Crescas nieuwsbrief - vrijdag 19 augustus 2016

Ons nieuwe programma staat online!

Na wéken hard werken, presenteren wij vol trots ons nieuwe programma. Nieuw in meerdere betekenissen: nieuwe activiteiten, op een andere manier ingedeeld en - wat de cursusfolder betreft - in een heel nieuwe vormgeving. Die cursusfolder wordt overigens volgende week verstuurd. Als u nog niet in ons bestand staat en u wilt de folder wel ontvangen, stuur ons dan een mailtje met uw adresgegevens.

En nu wilt u natuurlijk wel eens weten wat we allemaal voor u in petto hebben. Okay, daar gaan we.

Om te beginnen hebben we groot nieuws over de online cursussen die u bij Crescas kunt volgen. In één klap hebben we drie nieuwe cursussen toegevoegd: De Joodse keuken, Geschiedenis van het Joodse boek en Joodse filosofie. Op joods.net kunt u nu een keuze maken uit 11 online cursussen.

En om even door te gaan met 'online': Crescas is partner geworden van Project Zug in Amerika. Eén van de activiteiten van Project Zug is het aanbieden van Online leren met een studiemaatje, één op één leren, (chavroeta voor de kenners), maar dan met een studiepartner die zich overal op de wereld kan bevinden. Op deze manier hebt u nu, letterlijk, een wereldwijd bereik. En, last but not least, via Crescas krijgt u 50% korting!

Nog een partnership. Het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland verzorgt al bijna honderd jaar lezingen over uiteenlopende onderwerpen. Vanaf nu doen zij dat in nauwe samenwerking met Crescas. Gezamenlijk bieden wij komend seizoen lezingen aan van Pauline Micheels, Koen Hilberdink, Bart Wallet, David Kromhout en Corien Glaudemans.

Onze seizoensopening is ook in de vorm van een lezing. Raya Lichansky komt vertellen over de zoektocht naar haar vader, van wie ze lange tijd niets anders wist dan zijn naam. Dat is inmiddels verleden tijd. Kom vooral luisteren naar het levensverhaal van Morduch Lichansky, het is de moeite waard. En omdat het de opening van het seizoen is, bieden we u deze lezing gratis aan.

Natuurlijk hebben wij ervoor gezorgd dat u ook dit jaar Ivriet (modern Hebreeuws) bij ons kunt leren. Dat kan dit seizoen op meer manieren dan ooit tevoren. De traditionele, klassikale lessen geven wij op drie niveaus: kita Beet, kita Dalet en kita Wav. In de laatstgenoemde 'klas' staat conversatie voorop. Wij hebben gezorgd voor native speakers, vrijwilligers, die met u in gesprek gaan. Zo leer je écht goed spreken! Dit seizoen, van 21 t/m 25 mei 2017, organiseren wij weer de populaire Crash Course Ivriet, zoals altijd op drie niveaus. En, helemaal nieuw, aan het assortiment Ivrietcursussen hebben we een Skypecursus Ivriet toegevoegd. Via een video-bel-verbinding krijgt u privé-les van onze docente. U spaart de reistijd, de kosten zijn laag, en toch krijgt u persoonlijke begeleiding.

Focus op de parasja is inmiddels een klassieker. Op vrijdagochtend van 10.00 tot 11.00, vóór u de boodschappen in huis haalt, een uurtje leren over de parasja (afdeling van de Tora) van de week. Kennis van Hebreeuws is niet nodig, onze docent Leo Mock bespreekt de tekst van de parasja in het Nederlands. Een aanrader als u nu eens écht wilt weten waar die Tora-teksten over gaan.

Nog een klassieker: Halacha aan de hand van Ma'aleh-films. We bekijken korte (20 à 25 minuten) eindexamenfilms van studenten van Ma'aleh, de orthodox-Joodse filmacademie in Jeruzalem. Vervolgens gaan we dieper in op het thema van de betreffende film, vaak een Halachisch (Joods wettelijk) thema. Deze cursus geven we in Amsterdam en Den Haag. In Leeuwarden kunt u een Ma'aleh Filmmiddag bijwonen.

Kunst mag natuurlijk niet ontbreken. In een korte cursus bespreekt Joseph Semah de Joodse elementen in het werk van kunstenaars als Malevich, Duchamp, Beuys en Newman.

Dit seizoen is er ook aandacht voor Andreas Burnier (pseudoniem van C.I. Dessaur). Noblesse oblige, want Andreas was één van de oprichters van Crescas. Twee avonden besteden wij aan deze bijzondere vrouw. De eerste avond staat haar biografie centraal, de tweede avond gaan we in op de laatste jaren van haar leven, hoe zij zich verdiepte in de Joodse tradities, lezingen gaf, artikelen en essays publiceerde en Hebreeuwse les gaf.

Onze vaste geschiedenisdocent Bart Wallet ontdekte in Israël dat er veel synagogen zijn met gebruiksvoorwerpen die oorspronkelijk aan Nederlandse synagogen toebehoorden. Hij bespreekt een groot deel van al die plaatsen in het buitenland waar Nederlandse-Joodse immigranten hun sporen hebben achtergelaten.

En natuurlijk gaan we weer koken. Van het Koken voor Beth Shalom, het bereiden van een ouderwets-Joodse maaltijd voor de bewoners en aanleuners van Beth Shalom hebben we inmiddels een traditie gemaakt. We gaan de Aziatische keuken (verder) verkennen. Aziatische gerechten bereiden is ook mogelijk als je een kosjere huishouding voert. Kom het proberen. Om Yotam Ottolenghi kunnen we, als we het al zouden willen, niet heen. De cursussen, die we vorig jaar gegeven hebben, waarbij we zijn manier van koken op de cursisten overbrachten, waren een groot succes. Dit jaar daarom opnieuw een cursus Koken als Ottolenghi, leren toveren met groente.

Op 19 april 2016 overleed Ronit Elkabetz, één van Israëls beste actrice aller tijden. Wij eren haar met een filmdag waarop wij drie van haar, deels autobiografische, film vertonen. Drie films, dat duurt wel een paar uurtjes, daarom zorgen wij tussen de 1e en de 2e film voor een kosjere broodjeslunch. Remembering Ronit Elkabetz, een filmliefhebber mag deze dag niet missen.

Over acteren gesproken. Edwin de Vries schreef Westerbork Serenade, een toneelstuk over zijn beroemde en heldhaftige vader Rob de Vries, opgevoerd door Edwins zoon Sam, Giulia Reiss en Rob de Vries zelf. Wij bieden u deze voorstelling, die wordt opgevoerd in het nieuwe Nationaal Holocaust Museum, in nauwe samenwerking met het Joods Cultureel Kwartier.

Ook wandelingen keren terug in ons programma: een échte wandeling en een virtuele. De echte wandeling brengt ons naar Artis. Een ervaren rondleider wandelt met u door de dierentuin en vertelt en laat zien hoe Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog konden onderduiken boven de kooien van de roofdieren.
De virtuele wandeling voert u langs het mooiste Joods-cultureel erfgoed van Nederland, terwijl u gewoon in uw stoel blijft zitten. Paul Vigeveno en Jan Stoutenbeek maken samen met u een virtuele wandeling langs gebouwen, monumenten en objecten die verband houden met de Joodse cultuur, religie en geschiedenis.

De Global Day of Jewish Learning mag in ons programma niet ontbreken en ontbreekt dan ook niet. Joden over de hele wereld leren op dezelfde dag over hetzelfde onderwerp, dit jaar Learning about our world and nature. Samen met Stichting PaRDeS organiseren wij de Global Day in Nederland vanaf het allereerste begin, nu al voor de 7e keer.

Onder de titel Met Joodse kunstenaars om de tafel organiseren wij ook dit jaar een serie interviews. Onze 'huis-interviewer' Wil Parijs gaat in gesprek met filmregisseur Frans Weisz, schrijfster Mirjam Rotenstreich en kunstenares Wendy Krochmal.

Debatteren scherpt de geest. De Debatterij was vorig seizoen zeer succesvol en keert dus terug in ons programma, dit jaar in samenwerking met het NIW. Zondag 6 november, aan de vooravond van de Amerikaanse verkiezingen, debatteert een panel over de strijd tussen Trump en Clinton. Als we het belang van Nederlandse Joden voor ogen houden, of het belang van Israël, wie moeten wij dan als bewoner van het Witte Huis wensen? Trump of Clinton?
De actualiteit bepaalt de datum en het onderwerp van het 2e debat. Houd deze nieuwsbrief in de gaten voor verdere aankondigingen.

Hebt u al iets van uw gading gevonden? Uw keuze al gemaakt? Als u eerst alle activiteiten nog eens op rij wilt zien, bekijk dan de Cursuswijzer. Wij hopen u bij een cursus, een lezing, een evenement, een interview een kookworkshop of een debat te mogen begroeten, of u te mogen inschrijven voor één van onze online cursussen.

Columns deze week

Hoe een nieuwe immigrant in Israël aan zijn rijbewijs komt, leest u in de gastcolumn van Harry Polak.

Verder vindt u op onze website deze week columns van Harry van den Bergh, Salomon Bouman, Eldad Kisch, Nathan Lopes Cardozo, Leo Mock, Eva van Sonderen en Naud van der Ven.

Wij wensen u veel leesplezier!

Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Deze week: In Delftse student in oorlogstijd beschrijft Peyronne Solis Valeton de oorlogservaringen van haar vader Josué Valeton als student, tewerkgestelde en onderduiker, voor Telefoon voor de heer Mulisch verzamelde Stijn Aerden anecdotes over de beroemdste schrijver van Nederland, en De stem van Tamar van David Grossman, de young adult roman uit 2002 is herdrukt in een mid-price uitgave.

Engelstalig: Plumes: Ostrich Feathers, Jews, and a Lost World of Global Commerce, waarin de Amerikaanse historica Sarah Abrevaya Stein de geschiedenis beschrijft van de handel in Zuid-Afrikaanse struisvogelveren, aan het einde van de 19e eeuw een gewild mode-accessoire waarmee vooral Russisch-Litouwse handelaars wereld een fortuin vergaarden.

Vers uit de ramsj geplukt: Een moord, een zelfmoord en een meestervervalsing spelen een rol in De verdwenen schilderijen waarin Gauke Andriesse een Nederlandse privédetective op jacht laat gaan naar een zeldzame verzameling schilderijen, tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's gestolen van een Joodse familie. Fred Bredschneyder besteedt in Meer dan een eeuw operette in Nederland veel aandacht aan het legendarische operettegezelschap van Fritz Hirsch, het eerste professionele operettegezelschap in Nederland, en de Amerikaanse literatuurwetenschapper en Jiddisjiste Ruth Wisse werpt in Een reis door de moderne Joodse literatuur een nieuw licht op beroemde boeken die kunnen worden gezien als ijkpunten van de Joodse identiteit.

Memories of Places I never visited

De Perzische kunstenaar Atousa Bandeh Ghiasabadi en de Israëlische curator Ronit Eden, ook van Perzische afkomst, ontmoeten elkaar in de tentoonstelling Memories of Places I never visited in Galerie De Witte Voet in Amsterdam. De twee vrouwen delen een cultureel verleden. Voor Ronit Eden was dat een verrassing. Zij is in Israël geboren uit ouders die vanuit Iran alija maakten (naar Israël emigreerden). Onbewust waren herinneringen aan het geboorteland van haar ouders bij haar aanwezig. Die herinneringen kwamen boven bij het zien van de kleurige schilderijen van Atousa Bandeh Ghiasabadi en kregen vorm in teksten die een ontroerend beeld schetsen van de complexe identiteit van een nazaat van immigranten.

Memories of Places I never visited is van 19 t/m 28 augustus te bezichtigen in Galerie De Witte Voet, Kerkstraat 135 in Amsterdam.

De familie Raphalowiz

Het zoeken naar voorouders, het completeren van familiegeschiedenissen en het bouwen van stambomen is populairder dan ooit, en heel wat mensen maken websites waarin ze hun vondsten en bevindingen onderbrengen.

Een fraai voorbeeld is De familie Raphalowiz, die met veel zorg en liefde wordt bijgehouden door Fokke Zwaan. Hij ontdekte deze Joodse familie bij toeval. Met dat verhaal begint de website, die in zijn huidige vorm een prachtig monument is voor Henri en Josephina Raphalowiz en hun zoon Marcel Philip, die op 18 augustus 1942 met het eerste transport met Joodse burgers vanaf het Haagse Station Staatsspoor richting Westerbork werden gedeporteerd, en twee dagen later naar Auschwitz.

Fokke Zwaan vertelt in Over deze website meer over de totstandkoming van De familie Raphalowiz.

Mocht u aanvullende informatie hebben: laat het weten met een mailtje naar info@familieraphalowiz.nl. De meest recente update dateert van 2 juni 2016, dus uw moeite is zeker niet tevergeefs!

Out of Nowhere

Een verlaten zwembad in de woestijn, waar niemand meer komt zwemmen … De oude badmeester zit dag na dag op zijn post, in zijn eentje.
Tot er op een dag zomaar uit het niets toch een bezoeker arriveert …

Out of Nowhere was in 2012 het afstudeerproject van de Bezalel Kunstacademie van twee Israëlische filmmakers, Isca Mayo en Maayan Tzuriel.

Mels Sluyser exposeert in Antwerpen

Onder de titel Hun lach klinkt van zover exposeert Mels Sluyser zijn schilderijen in Galerie Ludwig Trossaert in Antwerpen. Sluyser, ja inderdaad, de zoon van Meyer Sluyser, journalist, radiocommentator en chroniqueur van het vooroorlogse Amsterdamse jodendom, schildert expressionistische Joodse taferelen. Hij vangt de verhalen van zijn vader in zijn schilderijen en biedt daarmee een tijdloos beeld van het Joodse leven. “De vreugde van de gewone Joodse mens, zonder poespas, in zijn eigen ‘Menschlichkeit’, dat is ook de ziel van mijn schilderwerk,” zegt Sluyser op zijn eigen website.

De tentoonstelling loopt van 14 september tot en met 8 oktober in Galerie Ludwig Trossaert, Museumstraat 29 in Antwerpen.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Eerst een bericht dat dicht bij huis speelt: de bekende kosjere broodjeszaak Sal Meijer heropent in oktober, op een nieuwe locatie: Buitenveldertselaan 114 in Amsterdam. Lees er meer over op jonet.nl
  • Het is lang niet altijd makkelijk om een naam te kiezen voor je baby. Laat staan een Joodse naam. Achtergronden en tips zijn te vinden op Kveller.
  • De zomer is officieel teleurstellend, maar wie weet hoe we nog worden verrast. En dan is een lekker recept voor sangria op sefardische wijze nooit weg. Het recept is te vinden op my jewish learnings.

Tante Roosje in een nieuwe bewerking

Het toneelstuk Dansen met de vijand kreeg een nieuwe ‘culturele’ vertaling en wordt in september opgevoerd in Someren onder de titel Oorlogstuig. De nieuwe bewerking gaat meer over (tante) Roosje, de hoofdfiguur uit het boek, en minder over de geheime familiegeschiedenis, de persoonlijke invalshoek van Paul Glaser.

Ook Oorlogstuig is gebaseerd op de roman van Paul Glaser die tijdens een bezoek aan Auschwitz in een vitrine een koffer ziet met zijn familienaam erop. Hij duikt vervolgens in de donkere gangen van zijn familiegeschiedenis. Het boek Dansen met de vijand, het oorlogsgeheim van Tante Roosje was het resultaat.

Ook in Duitsland werd het stuk bewerkt en kwam het boek in vertaling uit onder de titel Die Tänzerin von Auschwitz. Dit najaar komt het stuk op de planken in het Duitse Ehrfurt, op verzoek van de plaatselijke Joodse gemeente.

Dansen met de vijand is een muziektheaterproductie met liedjes die door Roosje Glaser zelf in het kamp zijn geschreven, met hits uit de jaren dertig, en met nieuwe, nog nooit vertoonde originele film- en fotobeelden uit het Polygoonjournaal en uit privé-archieven.

Raya Lichansky interviewde Paul Glaser in 2010 voor Crescas, toen zijn boek net was verschenen. Dat interview kunt u nog steeds op onze website bekijken.

Op de website van De Speledonckers vindt u de speellijst van de voorstelling in Someren en kunt u kaartjes bestellen.

19 - 26 augustus

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Zondag 21 augustus sluiten de Olympische Spelen in Rio de Janeiro. De zomervakanties lopen ook op hun einde, we nemen dan ook aan dat het aanbod op radio en tv er vanaf volgende week weer 'normaler' en gevarieerder uitziet. Deze week moet u het nog doen met onderstaande programma's die wij voor u selecteerden.

Onze kijktip van deze week is de film Ida, over een jonge novice, die helemaal niet rooms-katholiek blijkt te zijn, maar Joods. Er zijn meer films met een soortgelijk thema, zoals Torn, maar Ida is echt een pareltje. De film begint om 23.45 uur en duurt tot 1.05 uur, maar is zeker de moeite waard om voor op te blijven.


vrijdag 19 augustus

  • NPO 2 (AVROTROS), 11.25: Close up. Afl. Tony Curtis - Driven to stardom. Acteur Tony Curtis was één van de eerste tieneridolen van Hollywood. Lange tijd bepaalde zijn sterke wens om als acteur serieus genomen te worden, zijn leven.
  • Arte, 20.15: Die verlorene Zeit, WOII-drama. Het is Hanna en Tomasz allebei afzonderlijk gelukt om uit Auschwitz Birkenau te ontsnappen. Na de oorlog denken ze van elkaar dat de ander dood is, totdat ze elkaar jaren later weer ontmoeten.

zaterdag 20 augustus

  • NPO 2 (NTR), 14.00: College Tour. Twan Huys interviewt, samen met studenten, gasten uit de politiek, media, cultuur en wetenschap. Aflevering: Carl Bernstein, de onderzoeksjournalist en schrijver die wereldberoemd werd door zijn onthullingen die leidden tot het beruchte Watergate-schandaal.
  • NPO Cultura (NTR), 15.20: College Tour. Twan Huys interviewt, samen met studenten, gasten uit de politiek, media, cultuur en wetenschap. Aflevering: Herman van Veen.

zondag 21 augustus

  • NPO Cultura (NTR), 18.35: College Tour. Twan Huys interviewt, samen met studenten, gasten uit de politiek, media, cultuur en wetenschap. Aflevering: Herman van Veen.
  • Canvas, 23.35: Here I Learned to Love (Po lamaditi le-oheev). Documentaire van Avi Angel uit 2012, gebaseerd op het boek van Izhak Wienberg. Twee Joodse broers reizen terug naar Polen, 65 jaar nadat ze aan de Sjoa zijn ontsnapt. Oude wonden worden opengereten, maar de broers krijgen zo ook de kans om de laatste rustplaats te bezoeken van de drie vrouwen die er destijds voor hebben gezorgd dat ze nu nog in leven zijn.

maandag 22 augustus

  • BBC Radio 3, 19.30: Composer of the Week. Deze week staat de schijnwerper gericht op de componist Felix Mendelssohn-Bartholdy.

dinsdag 23 augustus

n.v.t.


woensdag 24 augustus

  • NPO Cultura (NTR), 17.35: College Tour. Twan Huys interviewt, samen met studenten, gasten uit de politiek, media, cultuur en wetenschap. Aflevering: Herman van Veen.

donderdag 25 augustus

n.v.t.


vrijdag 26 augustus

  • NPO 2 (VPRO), 19.30: Birth Day. Documentaireserie waarin Lieve Blancquaert uitzoekt wat het betekent om op een bepaalde plek geboren te worden. Aflevering: Tiberias, Israël. In Israël is de dreiging van oorlog en geweld nooit ver weg. Hoe is het om daar een kind ter wereld te brengen?
  • NPO 2 (EO), 23.45: Ida. In het Polen van de jaren '60 bezoekt de jonge, devote novice Anna, op instigatie van haar moeder-overste, haar enige familielid. Haar cynische, kettingrokende tante vertelt haar dat ze niet Anna heet, maar Ida. En dat ze niet rooms-katholiek is, maar Joods. Een verstild, bij tijd en wijle schokkend drama.