vrijdag 12 augustus 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 12 augustus 2016 jaargang 12, nummer 28
Onze columnisten deze week
 

Nieuw programma - nog héél even geduld

Nieuw programma - nog héél even geduld

De stress op het Crescas-kantoor is de laatste weken flink toegenomen. Dat is niets bijzonders, het is een jaarlijks terugkerend fenomeen in deze tijd van het jaar. Het is de periode dat wij de laatste hand leggen aan ons nieuwe jaarprogramma. Als u deze nieuwsbrief op vrijdagochtend leest, is de cursusfolder net in druk gegaan. Na het weekend gaan alle documenten naar onze webmaster, zodat ons nieuwe programma, als er geen tegenslagen zijn, eind volgende week online staat. In de komende nieuwsbrief cq nieuwsbrieven houden wij u uiteraard op de hoogte.

Ook deze week lichten wij een tipje van de sluier, twee tipjes eigenlijk. Wij informeren u over twee grote evenementen die wij op stapel hebben staan. Twee evenementen die wij met trots presenteren. U leest er over in de volgende twee items.

Remembering Ronit Elkabetz

Remembering Ronit Elkabetz

Op 19 april van dit jaar overleed Ronit Elkabetz, Israëls meest bekroonde actrice en regisseuse. Zij laat een uitgebreid en bijzonder oeuvre na. Haar bekendste films behoren tot de top van de Israëlische cinema. Een actrice met de status van Ronit Elkabetz verdient een retrospectief, vinden wij. Zondag 30 oktober 2016 is bij Crescas daarom ‘Ronit Elkabetz-dag’. Wij brengen haar een ode met het vertonen van drie van haar films, drie films met een autobiografisch trekje: Ve’Lakhta Lehe Isha (To take a wife), Shiv’a (Seven days) en Gett (Gett: The Trial of Viviane Amsalem). De films worden ingeleid door Lievnath Faber (Filmisreal). Tussen de 1e en de 2e film zorgen wij voor een kosjere broodjeslunch. De kosten voor deze dag zijn 30 euro, inclusief de lunch.

Voor deze filmdag hebben wij de grote zaal van CREA in Amsterdam gehuurd, een zaal met 120 stoelen. Wij verwachten een uitverkocht huis. U, lezer van onze nieuwsbrief, bieden wij de gelegenheid om u nu alvast van een plaats te verzekeren. Stuur een mailtje naar info@crescas.nl met in de onderwerpregel ‘Ronit Elkabetz’ en vermeld uw naam, telefoonnummer en aantal personen.

Debatterij – Trump of Clinton?

Debatterij – Trump of Clinton?

Over twee maanden gaan de Amerikanen naar de stembus om hun nieuwe president te kiezen. Die verkiezing is niet alleen voor Amerika van belang, de hele wereld kijkt mee, velen zijn in spanning over de uitslag: wie wordt de nieuwe bewoner van het Witte Huis?

Het ligt voor de hand dat wij in de Debatterij, de debatreeks die wij in samenwerking met het NIW organiseren, aandacht besteden aan deze verkiezingsstrijd. Wordt het Trump, of wordt het Clinton? En wat betekent de uitslag voor ons, hier in Europa? En wat betekent het voor Israël?

Over deze vragen discussieert ons panel, vlak voor de ‘grote dag’, op zondag 6 november. Vuurwerk verzekerd, dus houd deze datum vrij in uw agenda. En wilt u nu al zeker zijn van een plaats, stuur dan een mailtje naar info@crescas.nl met in de onderwerpregel ‘Debatterij verkiezingen USA’ en vermeld uw naam, telefoonnummer en aantal personen.

De Joodse Invalide

De Joodse Invalide

Tot het begin van de 20e eeuw werden Joodse ouden van dagen en invaliden die verpleging nodig hadden, ondergebracht in het Stedelijk Armenhuis van Amsterdam, een situatie die rabbijn Meijer de Hond een doorn in het oog was: deze groep mensen, bestaande uit ‘Joodsche chronisch-invalide oude mannen en vrouwen’, hadden naast medische verzorging, immers ook andere zaken nodig. Hij begon met de brochure Een Joods hart klopt aan uw deur een inzamelingsactie die op 1 februari 1911 zou resulteren in de oprichting van de vereniging 'De Joodsche Invalide', zoals de instelling voor verpleging van Joodse bejaarden en gehandicapten in Amsterdam genoemd zou worden.

De Joodsche (later Joodse) Invalide, is sinds de oprichting in 1911 op heel wat plaatsen in de stad gehuisvest geweest, te beginnen met het adres Nieuwe Keizersgracht 70. Daar woonden aanvankelijk twaalf 'Joodsche bejaarde Invaliden', maar dat pand werd al snel te klein, zodat in 1919 Nieuwe Keizersgracht 31 als dependance werd aangekocht, maar ook daar groeide de Joodsche Invalide uit. In 1924 werd de eerste steen gelegd voor nieuwbouw aan de Nieuwe Achtergracht 98, en opnieuw werd de Nederlands-Joodse gemeenschap benaderd voor financiële steun, onder meer met een loterij in 1925, waarbij het oude pand aan de Nieuwe Keizersgracht 70 de hoofdprijs was!

Twaalf jaar later moest wederom ruimte worden gecreëerd, ditmaal op de hoek van het Weesperplein en de Achtergracht. Het nieuwe gebouw, in de volksmond Het Glazen Paleis genoemd, werd op 19 september 1937 ingewijd en in gebruik genomen.
Het verzorgingshuis voor de Joodse gemeenschap, waarin lichamelijk invaliden werden voorbereid op een terugkeer in de maatschappij en waarin ook ouden van dagen werden verpleegd. Het gebouw, de voormalige Joodsche Invalide, is opgenomen in de monumentenlijst van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: In 1935-1937 tot stand gekomen verzorgingstehuis voor de joodse gemeenschap, waarin lichamelijk invaliden werden voorbereid op een terugkeer in de maatschappij en waarin ook ouden van dagen werden verpleegd. In het gebouw is een oudere bebouwing uit 1915 geïncorporeerd. Het gebouw is van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische waarde, en geldt als voorbeeld van het Nieuwe Bouwen. Van belang voor de geschiedenis voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam en Nederland, en van typologisch belang als uitdrukking van een ontwikkeling in de bouw van ziekenhuizen en verzorgingstehuizen, waarbij speciale aandacht werd geschonken aan optimale toetreding van licht en lucht en aan de op elkaar afgestemde functies en verbindingslijnen in het gebouw.

Op 1 maart 1943 werden bij een Duitse razzia alle 256 bewoners van de J.I., verpleegden en verpleegkundigen, gedeporteerd. Daaraan herinnert een plaquette die in 1950 aan de gevel van Weesperplein 3 werd aangebracht.

Een maand na de bevrijding werd het gebouw aan het Weesperplein overgedragen aan een vertegenwoordiger van het oude bestuur, maar omdat de gedecimeerde Joodse gemeenschap de kosten van het pand niet kon opbrengen nam de gemeente Amsterdam het over, verbouwde het in 1947, waarna het in gebruik werd genomen onder de naam Weesperpleinziekenhuis.

De Joodse Invalide vond in 1951 een nieuw onderkomen aan de Henri Polaklaan 6-10. Daar werd de Joodse Invalide het Joods bejaardentehuis Beth Shalom, een onderkomen voor zestig bewoners afkomstig van 'het Weesperplein'. En de geschiedenis herhaalde zich: in 1959 moest op de Henri Polaklaan 24 een dependance worden ingericht. In 1976 sloot het tehuis de deuren en verhuisden bewoners en personeel naar Beth Shalom in Osdorp, en in 2011 vandaar naar de huidige locatie aan de Kastelenstraat in Amsterdam-Buitenveldert.

De Joodse Invalide past in de Joodse traditie van zorg. Lees daarover meer in het lemma De Joodse Invalide in de Canon van 700 jaar Joods Nederland.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Volker Weidermann beschrijft in Zomer van de vriendschap, Oostende, 1936 de tijd die Irmgard Keun, Stefan Zweig en Joseph Roth samen doorbrachten als een afscheidsfeest van de Europese cultuur; het belangrijke essay De radicale verliezer, over de psychologie van de zelfmoordterrorist van Hans Magnus Enzensberger is in een herziene, geactualiseerde versie heruitgegeven, en in de 'autobiografische' roman Ik, Vondel geeft acteur Hans Croiset 'de prins der dichters' een eigen stem.

Engelstalig: Central Station, een benauwende toekomstvisie van de Israëlische schrijver en winnaar van de World Fantasy Award, Lavie Tidhar (1976).
Lees meer over dit boek in Mosaic Magazine.

Vers uit de ramsj geplukt: het belangwekkende Forbidden Music - Jewish Composers Banned by the Nazis waarmee Michael Haas talloze componisten, dirigenten en musici voor de vergetelheid behoedt. The Independent wijdde een lovende recensie aan het boek. Claudine Landgraf laat in Kind in oorlogstijd dertien vrouwen uit acht Europese landen aan het woord over hun kindertijd die werd bepaald door ingrijpende ervaringen in de Tweede Wereldoorlog, en in Schimmen met een ster vertelt Hanne Hellemans het bewogen verhaal van Joodse ondergedoken kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog in België.

Rubbings in Aalten

Rubbings in Aalten

Van 9 september tot en met 27 november exposeert beeldend kunstenaar Jenna Tas (1933) haar ‘rubbings’ in de Aaltense Musea.
Rubbings zijn afdrukken van reliëfs op textiel. De rubbings in Aalten zijn gemaakt door doeken te spannen over oude grafzerken op de Joodse begraafplaats in Bredevoort en die doeken met grafietstiften te bewerken, waardoor de teksten van het reliëf op de doeken worden overgebracht.
Jenna Tas maakt gebruik van verschillende disciplines: fotografie, installaties, schilderkunst en digitale en gemengde technieken en soms combineert ze die. De tentoonstelling in Aalten laat een soort dubbelportretten zien: de rubbings samen met foto’s van de teksten van de grafstenen, geprojecteerd op het huis waar de persoon op de grafsteen ooit woonde en leefde.
Donderdag 29 september, 19.00 uur, houdt Jenna Tas in het museum een lezing over haar werk.

  • Expositie Rubbings en rituelen, Aaltense Musea, Markt 12-16, 7121 CS Aalten,
    9 september t/m 27 november 2016. Geopend dinsdag t/m zaterdag 10.00-17.00 uur, zondag 13.00-17.00 uur, maandag gesloten. Entree: 5 euro.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • For ever Young! Shimon Peres vierde onlangs zijn 93e verjaardag met het openen van een Snapchat-account, een berichten- en multimedia-app. JTA weet waarom.
  • Hoe je wereldwijd 10.000 volgers krijgt, én Israël positief op de kaart zet, lees je op Israe21c.
  • Eindelijk duidelijkheid over de dood van Raoul Wallenberg, de Zweedse diplomaat die duizenden Hongaarse Joden van de gaskamers redde. Op JTA meer onthullingen uit het dagboek van een voormalige Russische geheim agent.

Website van de week
American Sephardi Federation

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Wie wil weten wat de American Sephardi Federation is, zal op de link About, bovenaan de startpagina klikken, maar die leidt de bezoeker rechtstreeks naar de pagina op Facebook. Daar is de ASF buitengewoon actief.

Meer informatie bevindt zich onder Mission: The American Sephardi Federation is a membership organization that preserves and promotes the rich mosaic culture of Jews from the Middle East and throughout the greater Sephardic Diaspora.
En hoe doet de ASF dat? Door Connecting… Sephardim and Mizrahim with each other, as well as forging relations with Jewish and non-Jewish communities around the world en Collecting… and showcasing rare artifacts, historical sites, and oral histories through our work with the Center for Jewish History and Diarna Geo-Museum. Celebrating… is belangrijk voor het behoud van history, traditions, and cultural heritage of Sephardi and Mizrahi communities through public educational programs (exhibits, seminars, and festivities) and engagement in Jewish communal affairs, en wie op die pagina klikt op Learn more komt opnieuw terecht op de al eerder genoemde pagina op Facebook.

Gelukkig is er ook een menubalk, waar een link zit naar het New York Sephardic Jewish Film Festival.

Het is jammer dat een mooi ontworpen website zo weinig inhoudelijke informatie biedt. Facebook beschouwen de beheerders kennelijk als het snelste medium, en eerlijkheid gebiedt: dat account wordt voortreffelijk bijgehouden.

Boek van Amos Oz bewerkt voor toneel

Boek van Amos Oz bewerkt voor toneel

Dezelfde Zee is misschien niet één van de bekendste boeken van Amos Oz, het is zeker één van zijn mooiste. Vertaalster Hilde Pach schreef op haar blog: ‘Het bijzonderste en misschien ook wel het mooiste boek dat Amos Oz heeft geschreven, is Dezelfde zee uit 1999.’

Rosa Vandervost bewerkte het boek voor toneel. Zeeland Nazomerfestival brengt dit toneelstuk vanaf 23 augustus (try out) op een bijzondere, maritieme locatie: haven Kloosternol aan het Grevelingenmeer, vlakbij de monding van de Noordzee. Zeeland Nazomerfestival werkt in deze productie samen met het Vlaamse gezelschap De Tijd dat een stevige reputatie heeft opgebouwd met het brengen van romans op toneel.

Niet ver van de zee woont meneer Albert Danon, alleen. Een oudere, wat saaie belastingadviseur. Hij is een zachtaardige man. Zijn vrouw Nadia is pas overleden aan kanker. Hun enige zoon Rico is op reis in de bergen van Tibet, op zoek naar zichzelf en naar zijn gestorven moeder, door wie hij zich verlaten en verraden voelt. Zijn vriendin Dita trekt bij zijn vader in. Ze beweegt zich onbekommerd en ongegeneerd door zijn huis, laat hem zelfs haar naakte lichaam zien. Meneer Danon schaamt zich voor de erotische gevoelens die Dita in hem wakker maakt. Hij heeft een goede vriendin, Bettine, met wie hij 's avonds op het balkon thee drinkt en olijven met zoute kaas eet.

Try-outs worden gespeeld op 23 en 24 augustus, de première is donderdag 25 augustus, de laatste voorstelling zaterdag 3 september. Voor een try-out betaalt u 15 euro, overige voorstellingen kosten 22,50 euro.
De website van Theaterproductiehuis Zeelandia geeft u alle informatie. Hier kunt u ook terecht voor het bestellen van kaarten.

In the Picture
Winfrey & Wiesel in Auschwitz

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Op 29 januari 2006 leidde Elie Wiesel (1928-2016) de Amerikaanse tv-programmamaakster Oprah Winfrey rond in Auschwitz. Aanleiding was de verschijning van een nieuwe editie van Wiesels indrukwekkende memoire Night.

Denk je dat de grond spreekt? Dat die hier een eigen energie heeft? Denk je dat de stemmen van de doden hier zijn, vraagt Oprah.
Absoluut, antwoordt Wiesel. Ik ben ervan overtuigd dat sommige stemmen nog altijd hier zijn. Ik denk dat ze luisteren, huilen en waarschuwen. Kijk dan, dit is de grootste begraafplaats uit de geschiedenis, en wat zie je ervan? Niets.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
12 - 19 augustus

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Een groot deel van alle zendtijd wordt ook deze week besteed aan de Olympische Spelen. Een goede tweede plaats is weggelegd voor films en documentaries over de Tweede Wereldoorlog, vooral op de Duitse zenders Arte, ARD en WDR. Als u op dit gebied tegen een stootje kunt, dan tippen wij de documentaire over Bernard Natan (dinsdag 16 augustus, Arte, 23.15 uur) en de film Die verlorene Zeit (vrijdag 19 augustus, Arte, 20.15 uur).



vrijdag 12 augustus

  • NPO Cultura (AVROTROS), 06.25: Zondagochtendconcert. Muziekprogramma, afl.: Feest met Liza Ferschtman. Concertregistratie van het Zondagochtendconcert van 7 september 2014 door violiste Liza Ferschtman en Het Gelders Orkest onder leiding van Antonello Manacorda.
  • NPO Cultura (NTR), 10.25: Jazzportretten, muziekprogramma. Afl.: David Kweksilber.
  • NPO Cultura (NTR), 11.00: Special: David Kweksilber Live, muziekprogramma. Aansluitend op de aflevering van Jazzportretten, gewijd aan David Kweksilber, ziet u de klarinettist in een compilatie live aan het werk.

zaterdag 13 augustus

  • NPO 2 (NTR), 14.00: College Tour. Twan Huys interviewt, samen met studenten, gasten uit de politiek, media, cultuur en wetenschap. Vandaag: Herman van Veen.
  • BBC Radio 3, 20.00: BBC Proms 2016 - The John Wilson Orchestra performs Gershwin. In zijn korte leven (hij werd slechts 38 jaar) vergaarde George Gershwin een fortuin met zijn muziek, al kwam de erkenning waarop hij hoopte pas na zijn dood. Met zijn broer Ira, die tekstschrijver was, produceerde hij tussen 1924 en 1937 een reeks Broadwaymusicals die bepalend was voor het genre. Het John Wilson Orchestra laat hoogtepunten horen.
  • Brava, 22.28: Jascha Heifetz: God's Fiddler, documentaire. Heifetz, een muzikaal wonderkind, was een violist die alleen met perfectie genoegen nam. Aan de hand van niet eerder vertoonde bewegende beelden en foto's uit het familie-archief leert u deze prestigieuze concertartiest kennen.

zondag 14 augustus

  • NPO Cultura (NTR), 06.05: Special: David Kweksilber Live, muziekprogramma. Klarinettist David Kweksilber live aan het werk.
  • NPO 2 (VPRO), 20.20: Zomergasten. Zesdelige interviewreeks. Aan de hand van door henzelf gekozen beeldfragmenten worden de zomergasten geïnterviewd door Thomas Erdbrink. Vandaag: Hedy d'Ancona.

maandag 15 augustus

  • NPO Cultura (NTR), 09.00: Jazzportretten, muziekprogramma. Afl.: David Kweksilber.
  • NPO Cultura (NTR), 11.00: Special: David Kweksilber Live, muziekprogramma. Aansluitend op de aflevering van Jazzportretten, gewijd aan David Kweksilber, ziet u de klarinettist in een compilatie live aan het werk.
  • ARD, 23.30: Mein Name sei Altmann: Das zweite Leben eines Kriegsverbrechers. Oorlogsmisdadiger en SS-er Klaus Barbie speelde na de oorlog een belangrijke rol binnen het netwerk van oude en jonge nazi's. De documentaire gaat op zoek naar sporen hiervan in Europa en in Bolivia.

dinsdag 16 augustus

  • Arte, 23.15: Natan, documentaire. Het ongelooflijke verhaal over een uit Roemenië afkomstige Joodse ondernemerdie in 1907 naar Frankrijk vertrok en in de jaren twintig de volledige Franse filmindustrie beheerst.
  • WDR, 00.00 (dinsdag op woensdag): Sarahs Schlüssel, oorlogsdrama. In het Duits nagesynchroniseerde versie van Elle s'appelait Sarah (Haar naam was Sarah), de Franse film van Gilles Paquet-Brenner, naar het gelijknamige boek van Tatiana de Rosnay.

woensdag 17 augustus

  • Arte, 20.15: Jud Süß - Film ohne Gewissen. Verfilming van de productie van de beruchte antisemitische nazi-propagandafilm Jud Süß (1940). Tegen het einde van de jaren dertig biedt Joseph Goebbels Ferdinand Marian de hoofdrol aan in Jud Süß. Marian neemt de rol aan en verliest zo zijn vrouw en zijn zelfrespect.
  • WDR, 23.25: Töte zuerst - Der israelische Geheimdienst Schin Bet. In het Duits nagesynchroniseerde versie van The Gatekeepers, een documentaire van Dror Moreh. Zes voormalige hoofden van de Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet doen voor het eerst een boekje open over de war on terror zoals ze die van binnenuit kennen. Verrassend openhartig reflecteren ze op hun eigen handelen en op het toenmalige en huidige veiligheidsbeleid van Israël.

donderdag 18 augustus

n.v.t.


vrijdag 19 augustus

  • NPO 2 (AVROTROS), 11.25: Close up. Afl. Tony Curtis - Driven to stardom. Acteur Tony Curtis was één van de eerste tieneridolen van Hollywood. Lange tijd bepaalde zijn sterke wens om als acteur serieus genomen te worden, zijn leven.
  • Arte, 20.15: Die verlorene Zeit, WOII-drama. Het is Hanna en Tomasz allebei afzonderlijk gelukt om uit Auschwitz Birkenau te ontsnappen. Na de oorlog denken ze van elkaar dat de ander dood is, totdat ze elkaar jaren later weer ontmoeten.

(advertenties)


banner meldpunttaal banner israelactie banner yanshuf banner sivmo banner givat banner luna3 banner jonet banner amphora banner venstra banner propra banner limmoed_2016 banner blankevoort banner joodsamsterdam



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven