vrijdag 2 september 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 2 september 2016 jaargang 12, nummer 31
Onze columnisten deze week
 

Wie was Andreas Burnier?

Wie was Andreas Burnier?

Crescas heeft veel aan Andreas Burnier te danken. Met die woorden begon Leo Frijda in november 2015 zijn column bij het verschijnen van maar liefst drie boeken door en over Andreas Burnier, de vrouw die mede aan de wieg van het Joods Educatief Centrum Crescas heeft gestaan.

Aan schrijver, criminoloog, wetenschapper, feministe en voorvechtster van de vrouwenliefde Andreas Burnier (pseudoniem van C.I. Dessaur) brengen wij in maart 2017 een ode. In twee avonden krijgt u inzicht in haar leven, begrip voor haar haat-liefde verhouding met het jodendom en volgt u van nabij hoe zij zich, in de laatste jaren van haar leven, uitgebreid verdiepte in de Joodse tradities, lezingen gaf, artikelen en essays publiceerde en zelfs Hebreeuwse les gaf. Aan het woord komen Elisabeth Lockhorn, die als ware het een labour of love zeven jaar besteedde aan het schrijven van de met lof overladen biografie Metselaar van de wereld, en Daniel van Mourik en Manja Ressler, die Andreas Burnier van zeer nabij hebben gekend.
U bent van harte uitgenodigd op woensdag 22 en woensdag 29 maart 2017 mee te komen praten over een van de meest eigenzinnige vrouwen van de afgelopen vijftig jaar.

Let op: in de gedrukte cursusfolder staat 29 maart als een donderdag vermeld: dat moet zijn: woensdag 29 maart!

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Het verhaal van de broers Lopes Cardozo

Het verhaal van de broers Lopes Cardozo

Twee broers, uit hetzelfde gezin. Ze hebben dezelfde vader en dezelfde moeder. De één is een orthodoxe rabbijn, de ander noemt zichzelf half-Joods. Kan dat?

De broers Lopes Cardozo, Nico (sinds lange tijd: Nathan) en Jacques zijn inmiddels zestigers. In een door Willy Lindwer gemaakte documentaire kijken zij terug op hun jeugd en op de bijzondere ontwikkelingen die in hun gezin plaatsvonden. Vader Cardozo was Joods, moeder was dat niet. Nico was van jongs af aan met het jodendom bezig, veel meer dan Jacques. Als hij zestien jaar is, neemt hij een beslissing die de rest van zijn leven zal kleuren. Hij besluit ‘uit te komen’ – halachisch Joods te worden volgens de orthodox-Joodse regels. Daar laat hij het niet bij. Hij studeert twaalf jaar lang aan ultra-orthodoxe jesjiwot (Talmoedscholen) en wordt rabbijn. Zijn broer Jacques twijfelt over dat uitkomen, maar neemt die stap uiteindelijk niet. Hun moeder volgt Nico’s voorbeeld en wordt ook Joods. Vanaf dat moment is Jacques een buitenbeentje in het gezin.

Wat dit betekent voor de relatie van de broers, wordt in de film af en toe pijnlijk duidelijk. Na al die jaren zijn de emoties nog steeds goed zichtbaar, maar ook is te zien dat de broers ondanks alle verschillen een meer dan goede relatie hebben. De film geeft een bijzondere kijk op de diversiteit in Joodse identiteit.

Nathan Lopes Cardozo heeft ons deze film ter beschikking gesteld (waarvoor wij hem veel dank verschuldigd zijn), zodat u deze vanaf vandaag op de Crescas-website kunt bekijken.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: De therapeut, waarin psychiater Irving D. Yalom zijn aandacht verlegt naar de andere kant van de therapeutische relatie: die van de therapeut zelf. Judith Lewis Herman publiceerde in 1992 Trauma en herstel, de neerslag van haar onderzoek naar de gevolgen van geweld - van mishandeling thuis tot politiek geweld. Het boek is in herdruk verschenen, nu met een geactualiseerde inleiding van de schrijfster. Ook Yuval Abramovitz dook in De lijst in de psyche, nadat hij bij een ongeluk verlamd was geraakt.

Engelstalig: The Dutch, the Germans and the Jews, een in boekvorm uitgegeven essay van de Nederlandse historicus, journalist en auteur van literair proza Jan Herman Brinks. Hoe zit het nou werkelijk met de Nederlandse collaboratie met de Duitse bezetter? Verschenen bij de Nederlandse uitgeverij Aspekt.

Vers uit de ramsj geplukt: drie bijzondere romans. Allereerst het indrukwekkende Dageraad van Elie Wiesel over Sjoa-overlevende Elisja, die na de Tweede Wereldoorlog toetreedt tot 'De Beweging', die zich met geweld verzet tegen de Britse overheersing van Palestina. Joanna Gruda schreef De jongen die met honden kon praten over de zevenjarige Julian, Pools, Joods en kind van communisten, en ten slotte Vriendschappelijk vuur van A.B. Yehoshua, over een land dat in permanente staat van oorlog verkeert, het verlangen naar normaliteit en de koppige wens de familie bij elkaar te houden.

Verder:

  • Zaterdag 3 september wordt tijdens de boekenmanifestatie Manuscripta in de Tolhuistuin aan Mirjam Rotenstreich het eerste exemplaar uitgereikt van haar nieuwe boek De Stalker. Zie voor meer informatie over Manuscripta manuscripta.nl.
  • Voormalig Crescas-docent Chaim van Unen presenteert donderdag 8 september bij boekhandel Blakevoort zijn nieuwe boek, dat de intrigerende titel Hoe God zichzelf overtrof draagt. U kunt erbij zijn, stuur dan uiterlijk maandag 5 september een mail naar boekhandelblankevoort@planet.nl, of bel 020-6455694.
  • Vrijdag 9 september presenteert Carla van Dokkum in Pakhuis de Zwijger haar zeer persoonlijke verhaal Eigenlijk heet ik Tsiwja. Aanmelding per mail aan publiciteit@uitgeverijq.nl, o.v.v. boekpresentatie Carla van Dokkum.
  • Moedervlekken van Arnon Grunberg staat op de longlist voor de ECI Literatuurprijs

In de Digibieb
Bernard Canter (1870-1956), Joodse letterkundige, en meer

In de Digibieb

Omdat de Joodse Bibliotheek sinds kort drie nieuwe boeken van zijn hand heeft toegevoegd, brengen we Bernard Carter weer eens onder uw aandacht.

Het is altijd weer verrassend om Google te laten zoeken naar een naam, en in het geval van Bernard Canter levert dat weer enkele pareltjes van informatie op.
De Utrechtse prozaschrijver, journalist en schilder Bernard Canter vertegenwoordigt vrijwel in z’n eentje de Joodse letteren in Utrecht, vermeldt Het Literatuurhuis. Canter werd inderdaad in Utrecht geboren, maar zijn werkzame leven speelde zich voornamelijk af in Amsterdam.
Het geboortejaar van Canter lijkt ook niet helemaal vast te staan: volgens het Biografisch Portaal van Nederland is hij in 1871 geboren, en de database van het Joods Biografisch Woordenboek twijfelt over geboorte- én overlijdensdatum. En heette Canter nu Bernard of was Barend zijn voornaam?
(Overigens zijn op één na alle bronnen het er over eens: Canter werd in 1871 geboren …)

Wij kennen Bernard Canter voornamelijk als romanschrijver en dichter, maar hij was vanaf 1903 actief als kunstschilder (hij benoemde zijn stijl als rhytmisch pointilisme, en ontwierp daarnaast kinderspeelgoed en huishoudelijke artikelen. Volgens het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie was Canter 'schilder, aquarellist, pastellist, tekenaar, ontwerper, auteur, dichter, kunstcriticus'.
Een veelzijdig man, zijn hele werkzame leven lang, deze Barend/Bernard Canter, zoon van Abraham Barend Canter en Johanna Reens.

Dat Canter al heel vroeg intens begaan was met mensen die het moeilijk hadden, is te lezen in zijn prozadebuut Bleek Mietje, dat hij onder zijn pseudoniem G.K. van den Bosch in 1892 publiceerde in De Nieuwe Gids. Die sociale bewogenheid zou de rode draad worden in zijn gehele schrijversloopbaan. In 1900 besloot hij zelfs een reportage te maken 'van binnenuit', door zelf twee weken als bedelaar te gaan leven (Twee dagen bedelaar), en zo te laten zien hoe mensonwaardig het bestaan aan de rand van de samenleving was.

Ook vandaag de dag nog is het werk van Bernard Canter zeer leesbaar. Het geeft een indringend beeld van de tijd waarin hij leefde en werkte, zoals De Lafaard, een heroïek verhaal van den wereldoorlog (1916) laat zien. Hij schreef het samen met Arthur Tervooren, redacteur van het tijdschrift 'Het Leven'. Ook uit 1916 dateert Mombakkes, de groote comediant. Een andere roman van dag- en voetlicht, een roman over Hans Wentinck, die droomt van een carrière op toneel. de roman is een verkapte polemiek tegen het toneelechtpaar Eduard en Enny Verkade. En de laatste toevoeging aan de Digibieb is het 'Tooneelspel in proza en verzen, groot drie bedrijven' Het geheim van Polichinelle dat Canter in 1917 opdroeg aan zijn vader.

Alle negen boeken van Bernard Canter vindt u in de Joodse Bibliotheek, waar u de boeken online kunt lezen of kosteloos naar uw eigen computer kunt downloaden.

The Situation

The Situation

De Israëlisch-Oostenrijkse regisseur Yael Ronen (1976) is één van de meest veelbelovende en spraakmakende regisseurs in Duitsland. Sinds het seizoen 2013/2014 is ze als huisregisseur verbonden aan het Berlijnse Maxim-Gorki theater, en heeft met haar voorstellingen al de nodige reuring veroorzaakt.

Vrijdag 16 en zaterdag 17 september is Yael Ronen met haar gezelschap te zien in Stadsschouwburg Amsterdam met de voorstelling The Situation, dat door het prestigieuze Duitse festival Theatertreffen verkozen werd tot één van de tien beste uit het Duitstalige theater van de laatste tijd.

The Situation - in het Ivriet hamatsav - speelt zich af in Berlijn, waar Palestijnse, Syrische en Israëlische immigranten elkaar tegenkomen op een cursus Duits. Het enige dat de cursisten gemeen hebben, is dat ze in de afgelopen jaren naar Duitsland zijn gekomen in de hoop daar een nieuw leven te kunnen opbouwen.
De acteurs op toneel, die afkomstig zijn uit Jenin, Kazachstan, Qalqiliya, Damascus, Jeruzalem en Haifa, brengen hun eigen verhaal mee. In de voorstelling moeten ze in theatrale vorm hun 'buren' ontmoeten, in het reine zien te komen met elkaars achtergrond en het verleden en onderzoeken of er toch hoop is op wederzijds begrip. Dat resulteert in een 'radicaal grappige politieke cabaretvoorstelling', zoals Theatertreffen The Situation omschreef. De voorstelling wordt gespeeld in het Hebreeuws, Arabisch, Duits en Engels en is voorzien van boventiteling. Er is geen pauze.

Voorafgaand aan de voorstellingen in Amsterdam is er in de Nieuwe Foyer een korte voorbeschouwing.

Op YouTube is een aanstekelijke trailer van The Situation te zien.

Voor kaartverkoop en meer informatie zie stadsschouwburgamsterdam.nl/voorstellingen.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • De Forward besteedt aandacht aan de deze week overleden Amerikaanse filmacteur Gene Wilder.
  • De Toronto Star laat een stukje Joodse geschiedenis van de stad herleven.
  • Drie Joodse getto's werden bezocht door de Connecticut Jewish Journal.
  • Het YIVO Vilna Collections Project ontdekte Joodse humor van tweehonderd jaar geleden in de bloemlezing Hundert un eyni anekdotin.
  • Kent u de verborgen Joodse geschiedenis van wereldtaal Esperanto? Lees het in de Forward.
  • Mosaic Magazine schrijft bij monde van Philologos over cupping, een stukje oeroude traditionele volksgeneeskunde die tijdens de Olympische Spelen plotseling in het nieuws kwam.
  • De Paralympic Games 2016 in Rio de Janeiro, die volgende week van start gaan, krijgen aandacht van Israel21C.
  • De verfilming van A Tale of Love and Darkness van Amos Oz, het regiedebuut van actrice Natalie Portman, krijgt van Rolling Stone vier van de vijf sterren. The director (…) is employing stark images of beauty and terror to craft a portrait of an artist in the agonizing act of becoming himself.

Voor uw agenda: Cultuur!

Voor uw agenda: Cultuur!

Het culturele seizoen is begonnen, en dat is goed te merken aan het snelgroeiende aanbod. Onder het motto: met Crescas bent u 'van de straat', deden wij alvast een greep in de grabbelton!

  • In het kader van de European Days of Jewish Culture 2016, met als thema Jewish Languages, zijn er in diverse steden in Nederland op zondag 4 september en zondag 11 september lezingen, muziek en andere evenementen te bezoeken.
  • Dinsdag 6 september geeft de Amerikaanse schrijfster en beeldend kunstenaar Shoshanna Brombacher in Synagoge Groningen een lezing over Joodse kunst.
  • De Open Monumentendag 2016, gek genoeg op twee dagen, te weten zaterdag 10 september en zondag 11 september. Het thema is 'Iconen en symbolen'. Circa vijfduizend unieke monumenten in tachtig procent van alle Nederlandse gemeenten openen hun deuren. In Hasselt is het mikwe (ritueel bad) te bezoeken, in Doetinchem het Joods monument, in Gouda het onlangs geheel gerestaureerde Joods Metaheerhuis, in Geffen bij Oss het Smouse Kerkhof en in Zuidlaren neemt de (voormalige) synagoge deel. Amsterdam biedt een overweldigende hoeveelheid 'open monumenten'. Uw speciale aandacht voor de Amsterdamse School en het NIOD aan de Herengracht 380, waar medewerkers van het instituut over hun werk vertellen en rondleidingen door het gebouw worden gegeven.
  • Wie van spannende muziek wil genieten, richt zijn schreden zaterdag 3 september naar het Conservatorium Hotel in Amsterdam, waar pianist en componist Avishai Darash om 17.00 uur een concert geeft.
  • Eveneens op 3 september is in Den Haag choreograaf, danser en muzikant Amos Ben-Tal aan het werk te zien tijdens de Haagse UIT Nach.
  • Heimwee naar het bruisende nachtleven van Tel Aviv? Vrijdag 9 september kunt u in het BIM-huis een avond vol oosters en mediterraan getinte jazz en dans beleven. Voor het voetlicht treden bassist Haggai Cohen-Milo en zijn band MakeSpeak, pianist Nitai Hershkovits die u wellicht kent uit het ensemble van contrabassist Avishai Cohen, en Hadar Noiberg, die met haar band een geweldige mix maakt van jazz en klassiek met Oosterse en Noord-Afrikaanse grooves.

Website van de week
World Israel News

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

World Israel News is een nieuwswebsite die onder de tabs Latest News, Videos, Israel, World, Conflict, Diaspora, Innovation, Judaism en Opinion het wereldnieuws, met uiteraard altijd een Joodse en/of Israëlische link, toegankelijk maakt.
De tabs maken de content, verdeeld in Latest en Recent, zichtbaar met mouse-over, wat navigeren binnen de site gemakkelijk maakt.

Voor het meest actuele nieuws is World Israel News ook te vinden op twitter en Facebook

In the Picture
Mala Mala

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Liora Itzhak (Isaac) werd in Israël geboren als kind van Indiase ouders. Ze ging op jonge leeftijd met haar ouders terug naar India en verdiepte zich daar in de Indiase traditionele klassieke muziek. Haar bijzondere talent werd ontdekt door de Indiase filmindustrie, en Bollywood maakte graag gebruik van Liora's stem voor het nasynchroniseren van Indiase actrices die in hun filmrollen iets te zingen hadden.

Liora Itzhak keerde terug naar Israël en maakt daar, zeker sinds ze samenwerkt met Idan Raichel, grote furore, en onderzoekt hoe de de Israëlische en Indiase muziek met elkaar zijn te combineren.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
2 - 9 september

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Speciale aandacht voor de de documentaire Team Gaza die maandag 5 september is te zien op NPO 2. Team Gaza is het indrukwekkende verhaal over vijf voetballers en een sportjournaliste die het beste van hun leven proberen te maken in een gebied dat wordt gekenmerkt door oorlog. Het team wordt een seizoen lang gevolgd.


vrijdag 2 september

  • NPO 3 (VARA), 20.35: Micha Wertheim: Voor zichzelf. Registratie van de zesde avondvullende cabaretvoorstelling die NRC omschreef als 'een uit metaforen opgetrokken voorstelling die zelf weer metafoor is'.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes. Zie ook woensdag.

zaterdag 3 september

  • NPO 1 (VPRO), 9.00: VPRO Vrije Geluiden. Afl.: Special Ivan Fischer, waarin Melchior Huurdeman dirigent Iván Fischer (1952) ontmoet in diens geboortestad Boedapest.
  • NPO 1 (VPRO), 9.50: VPRO Boeken. Afl.: de internationaal vermaarde essayist en Azië-expert Ian Buruma over zijn boek Hun beloofde land, een zeldzaam indrukwekkende familiegeschiedenis, het verhaal van Buruma's grootouders tijdens de meest turbulente jaren van de 20e eeuw.
  • NPO Radio 4 (NTR), 14.00: ZaterdagMatinee. Afl.: Moses und Aaron, acte 1 en 2 van het door Arnold Schönberg getoonzette bijbelboek Exodus. Opname van de VARA-matine van 14 juni 1986.
  • BBC Radio 3, 16.00: BBC Proms Concert. Afl.: Proms at … Bold Tendencies Multi-Storey Car Park. Centraal staat werk van de Amerikaanse minimal music componist Steve Reich, die dit jaar tachtig is geworden.
  • HBO, 17.25: This Is Where I Leave You. Komedie uit 2014 naar het gelijknamige boek van Jonathan Tropper over zeven dagen sjiwwe zitten met familie die tien jaar lang geen dag meer met elkaar heeft doorgebracht.

zondag 4 september

  • Arte tv, 9.35: Die verlorene Zeit. WOII-drama uit 2011 over Hanna en Tomasz die allebei afzonderlijk uit Auschwitz-Birkenau hebben weten te ontsnappen. Na de oorlog denken ze van elkaar dat de ander dood is, totdat ze elkaar jaren later weer ontmoeten.
  • NPO 3 (VARA), 22.30: Micha Wertheim: Voor zichzelf. Registratie van de zesde avondvullende cabaretvoorstelling die NRC omschreef als 'een uit metaforen opgetrokken voorstelling die zelf weer metafoor is'.

maandag 5 september

  • HBO, 15.15: Suite Française. Romantisch oorlogsdrama uit 2014 naar de roman van Irène Némirovsky over de liefde tussen Lucile Angellier, een Frans meisje, en Bruno von Falk, een Duitse soldaat, tijdens de eerste jaren van de Duitse bezetting van Frankrijk.
  • NPO 2 (VARA), 20.30: Team Gaza. Aan de hand van een voetbalteam wordt in een indringende documentaire - gelijktijdig te zien op internet en daarmee interactief - een beeld geschetst van het leven in de Gazastrook.
  • NPO Cultura (VPRO), 22.00: Regisseur aan de keukentafel. Afl.: Laurens Samsom, regisseur van de eerder op de avond bij NPO2 uitgezonden documentaire Team Gaza.

dinsdag 6 september

n.v.t.


woensdag 7 september

  • NPO Cultura, 16.45: VPRO Boeken. Afl.: de internationaal vermaarde essayist en Azië-expert Ian Buruma over zijn boek Hun beloofde land, een zeldzaam indrukwekkende familiegeschiedenis, het verhaal van Buruma's grootouders tijdens de meest turbulente jaren van de 20e eeuw.

donderdag 8 september

  • NPO Cultura (NTR), 20.25: Het gangstermeisje. Drama uit 1966 van Frans Weisz, naar het gelijknamige boek van Remco Campert. Donderdag 9 maart 2017 is de regisseur te gast bij Crescas in de serie Met Joodse kunstenaars om de tafel.

vrijdag 9 september

  • RTL 8, 22.35: La vita è bella. Tragikomedie uit 1997 geregisseerd door Roberto Benigni, die zelf de rol speelt van de vader die zijn zoontje probeert te behoeden voor de vreselijke realiteit van het concentratiekamp waarin ze zijn terechtgekomen.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.

(advertenties)


banner luna3 banner givat banner jonet banner israelactie banner meldpunttaal banner venstra banner limmoed_2016 banner joodsamsterdam banner blankevoort banner amphora banner propra banner sivmo



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven