Crescas nieuwsbrief - vrijdag 24 juni 2016

De Debatterij online!

In het cursusseizoen 2015-2016 organiseerde Crescas samen met mediapartner NIW onder de titel Crescas Debatterij - Twee Joden Drie Meningen een aantal discussies over actuele onderwerpen die binnen de Joodse gemeenschap de gemoederen behoorlijk in beweging brachten.

Voor elk van de debatten was een deskundig panel uitgenodigd dat met elkaar en met de aanwezigen in de zaal in gesprek ging. Wie erbij was zal zich zeker enkele pittige discussies herinneren.

De degens werden gekruist over Vluchtelingen (zondag 29 november 2015), naar aanleiding van het voornemen van de gemeente Amstelveen om in het hart van de Joodse gemeenschap een leeg kantoorpand ter beschikking te stellen voor de opvang van een grote groep vluchtelingen uit Syrië.
Privacy versus veiligheid (zondag 10 januari 2016) stelde de kwestie aan de orde of onze persoonlijke gegevens, die door de overheid massaal worden opgevraagd, opgeslagen en bewaard, wel veilig zijn, en waarom men dat allemaal over ons wil weten?
Ik ben Joods omdat ik me Joods voel (zondag 14 februari 2016 ) stelde de vraag centraal of het niet de hoogste tijd wordt om ruimte te maken voor een postmoderne definitie van 'Wie is Jood'?

LGBT in het jodendom (zondag 6 maart 2016) had als kern van het debat de plaats van de LGBT-misjpoge binnen de Joodse gemeenschap en de vraag wat het jodendom deze groep en haar individuele leden te bieden heeft.

Alle debatten zijn integraal op video opgenomen. Deze video's zijn alle vier op crescas.nl te bekijken. U vindt er ook korte beschrijvingen van de onderwerpen en informatie over de panelleden.

Wij gaan er even tussenuit!

De nieuwsbrief van vandaag, 24 juni, is de laatste voor we in juli een paar weken op halve kracht gaan.

Volgende week zijn we er dus niet, daarna vindt u de nieuwsbrief op 8 en 22 juli in uw mailbox, en vanaf augustus verschijnt de nieuwsbrief weer gewoon wekelijks.

Op 22 juli en 5 augustus geven we u alvast een sneak peek van wat we allemaal van plan zijn in het cursusseizoen 2016-2017.

Vrijdag 12 augustus wordt het cursus- en activiteitenoverzicht op crescas.nl gepubliceerd én in gedrukte vorm per snail mail verzonden. Uiteraard zal de nieuwsbrief die week in het teken staan van ons nieuwe (en volledig vernieuwde) aanbod!

Alle medewerkers van Crescas wensen u een fijne zomer, een goede vakantie, en kom besjolem weer thuis!

Columnisten deze week

Onze gastcolumnist van deze week, Ithamar Perath, woont al sinds 1940 in Israël (destijds Palestina). Hij heeft persoonlijke herinneringen aan Henriette Boas, die hij graag met u deelt. Leuk anekdotes, zeker als u de onlangs verschenen biografie, geschreven door Pauline Micheels, hebt gelezen.

Harry van den Bergh en Salomon Bouman schrijven beiden over de ophef die deze week ontstond over de AOW van (ex-)Nederlanders die aan de ‘verkeerde’ kant van de Groene Lijn wonen. De insteek van deze twee columnisten is totaal verschillend – zeer de moeite waard om beide columns te lezen.

Renée Citroen hoorde Mark Rutte op de radio, bij ‘Met het oog op morgen’. De premier zou eindelijk eens stelling moeten nemen tegen beledigingen en scheldpartijen op internet, tegen de toon van het debat, vindt zij.

Eldad Kisch heeft te doen met Moslims tijdens de Ramadan-maand. Zeker met Moslims in Finland, waar de vastendag in de zomer extreme lang is.

Nathan Lopes Cardozo vraagt zich af of we met z’n allen gek zijn geworden, omdat diverse Joodse groeperingen blijven ruziën over het gebruik van het gebied voor de Kotel (Klaagmuur). “We must free the Kotel of all denominations and abolish all synagogue services at the site, including bar and bat mitzvah celebrations. We must remove all sifrei Torah, tefillin and tallitot and restore the Kotel to its former state: A place where all are welcome and where not even the most lenient halacha can be violated,” schrijft hij.

Leo Mock tenslotte bespreekt ‘de toestand in de wereld’, van de langste dag (21 juni), via Wereld Yogadag tot Brexit of geen Brexit.

Weer volop keuze, wij wensen u veel leesplezier.

Jom Ha Voetbal

Zouden de bedenkers en organisatoren van de allereerste 'JomHa' in 1979 hebben verwacht dat hun plan tot zo'n succes zou uitgroeien? Zeker is dat dit jaarlijkse Joodse sportevenement, waarin heel Joods Nederland tegen elkaar voetbalt, niet meer uit de Joodse agenda's is weg te denken. Joodse jongens en meiden, mannen met baarden, de benen bedekt met maillots en met keppels stevig vastgemaakt op het haar, binden de strijd aan met voetballers met Ajax-aspiraties, en ergens aan de zijkant van de velden is rabbijn Ies Vorst met zijn vrouw te vinden om mensen te bewegen tefillien te leggen.

Crescas-columnist Leo Mock schreef in juni 2012 voor onze website een zeer beeldende column over zijn bezoek aan 'JomHa'.

Lees meer over de betekenis van het grootste Joodse sportfestijn in Nederland in het lemma Jom HaVoetbal in de Canon van 700 jaar Joods Nederland.

Elders in deze nieuwsbrief besteden we aandacht aan de 36e editie van Jom HaVoetbal, die zondag 26 juni plaatsvindt.

Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Simon Sebag Montefiore beschrijft in De Romanovs de roemruchte tsarendynastie die Rusland regeerde tussen 1613 en 1918. Marcel Verburg dook in Geschiedenis van het Ministerie van Justitie 1940-1945 in het wedervaren van een departement in oorlogstijd, en Jan Bank onderzocht voor God in de oorlog de rol van de kerk in Europa in de periode 1939-1945.

Engelstalig: In the Plains of the Wilderness: Anthologies of Modern Jewish History, waarin 3.000 jaar Joodse geschiedenis via de hoogtepunten in een culturele tijdreis tot een samenhangend, verhelderend beeld is gerangschikt.

Vers uit de ramsj geplukt: [A Jew Among Romans. The life and legacy of Flavius Josephus, geschreven door Frederic Raphael, in mei 2013 onze Engelse leestip, nu in de ramsj. De Oostenrijkse journalist Melissa Müller (1967) baseerde haar boek Anne Frank: The Biography op historische documenten en gesprekken met mensen die haar hebben gekend, en ook in de uitverkoop ligt de roman Het tijdperk der wonderen van de Israëlische schrijver Aharon Appelfeld.

En verder:
- Zondag 10 juli, 15.00 uur, vertelt Pauline Micheels In de Amsterdamse Boekhandel over Henriette Boas, naar aanleiding van haar boek De waarheidszoekster – Henriette Boas – een leven voor de Joodse zaak.
- Uitgeverij Cossee laat weten dat in november 2016 een uitgave van de jeugdroman Het duel van David Grossman gepland staat.

Joods Den Haag, van de 17e eeuw tot nu

In het Haags Historisch Museum aan de Korte Vijverberg 7 is van 2 juli tot en met 13 november 2016 een tentoonstelling te zien over 350 jaar Joodse geschiedenis van Den Haag.

Voor de Tweede Wereldoorlog was de Joodse gemeenschap van Den Haag na Amsterdam de grootste van Nederland.
De ‘Joodse’ ontwikkeling van Den Haag en Amsterdam loopt parallel: aan het begin van de 17e eeuw vestigden zich Portugese Joden in Den Haag, al snel gevolgd door Joden uit Duitsland en Midden en Oost-Europa.
In het gebied rond de Nieuwe Kerk ontstond een Joodse Buurt, waar de Asjkenaziem en Sefardiem hun leven inrichtten met eigen synagogen, scholen en bedrijvigheid.

De tentoonstelling Joods Den Haag, van de 17e eeuw tot nu geeft een beeld van dat ‘rijke Joodse leven’, in thema’s als religie, bedrijvigheid, personen en het verenigingsleven.
De recente geschiedenis komt ook aan bod: van de 17.000 Joden die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in de hofstad woonden, hebben slechts circa 5.000 de Holocaust overleefd.
De overlevenden slaagden erin na de oorlog opnieuw een actieve Joodse gemeenschap op te bouwen. Ook dat hedendaagse jodendom in Den Haag heeft een plaats gekregen in de tentoonstelling.

Naast stukken uit de eigen museumcollectie zijn objecten te zien uit de collecties van het Haags Gemeentearchief, de Haagse Liberaal Joodse Gemeente en de Nederlands Israëlitische Gemeente Den Haag. Het Joods Historisch Museum heeft een groot aantal objecten in bruikleen afgestaan.

Rondom Joods Den Haag, van de 17e eeuw tot nu worden tal van activiteiten georganiseerd, zoals lezingen, stadswandelingen door de voormalige Joodse buurt en excursies naar de Liberaal Joodse Synagoge en de Joodse Begraafplaats.

Lees meer op de website van het Haags Historisch Museum.

The Romanovs 1613–1918

Voor liefhebbers van het werk van de Britse schrijver en historicus Simon Sebag Montefiore is het auditorium van museum de Hermitage in Amsterdam dé plek om dinsdag 5 juli om 14.30 uur aanwezig te zijn.

Ter gelegenheid van het verschijnen van de Nederlandse vertaling van The Romanovs 1613–1918, dat nu als standaardwerk over deze eminente tsarendynastie beschouwd wordt, organiseert de Hermitage Amsterdam een exclusief gesprek tussen Montefiore en cultuurhistoricus en slavist Sjeng Scheijen.

Kaarten reserveren kan op de speciale bestelpagina. Het aantal plaatsen is beperkt, dus wees er tijdig bij, in ieder geval vóór 26 juni!

Parade 2016

Vanaf donderdag 23 juni reist Theaterfestival de Parade weer door Nederland. Op de Parade spelen ruim 100 theater-, dans-, mime- en muziekvoorstellingen, merendeels speciaal voor het festival gemaakt. De tournee gaat van start in Rotterdam (23 juni–3 juli), zet vervolgens alle kleurrijke tenten, terrassen en restaurants op in Den Haag (8-17 juli) en daarna in Utrecht (22 juli –7 augustus). Traditiegetrouw sluit het festival in Amsterdam (12–28 augustus).

Op alle vier locaties is Club Guy & Roni’s Poetic Disasters Club te zien met de voorstelling Kaspar, een bewerking van het gelijknamige toneelstuk van Peter Handke. Centraal in deze versie staat het idee dat iemand 'zonder begrip' kan zijn.
De Kaspar uit de titel verwijst naar Kaspar Hauser, de jongen die vijftien jaar in een donkere cel leefde en in 1828 verwaarloosd, en met de ontwikkeling van een vierjarige, plotseling opdook. Het feit dat hij nauwelijks kon praten maar wel zijn naam kon schrijven maakte hem tot een levende legende.

In de theatervoorstelling Kaspar kruipen de dansers, musici en performers van het gezelschap in de huid van de titelfiguur.
Op de website van Club Guy en Roni is een korte video-impressie te zien én de speellijst tijdens de Parade.

Kijk voor het volledige programma op deparade.nl.

Dance Double Date

Tien jonge dansers van het Maslool Professional Dance Program aan het Bikurey Ha'Itim Arts Center in Tel Aviv geven woensdag 29 juni een proeve van hun kunnen tijdens het ITs Festival in Amsterdam.

Het programma in het Compagnietheater draagt de titel Dance Double Date en valt in twee delen uiteen.
In 10 AL 4 and a half wordt getoond wat zich momenteel in de huidige Israëlische dance scene afspeelt, in P.A.R.T.S. GRADUATION TOUR is een combinatie te zien van het werk van verschillende choreografen, die elk hun visie op dansers in beweging vorm geven.

De voorstelling vindt plaats in het kader van het International Theatre School Festival Amsterdam dat van 22 tot 30 juni 2016 in Amsterdam plaatsvindt.
Meer informatie op itsfestivalamsterdam.com.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • In Israël is een remedie gevonden die 100% van alle klachten veroorzaakt door fibromyalgie doet verdwijnen, schrijft Healthaidus.
  • Tablet Magazine publiceert een stuk waarin pitbulls worden uitgeroepen tot 'de Joden van de hondenwereld' …
  • Tegenstanders van de Namenwand, het geplande monument dat al geruime tijd voor de nodige reuring zorgt binnen Joods Nederland, hebben een pagina aangemaakt op Facebook.
  • In Ynet een interview met violist Itzhak Perlman naar aanleiding van de belangrijke Israëlische prijs die hem donderdag in Jeruzalem is uitgereikt.
  • In de Jüdische Algemeine deelt Arkadij Chasin de levenswijsheid die hij in 86 jaren heeft verworven.
  • De nieuwe Israëlische speelfilm Tikkun, gemaakt door Avishai Sivan, is volgens de recensie in New York Times iets om naar uit te kijken.
  • De Joodse gemeenschap in Tunesië gaat een onzekere toekomst tegemoet, ontdekte christiancentury.org.
  • DNA-onderzoek schijnt aan te tonen dat de bakermat van Asjkenazische Joden gezocht moet worden in … Turkije! Lees meer op aeon.co.

26 juni: Jom HaVoetbal 2016

Jaarlijks Joods voetbalfestijn annex familiesportdag Jom HaVoetbal, in de wandelgangen ook wel 'JomHa' genoemd, beleeft aanstaande zondag 26 juni de 36e editie. JomHa is één van de grootste internationale amateur-voetbaltoernooien van Amsterdam.
Ver in de 100 wedstrijden, gespeeld door enkele honderden Nederlandse en buitenlandse voetballers, in alle leeftijdsgroepen en qua niveau van professioneel tot recreatief, zullen ook dit jaar weer aangemoedigd worden door talloze familieleden, vrienden en fans.

Het sociale aspect, de gezelligheid en het sportief meedoen, is veel belangrijker dan voetballen om te winnen. Wat niet wil zeggen dat er niet bloedserieus en vaak behoorlijk goed gevoetbald wordt!

Net als vorige jaren is er ook nu weer een Joodse Uitmarkt, zijn er kosjere hapjes te verkrijgen en is het programma uitgebreid met extra activiteiten voor de kinderen die niet meevoetballen.

Jom HaVoetbal vindt plaats op Sportpark Escapade, Escapade 5, Amstelveen.
De aftrap is om 08.30 uur en er wordt gespeeld, gesjmoesd en genasjt tot 17.00 uur.
Iedereen, zowel speler als toeschouwer, betaalt 3 euro entree.

De organisatie van Jom HaVoetbal heeft een lijst met criteria en regels opgesteld die u kunt bekijken op jomhavoetbal.nl.

Een Joodse sportieve familietraditie en een gezellige reünie, dat is Jom HaVoetbal, dit jaar op zondag 26 juni.

De Dode Zee: een nieuw dieptepunt op aarde

Deze week voor de verandering eens geen hele website, maar een pagina van een website, in dit geval van de BBC, in het gedeelte waarin aandacht wordt besteed aan het Midden-Oosten.

Daar zette de Britse zendgemachtigde op 17 juni 2016 een dossier online over de Dode Zee, Jam Hamelech. Dead Sea drying: A new low-point for Earth, werd gekozen als kop. Ditmaal geen politieke verhandeling, maar een populair-wetenschappelijk, zeer leesbaar verhaal over dit zorgenkindje in de natuur in de regio.

Veel feiten en weetjes worden gepresenteerd, sommige verpakt in fraaie video's, zoals de door een drone gemaakte video van de vele bouwwerken die door de krimp van de Dode Zee tot ruïnes zijn verworden.

Lezen, kijken, en huiveren …

Hava Nagila (The Movie)

Hava nagila, het ultieme Israëlische liedje op feesten en partijen, is een paar jaar geleden onderwerp geweest van een documentaire. Op verschillende Joodse filmfestivals was Hava Nagila (The Movie) een hit. De complete film kunnen we niet laten zien in deze rubriek, maar wel een clip van ruim 8 minuten.

De Amerikaanse filmmaakster Roberta Grossman (1959) onderzocht de geschiedenis van het populaire liedje, dat begon als een Oost-Europees Chassidische niggoen (Jiddisj voor liedje zonder woorden). Rond 1900 werd het door Chassidiem uit Oekraïne meegebracht naar Jeruzalem, en het is te danken aan de vader van de Joodse musicologie, Avraham Zvi Idelsohn, dat het uit die gesloten gemeenschap werd 'bevrijd'.

Sindsdien hebben veel zangers, onder wie Harry Belafonte, Dalida en Connie Francis, ervoor gezorgd dat Hava Nagila ook buiten Joodse kringen een feestlied bij uitstek is geworden.

De tekst is te vinden op lyricsfreak.com.

24 juni 1 juli

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Het EK 2016 (voetbal) is deze week nog steeds gaande en 'Wimbledon', het grand slam tennistoernooi in Londen, staat op het punt van beginnen. Heel veel sport dus, met alle gevolgen voor onze wekelijkse selectie, die opnieuw aan de magere kant is.



vrijdag 24 juni

  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!
  • NPO Cultura (VPRO), 16.25: Wijze lessen uit het Midden-Oosten. Met het uitdijende conflict in het Midden-Oosten dringt de vraag zich op hoe het zo gekomen is. Welke lering valt er te trekken uit het verleden?

zaterdag 25 juni

  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Te gast is de internationaal vermaarde essayist en Azië-expert Ian Buruma over zijn boek Hun beloofde land, een zeldzaam indrukwekkende familiegeschiedenis, het verhaal van Buruma's grootouders tijdens de meest turbulente jaren van de 20e eeuw.

zondag 26 juni

  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Te gast is de internationaal vermaarde essayist en Azië-expert Ian Buruma over zijn boek Hun beloofde land, een zeldzaam indrukwekkende familiegeschiedenis, het verhaal van Buruma's grootouders tijdens de meest turbulente jaren van de 20e eeuw.
  • NPO 2 (NTR/VPRO), 19.30: Andere tijden special. Afl.: De laatste verzetsstrijders. Portretten van mensen die in de Tweede Wereldoorlog kozen voor verzet tegen de Duitsers.
  • NPO Cultura (VPRO), 22.35: VPRO Tegenlicht. Afl.: De kolonisten van Hebron. De jonge Israëlisch-Nederlandse filmmaakster Esther Hertog huurde een caravan en filmde er het absurdisme van het dagelijks leven van de 800 kolonisten tussen 120.000 Palestijnen. Herh.: 20/11, 9.55 uur.

maandag 27 juni

  • Eén (BRT), 16.20: Attenborough's Birds of Paradise. Sir David vertelt over zijn levenslange passie voor deze prachtige vogels. Niets Joods aan, maar wel heel mooi en grappig ook!

dinsdag 28 juni

  • ARD, 22.45: Anderswo. Drama uit 2014 van Ester Amrami over de Israëlische Noa, die aan het einde van haar studie in Berlijn een personlijke crisis probeert te ontvluchten bij haar familie in Israël.
  • Canvas, 22.55: Unsere Mütter, unsere Väter. Spraakmakende Duitse dramaserie over het leven van vijf jonge Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog. De serie volgt hun lotgevallen in nazi-Duitsland en Oost-Europa tussen 1941 en 1946. Afl.: Eine andere Zeit, Teil 1. Berlijn, juni 1941. Enkele dagen voor de inval van het Duitse leger in de Sovjet-Unie komen vijf jeugdvrienden samen om afscheid te nemen.

woensdag 29 juni

  • NPO Cultura (VPRO), 18.10: Wijze lessen uit het Midden-Oosten. Met het uitdijende conflict in het Midden-Oosten dringt de vraag zich op hoe het zo gekomen is. Welke lering valt er te trekken uit het verleden?
  • Canvas, 22.05: Unsere Mütter, unsere Väter. Spraakmakende Duitse dramaserie over het leven van vijf jonge Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog. De serie volgt hun lotgevallen in nazi-Duitsland en Oost-Europa tussen 1941 en 1946. Afl.: Eine andere Zeit, Teil 2. Na de Blitzkrieg van de eerste maanden begint de Duitse oorlogsmachine in het zicht van Moskou te stokken. De oorlog laat zich van zijn vuilste kant zien.

donderdag 30 juni

  • NDR, 20.00: Opernkonzert. Afl.: Münchner Opernfestspiele: Halévy – La Juive. Ooit behoorde La Juive, ‘De Jodin’, van de Franse componist Jacques Fromental Halévy (1799-1862) tot de absolute publiekslievelingen, en tot de jaren dertig van de vorige eeuw werd het stuk regelmatig opgevoerd. Daarna werd Halévy als ‘ontaard’ bestempeld en belandde, samen met zijn opera en andere Joodse componisten, op de grote vuilnisbelt van wat de nazi’s ‘Entartete Musik’ noemden.
  • NPO Cultura (NTR), 22.00: Faces. Documentaire over de Franse fotograaf en straatkunstenaar JR die in maart 2007, samen met zijn vriend Marco, de omstreden Veiligheidsmuur in Israël voorzag van enorme portretten van Israëli's en Palestijnen met hetzelfde beroep, en daarmee de grootste illegale fototentoonstelling ooit realiseerde.
  • Canvas, 22.05: Unsere Mütter, unsere Väter. Spraakmakende Duitse dramaserie over het leven van vijf jonge Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog. De serie volgt hun lotgevallen in nazi-Duitsland en Oost-Europa tussen 1941 en 1946. Afl.: Ein anderer Krieg, Teil 1. Juli 1943. Greta wordt naar het Oostfront gestuurd om voor de troepen te gaan optreden. Daar ontmoet ze haar vrienden Wilhelm, Friedhelm en Charlotte opnieuw.

vrijdag 1 juli

  • NPO Cultura (NTR), 13.05: Faces. Documentaire over de Franse fotograaf en straatkunstenaar JR die in maart 2007, samen met zijn vriend Marco, de omstreden Veiligheidsmuur in Israël voorzag van enorme portretten van Israëli's en Palestijnen met hetzelfde beroep, en daarmee de grootste illegale fototentoonstelling ooit realiseerde.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!