Jonathan Safran Foer (zie hieronder) is als Hier ben ik ook in het Nederlands verschenen, en Klaas Smelik en Ria van den Brandt bezorgden de nieuwe uitgave van Wachten jullie op mij? Etty Hillesum in beeld.

Engelstalig: Here I Am, de nieuwe roman van Jonathan Safran Foer (de eerste na de verschijning, elf jaar geleden, van Everything is Illuminated), is een weinig opbeurend verhaal over het strandende huwelijk van de welgestelde Amerikanen Jacob en Julia Bloch. In The Guardian een bespreking.

Vers uit de ramsj geplukt: Onwillig Brussel, waarin de Belgische historicus Lieven Saerens (1958), aan de hand van de levensverhalen van Joodse families, een indringend beeld schetst van het antisemitisme in België voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.
Drie jaar na verschijnen in 2013 liggen de sjtetl-verhalen uit het imaginaire stadje Kasrilevke zoals Sjolem Aleichem die opschreef in De stad van de kleine mensen in de ramsj, en met een beetje zoeken is het kritische Israel and Palestine: Reappraisals, Revisions, Refutations (2009) van de Brits-Israëlische historicus Avi Shlaim (1945) nog te vinden.

En verder: Focus op Joseph Roth!

  • Zaterdag 1 oktober om 21.00 uur organiseren uitgeverij Bas Lubberhuizen en de culturele ambassade van het Lloyd Hotel in Amsterdam 'Een uur met Joseph Roth'. Een evenement in vier talen waar vier Roth-specialisten zullen voorlezen uit het werk van deze beroemde en geliefde Oostenrijks-Joodse schrijver.
    De toegang is gratis, wel graag vooraf uw aanwezigheid melden met een mail naar cultureleambassade@lloydhotel.com.

  • Zondag 2 oktober om 14.00 uur in het Goethe-Institut in Amsterdam: de literaire manifestatie Ein Sonntagnachmittag mit Joseph Roth. Daar zullen ook twee nieuwe vertalingen worden gepresenteerd: Beichte eines Mörders / Biecht van een moordenaar (Atlas Contact) en Juden auf Wanderschaft / Joden op drift (Uitgeverij Bas Lubberhuizen). Beide boeken zijn vertaald door Els Snick, die ook de moderatie van deze middag voor haar rekening neemt, daarbij gesteund door literatuurhistoricus en Roth-kenner Heinz Lunzer.

  • Ter voorbereiding op Ein Sonntagnachmittag mit Joseph Roth kunt u dus zaterdagavond 1 oktober om 21.00 uur naar het Lloyd Hotel in Amsterdam.

In de Digibieb
In de Digibieb: Arnold Aletrino

In de Digibieb

De Digitale Joodse Bibliotheek, ook wel bekend als de Crescas Digibieb, wordt nog altijd uitgebreid. Daarvan houden we u al sinds januari 2015 regelmatig op de hoogte in de serie In de Digibieb, waarin we steeds één schrijver uit de Joodse Bibliotheek belichten en diens werk plaatsen in de tijd waarin hij of zij leefde en werkte. Daarnaast belichten we afzonderlijke werken van de schrijvers die inmiddels een plekje hebben op onze virtuele boekenplanken.


Ook internationaal trekt de Joodse Bibliotheek de aandacht: augustus 2016 besteedde de internetkrant Jewish Telegraph Agency (JTA) aandacht aan de Digibieb, naar aanleiding van de 8000e download.

Vandaag presenteren we een 'nieuwe' schrijver: de Portugees-Joodse Arnold Aletrino (1858-1916).
Hij studeerde medicijnen aan de Universiteit van Amsterdam en ging als gemeente-arts aan de slag in de arme volkswijken Kadijk en Kattenburg.
Gedurende zijn werkzame leven heeft Aletrino het altijd opgenomen voor de zwaksten in de samenleving, en hij is de geschiedenis ingegaan als een van de vroegste pleitbezorgers van de homoseksualiteit. Op het vijfde Congres voor Crimineele Anthropologie in 1902 - Aletrino had inmiddels een aanstelling als lector criminele antropologie aan de Amsterdamse universiteit - bestrijdt hij de dan heersende visie dat homoseksuelen moeten worden gelijkgesteld aan criminelen "omdat ze dezelfde fysieke en psychische kenmerken vertonen". In 1905 publiceert Aletrino onder het pseudoniem Karl Ihlfeldt Over uranisme (liefde voor hetzelfde geslacht). Een gerechtelijk-geneeskundige studie.

Arnold Aletrino was al in zijn studententijd betrokken bij de beweging van De Nieuwe Gids en intiem bevriend met vele Tachtigers, onder wie Lodewijk van Deyssel, Willem Kloos en Frederik van Eeden.
Die vriendschappen inspireerden Aletrino tot het schrijven van romans, somber proza in de stijl van het Franse naturalisme (Émile Zola, Guy de Maupassant), waarvoor hij de stof vond in de harde realiteit van zijn artsenpraktijk.

In de Joodse Bibliotheek zijn nu vier boeken online te lezen of te downloaden, waaronder het postuum verschenen Napoleons laatste levensjaren (1916).

Strings for Peace

Strings for Peace

Het Babylon Kwartet, in 2015 winnaar van het Groot Kamermuziekfestival geeft op 24 september in de Christus Triumfatorkerk aan de Juliana van Stolberglaan 154 in Den Haag een concert waarvan de baten ten goede komen aan de vredesprojecten van de Israëlische organisatie Givat Haviva.

Givat Haviva is een Joods-Arabisch Instituut voor Vredeseducatie dat zich inzet voor een vreedzame samenleving tussen Joden en Arabieren in Israël. In Nederland zet de Stichting Vrienden van Givat Haviva zich in voor dit instituut door middel van de bevordering van naamsbekendheid en fondsenwerving. De Vrienden kozen als pay-off op hun website Steunt Joden en Arabieren te leven als Onbevooroordeelde Medeburgers (SJALOM), en wie wil weten wat Givat Haviva allemaal doet, moet daar zeker eens gaan kijken.

Op het programma, dat om 20.15 uur begint, staan werken van Strawinsky, Mozart en Brahms - dat is genieten - én met uw aanwezigheid steunt u een goed doel!

Kaarten zijn verkrijgbaar op de website van de stichting Vrienden van Givat Haviva, per e-mail aan paul.wessels@versatel.nl of op de avond zelf aan de zaal.

Muziek!

Muziek!

Onze keus uit het uitgebreide muzikale aanbod voor de komende weken, van spannende jazz tot klassiek piano, van klarinet tot een jonge Joodse maestro 'op de bok'.

  • Klarinettist David Kweksilber en pianist Juan Miguel Moreno treden zondag 18 september op in Werkgebouw ‘Het Veem’. Op het programma, dat de titel De bronnen van David Kweksilber draagt, muziek van Weinberg, Ravel en anderen. Het concert is de opening van het seizoen van Toets des tijds, waarin David en Juan Miguel nog meermaals te horen zullen zijn.

  • David en Juan Miguel zijn ook te horen in de Snoge aan het Jonas Daniëlplein, tijdens het Kaarslichtconcert op donderdag 22 september.

  • Boris Giltburg (1984) won in 2013 de eerste prijs bij de Koningin Elisabethwedstrijd voor piano. Vrijdag 23 september is hij te horen in het Muziekgebouw aan 't IJ in een uitdagend recital met muziek van Skrjabin, Liszt en Rachmaninov.

  • De Israëlische, in Nederland wonende en werkende basklarinettist/componist Ziv Taubenfeld heeft op woensdag 28 september 'carte blanche' in het Bimhuis in Amsterdam. Hij speelt er met met zijn akoestische trio Bones en de uit gevestigde Nederlandse jazzmusici bestaande band Plots.

  • Zondag 2 oktober is het trio Ancient Groove te horen in de Synagoge Delft. Gitarist Roy Zakai, Ofer Ronen op flamencogitaar en zangeres Tamar Bloch spelen een prachtprogramma met Joods-Marokkaanse muziek.

  • Dirigent Joshua Weilerstein (1987) is bezig met een stormachtige carrière. Zondag 2 oktober dirigeert hij het Koninklijk Concertgebouworkest in een concert speciaal voor kinderen: Reis door de nacht. Plaats van handeling: Concertgebouw Amsterdam. Het programma wordt twee maal gespeeld, om 13.00 uur en om 15.30 uur. Er is een voorprogramma!

  • En een vooraankondiging: Meesterwerk in concert, vijf concerten in TivoliVredenburg Utrecht met Jules van Hessen, in de serie Maestro Jules onthult…. Het eerste concert, gewijd aan de eerste symfonie van Beethoven, is op donderdag 13 oktober.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • De Forward bezocht het Joods Museum in Hohenems, een stadje in de Oostenrijkse Alpen waar nog maar één Jood woont.
  • Joden en fotografie, die hebben iets met elkaar. Mosaic Magazine zocht het uit.
  • De Israëlische schrijver Nir Baram geeft in NRC zijn opmerkelijke visie op zijn vaderland. Zie ook onze column van Salomon Bouman van deze week.
  • Times of Israel bericht over Defying the Nazis: the Sharps' War, een nieuwe documentaire van Ken Burns. Opnieuw komt een vrijwel onbekend stuk geschiedenis aan het licht.
  • Facebook gaat helpen bij de bestrijding van cyberterrorisme, schrijft Breaking Israel News.
  • In Live Science de 'genetische kaart' van Joden over de hele wereld, het resultaat van onderzoek waarop de Verenigde Naties zich beroepen, volgens MidEastBeast.
  • Op NPR (National Public Radio) onderzoekt New Yorker Joel Rose of hij zijn aversie van gefilte fisch kan overwinnen.

Website van de week
Basia con Fuoco

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Oudere Amsterdammers herinneren zich vast nog wel de piano- en grammofoonplatenzaak Bender op het Spui. Vraagbaak voor al uw vragen op muziekgebied, in het bijzonder opera, was Basia Jaworski - wat zij niet wist, was het weten niet waard. Toen Bender werd overgenomen door pianohandel Ypma ging Basia mee, tot opluchting van haar fans. Toen Ypma in 1996 de cd-afdeling sloot en de zaken voortzette als pianohandel, ging Basia verder als muziekjournalist.

Sindsdien deelt ze haar formidabele en degelijk onderbouwde kennis in diverse muziektijdschriften. Sinds juni 2016 doet ze dat ook op haar weblog: Basia con Fuoco.

Op haar blog bespreekt Basia nieuwe cd's en operavoorstellingen die ze bezoekt, schrijft ze achtergrondartikelen (zoals Entartete Music, Teresienstadt en Channel Classics) en discografieën.
Een belangrijk focus op Basia con Fuoco is de Joodse muziek, gezien het korte bestaan van het blog nog volop in ontwikkeling. Een bijzonder verhaal is de bespreking van Mieczyslaw Weinbergs weinig bekende opera Pasazirka. Met link naar een interview met de zangeres die de hoofdrol vertolkt en de trailer van de productie.

Overigens is muziek met Joodse aspecten ook elders op de site te vinden, met de zoekfunctie in de linkerbovenhoek is al veel te traceren.

Er is, kortom, voor muziekliefhebbers heel veel te ontdekken op Basia con Fuoco.

Wie zich aanmeldt met Follow by e-mail krijgt bericht als er nieuwe artikelen op Basia con Fuoco zijn verschenen.
Basia Jaworski is te vinden op Facebook. De Facebookpagina van Basia con Fuoco is besloten, maar toegankelijk na aanmelding.

Met haar cd- en dvd-besprekingen levert Basia bovendien een belangrijke bijdrage aan het webmagazine voor operaliefhebbers Place de l'Opéra.

In the Picture
When The Time Is Ripe

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Miles is gewoon een goeie Joodse peer, maar de wereld om hem heen brengt hem in verwarring. De avond voor zijn bar mitswa moet hij de feiten over zichzelf én zijn familie onder ogen zien …

Deze tekenfilm was in 2010 het eindexamenproject van Shion Takeuchi (1988), waarmee ze afstudeerde aan het California Institute of the Arts CALARTS.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
16 - 23 september

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Aanrader deze week: Titos Brille op Das Erste/ARD, maandagavond, een documentaire waarin actrice en regisseur Adriana Altaras wordt gevolgd op de zoektocht naar haar Joodse wortels in voormalig Joegoslavië. Ze schreef er ook een boek over.


vrijdag 16 september

  • Brava tv, 12.27: Daniel Barenboim - The Warsaw Recital. Daniel Barenboim geeft nog maar zelden pianorecitals, maar hier wijdt hij een hele avond aan Frédéric Chopin ter ere van diens tweehonderdste geboortedag.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.
  • HBO, 0.55: Everything Is Illuminated. Komisch drama uit 2005 naar het gelijknamige boek van Jonathan Safran Foer, waarin de hoofdpersoon met een oude foto op zoek gaat naar de Oekraïense vrouw die zijn grootvader uit handen van de nazi's zou hebben gered.

zaterdag 17 september

  • WDR 3 radio, 17.45: Zeitzeichen. Vandaag is het precies 75 jaar geleden dat Hitlers minister van Volksvoorlichting en Propaganda de eerste executies liet uitvoeren voor het luisteren naar buitenlandse radiozenders.
  • NPO 3 (AVROTROS), 21.45: Unreal. Amerikaanse dramaserie over een reality datingshow, geproduceerd en gespeeld door nette Amerikaans-Joodse meisjes.
  • BBC 2, 0.25: A Serious Man. Tragikomedie uit 2009 van Ethan en Joel Coen over de Joodse natuurkundeprofessor Larry Gopnik die woont in de benauwende Joodse enclave in Minnesota en niet wordt begrepen door zijn studenten, familieleden en medebewoners.

zondag 18 september

  • NDR Kultur, 8.40: Glaubenssachen. De Joods geboren Heinrich Heine werd fervent volgeling van het gedachtegoed van Maarten Luther. Toch moet hij weet hebben gehad van diens antisemitische ideeën.
  • NPO 2 (EO/JO), 15.35: Mazzeltov. Jaarlijks staan er in Nederland tussen de tien en twintig Joodse stellen onder de choepa, het huwelijksbaldakijn. Maar aan de grote dag van het huwelijk gaat vaak een lange geschiedenis en intensieve voorbereiding vooraf. Vandaag: het huwelijk van dertigers Yuri en Emily die trouwen in Griekenland.
  • WDR 3, 20.04: Oper. Afl.: De Demon, opera uit 1876 van de minst bekende Rubinstein, componist Anton Grigorjevitsj Rubinstein (1829-1894). Het werk was razend populair in de 19e eeuw, maar wordt nog maar zelden uitgevoerd.
  • BBC 4, 22.00: World War Two: 1942 and Hitler's soft underbelly. Documentaire over de massale inzet van Britse soldaten in Noord-Afrika en Italië, in de woorden van Churchill 'de weke onderbuik van Hitler'.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 22.45: Wonderfeel 2016. Opname van het openingsconcert van het openluchtmuziekfestival Wonderfeel, waar pianowonder Aidan Mikdad (2001) optrad met de Nieuwe Philharmonie Utrecht.

maandag 19 september

  • HBO, 06.00: This is where I leave you. Komedie uit 2014 naar het gelijknamige boek van Jonathan Tropper over zeven dagen sjiwwe zitten met familie die tien jaar lang geen dag meer met elkaar heeft doorgebracht.
  • NPO Cultura (VPRO), 18.30: VPRO Boeken. Met onder meer Carolijn Visser over haar boek Selma, aan Hitler ontsnapt, gevangene van Mao.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 22.15: Roy Lichtenstein – Behind the mirror. Roy Lichtensteins aan cartoons refererende schilderijen en litho's in felle, veelal primaire kleuren, omlijnd door dikke, zwarte contouren, hebben een onuitwisbare indruk gemaakt op een internationaal publiek.
  • ARD/Das Erste, 22.45: Titos Brille. Actrice Adriana Altaras, dochter van Joodse partizanen die ooit voor Tito vochten en vluchtten naar Duitsland, gaat op zoek naar haar wortels in een land dat niet meer bestaat: Joegoslavië.
  • Arte tv, 0.55: Kaddisch für einen Freund. Komisch drama uit 2012 over de Libanese vluchteling Ali en diens ingewikkelde vriendschap met de Russisch-Joodse Alexander, zijn buurjongen in Berlin Kreuzberg.

dinsdag 20 september

  • HBO, 10.35: A Short History of Decay. Drama uit 2014 over Nathan Fisher, schrijver te Brooklyn, NY, die een bezoek brengt aan zijn ouders in Florida.
  • Canvas, 21.10: L'Année Zéro. Tweeluik van Olivier Wieviorka en David Korn-Brzoza de vijf hoopvolle en tegelijk chaotische jaren in Europa tussen het einde van de Tweede Wereldoorlog en het begin van de Koude Oorlog. Deel 1: 1945. Met vele unieke archiefbeelden.

woensdag 21 september

  • NDR Kultur, 20.00: Hörspiel. Afl.: Das Buch der Fragen. Zonder het boek zou er niets van ons overleven, stelt de Joodse auteur Edmond Jabès (1912-1991). Zijn belangrijkste werk, Das Buch der Fragen, werd tot hoorspel bewerkt.
  • NPO 2 (EO/JO), 0.00: Mazzeltov. Jaarlijks staan er in Nederland tussen de tien en twintig Joodse stellen onder de choepa, het huwelijksbaldakijn. Maar aan de grote dag van het huwelijk gaat vaak een lange geschiedenis en intensieve voorbereiding vooraf. Vandaag; het huwelijk van dertigers Yuri en Emily die trouwen in Griekenland. Herhaling van 18/9.

donderdag 22 september

  • NPO 2 (VPRO), 0.00: First Cousin Once Removed. Documentaire uit 2012 van Alan Berliner waarin hij een intiem portret schetst van zijn achterneef, vriend en vroegere mentor, de dichter Edwin Honig (1919-2011), die ten prooi viel aan Alzheimer.

vrijdag 23 september

  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.

(advertenties)


banner limmoed_2016 banner joodsamsterdam banner sivmo banner meldpunttaal banner venstra banner givat banner jonet banner blankevoort banner luna3 banner amphora banner propra banner israelactie



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven