vrijdag 10 juni 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 10 juni 2016 jaargang 12, nummer 22
Onze columnisten deze week
 

De nieuwe 'Soesan' is uit!

De nieuwe \'Soesan\' is uit!

In een goed gevuld Lev (de cursuslocatie van Crescas) overhandigde Crescas-columnist Simon Soesan eind mei het eerste exemplaar van zijn nieuwste verhalenbundel aan zijn 92-jarige vader Jaap Soesan, op de foto trots poserend naast zijn zoon. Apoetaah!, zoals het boek heet, verscheen bij uitgeverij Amphora Books en is een bloemlezing uit de columns die Simon sinds maart 2011 op de Crescas-website heeft gepubliceerd.
Onze directeur, Michel Waterman, heeft deze bundel samengesteld. Hij koos met name de verhalen die een beeld geven van het dagelijkse leven in Israël. In het voorwoord bij deze bundel schreef hij:
Naar mijn smaak is Simon op zijn best als hij schrijft over zijn woonplaats Haifa, waar Joden, Christenen en Moslims in veel gevallen broederlijk samen wonen, over zijn vrienden, over zijn familie, met name over zijn kinderen en kleinkinderen. Deze korte verhalen geven een prachtig beeld van het dagelijkse leven in Simons geliefde Israël.
Het boek is te koop in de betere boekhandel en kost 18 euro.
ISBN: 978 90 6446 094 4.

De komende maanden komt Simon Soesan met regelmaat naar Nederland om zijn boek te promoten. Als u geïnteresseerd bent in een bijeenkomst met deze charmante Nederlandse Israëli, stuur dan een mailtje naar info@crescas.nl. Wij zorgen ervoor dat uw vraag op de juiste plaats terecht komt.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: historicus Salvador Bloemgarten maakte een selectie uit de geschriften van avonturier en wereldreiziger Justus Swaving en bundelde die in Justus Swavings wondere bestaan, Kinderen met een ster bevat voorleesverhalen over Joodse kinderen in de Tweede Wereldoorlog, opgeschreven door Martine Letterie, en Per Leo schreef met Vloed en bodem een Duitse familiegeschiedenis die zich afspeelt op de breuklijnen van de twintigste eeuw.

Engelstalig: The Memory of the Shoah in Jewish Museums. A Comparative Analysis of the Role of the Shoah in the Jewish Historical Museum Amsterdam and the Jewish Museum Berlin van Natalia Kolbar. Uitgegeven als deel XI van de Menasseh ben Israel Instituut Studies.

Vers uit de ramsj geplukt: Het meisje met het hoofddoekje van Martin Schouten, hedendaagse fictie met een krachtige echo van de realiteit, Louis Zweers schreef de biografie van de Joodse persfotograaf en verslaggever Kurt Lubinski (Berlijn 1899 - New York l969), en De hond en de Duitse ziel is de weergave van gesprekken die uitgever Christoph Buchwald (Cossee) had met Harry Mulisch, door Buchwald zelf omschreven als 'schets voor een intellectuele autobiografie'.

En verder:
- Schrijver Tommy Wieringa maakt een statement en vertrekt bij uitgeverij De Bezige Bij. Meer in Boekblad.
- Maandag 20 juni geven Jan Stoutenbeek en Paul Vigeveno bij boekhandel Van Rossum een lezing over hun fraaie 'Gids van joods erfgoed in Nederland.
- Zondag 19 juni in De Rode Hoed een lezing over de 'grand old lady' van de Nederlandse poëzie, Ida Gerhardt.
- De eerstvolgende bijeenkomst van Forum van Rossum is op donderdag 30 juni.

Abel Herzberglezing door Arnon Grunberg

Abel Herzberglezing door Arnon Grunberg

De ervaring leert dat de jaarlijkse Abel Herzberglezing, die het cultureel debatcentrum De Rode Hoed in samenwerking met dagblad Trouw organiseert, al snel is uitverkocht.

Daarom melden we nu al dat de 27e Abel Herzberglezing plaatsvindt op zondag 18 september. Schrijver Arnon Grunberg is spreker van dienst. Hij gaf zijn lezing, waarin hij het verband tussen oorlog, vluchtelingen, zondebokken en sekstoerisme onderzoekt, de titel Werelddominantie.

Bestel uw kaarten tijdig op de website van De Rode Hoed.

Joods Zandvoort

Joods Zandvoort

Over de Joodse gemeenschap in Zandvoort en de Joodse invloed op het populaire kustdorp is relatief weinig bekend, hoewel Joden vele decennia een niet-onaanzienlijk deel uitmaakten van de bevolking. Er waren tal van Joodse ondernemingen, pensions en hotels in Zandvoort gevestigd, tot de Tweede Wereldoorlog daar abrupt een einde aan maakte.

De zomerexpositie Joods Zandvoort in beeld, 1881-1951, tussen 25 juni en 21 augustus op woensdag-, zaterdag- en zondagmiddag van 14.00-17.00 uur in de Protestantse Kerk van Zandvoort aan de Poststraat te zien, is het verhaal van de Zandvoortse Joodse gemeenschap die haar bloeitijd kende in de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw.

De kern van de tentoonstelling wordt gevormd door 110 fotoreproducties. Daarnaast vertellen gebouwen in miniatuur, overzichtskaarten, ansichten, kijk- en luisterfragmenten, voorwerpen uit de vroegere Joodse hotels in Zandvoort en een nagebootst ‘strand’ het verhaal. Ook is er aandacht voor de Joodse bankiers- en ondernemersfamilies Eltzbacher en Sulzbach en de drie Joodse ontwikkelingsmaatschappijen die hun sporen in de badplaats hebben achtergelaten.

Drijvende kracht achter de expositie is de Zandvoortse predikant Teunard van der Linden, schrijver van het boek Joods Zandvoort. Een pioniersgeschiedenis (1880-1943). Voor Crescas had Karen de Jager in november 2014 een interview met hem. Het gesprek is terug te lezen op onze website.

Getuigen langs het Spoor

Getuigen langs het Spoor

Getuigen van de Tweede Wereldoorlog zijn niet alleen diegenen die de deportaties door de Duitse bezetter overleefden. Mensen die opgroeiden in de buurt van het spoor waarover de gedeporteerden werden vervoerd, hebben die gebeurtenissen vaak nog vers in hun geheugen. Ze raapten afscheidsbriefjes op die uit rijdende en stilstaande wagons werden gegooid en vingen soms een glimp op van mensen die erin vervoerd werden. Deze 'stille getuigen' waren destijds nog kinderen, maar de beelden zijn bij velen op het netvlies gegrift.

Voor de reizende tentoonstelling Getuigen langs het Spoor werden zestien Nederlandse en Duitse 'omstanders' geïnterviewd die bereid waren hun herinneringen voor de camera te vertellen. In de tentoonstelling worden de verhalen gecombineerd met historische foto’s van de stations op de spoorlijn die van Westerbork via Winschoten naar het Duitse Leer liep, en vandaar verder naar de kampen in het oosten.

De synagoge aan de Folkingestraat in Groningen is de 10e locatie waar dit bijzondere project te zien en te beleven is - Getuigen langs het spoor ging in juli 2014 van start in Leer en is sindsdien vrijwel onafgebroken op verschillende plaatsen voor korte of langere tijd te zien geweest.

Een indrukwekkende toevoeging aan de verhalen vormen de stalen sculpturen van beeldend kunstenaar Doris Ricci. Ze vond haar inspiratie in het indrukwekkende monument op de voormalige appèlplaats van doorgangskamp Westerbork, toen ze meewerkte aan de restauratie van de 102.000 stenen.

Getuigen langs het spoor is van 12 juni tot en met 25 september in Synagoge Groningen te zien, op dinsdag, woensdag, donderdag, vrijdag en zondag tussen 13.00 en 17.00 uur.

Lees meer over Getuigen langs het spoor op opdewegvanannefrank.nl.

Uit de Joodse Canon
Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

De plannen om Beth Haim, de Joodse begraafplaats in Ouderkerk aan de Amstel, op de Werelderfgoedlijst geplaatst te krijgen, vorderen gestaag. Een officieel verzoek daartoe kan echter pas aan UNESCO worden gericht als het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap daar toestemming voor verleent. Over de voortgang verscheen in Het Parool van 5 juni 2016 een artikel.

Het driehoekige stuk grond waar de Portugese Joden hun doden begraven, werd in 1614 door de Sefardische gemeente met de goedkeuring van de Staten van Holland aangekocht. Voor die tijd werden Portegiezen in Groet bij Alkmaar ter aarde besteld. Ook Asjkenazische Joden maakten tot 1642, toen de Hoogduitse gemeenschap te groot werd, gebruik van Beth Haim. Daarna kreeg zij in Muiderberg een eigen begraafplaats, op voorwaarde dat de leden het kostbare vervoer per trekschuit konden betalen. Voor minderbedeelden werd in 1714 de Joodse begraafplaats in Zeeburg aangelegd (tegenwoordig een gemeentelijk monument).

In de Joodse Canon van 700 jaar Joods Nederland is voor het jaar 1614 een lemma gewijd aan de geschiedenis van het Joodse begraven in Amsterdam en in het bijzonder aan deze 402 jaar oude, en daarmee de oudste nog in gebruik zijnde, Joodse begraafplaats ter wereld.

Beth Haim bundelt de krachten voor de UNESCO-erkenning met de Joodse begraafplaats Altona aan de Königsstraße in Hamburg, vanwege de grote cultuurhistorische waarde van de monumentale, vaak rijkversierde marmeren grafzerken op beide begraafplaatsen. Lees hier meer over op bethhaim.nl.

De geschiedenis van 'Het Huis des Levens' staat in detail beschreven op de website van Beth Haim.

Mind the Road

Mind the Road

Mind the Road van choreograaf Liat Magnezy (1974, Israël) is zowel qua vormgeving als inhoud een unieke dansvoorstelling.
De kleine camera's op de lichamen van twee dansers sturen live opgenomen beelden door naar een projector, waar ze ad hoc worden bewerkt. Ze laten de toeschouwer niet alleen genieten van de bewegingen, maar zetten vooral ook aan tot nadenken.
Dat strookt met het uitgangspunt van de voorstelling: het onderzoeken van de voortdurende perspectiefwisselingen binnen menselijke relaties. In feite bezien de dansers elkaar door de ogen van de ander. Dat is bij vlagen uitermate indringend.

In zeven taferelen van 7 minuten wordt vorm gegeven aan de vergeten of verdrongen herinneringen en dromen die bepalend zijn voor ons gedrag in het hier en nu. Daarmee wordt de link gelegd naar de psychotherapie, waarin immers diezelfde trajecten worden uitgezocht.

De eerstvolgende gelegenheid om Mind the Road te zien, is op zondag 19 juni 2016 in het Korzo Danstheater in Den Haag tijdens de dubbelvoorstelling All there is in June.
Zie voor meer informatie korzo.nl.

Ecologie en jodendom

Ecologie en jodendom

Duurzaamheid, overconsumptie, milieuvervuiling en klimaatverandering staan op veel fronten volop in de belangstelling. Het zijn onderwerpen die ook vanuit een Joodse visie kunnen worden bekeken.
Rabbijn Raphael Evers sprak erover tijdens een televisieoptreden voor DoeMaarDuurZaam.nl en liet bij die gelegenheid zien dat in de Tora op diverse plaatsen aanwijzingen staan voor het fatsoenlijk omgaan met de natuurlijke omgeving.

Zondag 19 juni om 19.30 uur is rabbijn Evers te gast bij NIK Utrecht (Springweg 64) voor een lezing over jodendom en ecologie. Hij treedt daarmee in de voetsporen van de Britse emeritus-rabbijn Jonathan Sacks en zijn Jewish Eco Seminars en de Amerikaanse rabbijn Yonatan Neril, een van de oprichters van The Interfaith Center for Sustainable Development.

Als u de lezing wilt bijwonen, stuur dan vóór 15 juni een mailtje naar nigutrecht@gmail.com.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • De reportage die schrijver Arnon Grunberg voor de NOS maakte op Jom Jeroesjalajiem is terug te zien op nos.nl/nieuwsuur.
  • Village Voice schrijft over de documentaire Germans & Jews die op 10 juni in de VS in première gaat. Op de website is de trailer van bijna twee minuten te bekijken.
  • De Britse actrice Helen Mirren zet zich op hoog niveau in voor de teruggave van roofkunst. In Newsweek een verslag en een video.
  • Reality television noemt Times of Israel de bestuurlijke bemoeizucht over rituele baden in Israël, waarover op 13 juni zal worden gestemd.
  • Op My Jewish Learning leuke weetjes en een lekker recept voor de tradionele Sjawoe'ot-cheesecake.
  • Philologos beklimt in Mosaic Magazine zijn stokpaardje als hij zich afvraagt waarom er zoveel Jiddisje woorden in de Duitse taal terecht zijn gekomen.
  • In Italië hebben vrouwen zich van oudsher bezig gehouden met het vervaardigen van Toramantels. Lees een prachtig verhaal hierover in Tablet Magazine
  • Washington Post bericht over de verwerving, door het US Holocaust Museum in Washington DC, van het uit 1946 daterende manuscript van Primo Levi's Survival in Auschwitz.

Website van de week
Joods Monument Baarn

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Zondag 5 juni zijn de opnamen gestart voor een documentaire over de belevenissen van Joodse kinderen die in de oorlogsjaren in Baarn een onderduikadres hadden.

Aanleiding voor de documentaire waren de verhalen van overlevenden en nabestaanden die boven water kwamen in de aanloop naar de realisatie van het Joods Monument Baarn, waaruit bleek dat in deze stad op talrijke en onverwachte plaatsen gelegenheid tot onderduik was geboden.
Filmmakers Jacqueline Frankenhuis en Rombout Verschoor, beiden inwoner van Baarn, besloten dat die verhalen moesten worden vastgelegd.

Waarschijnlijk zijn er nog veel onbekende verhalen. Jacqueline en Rombout willen die graag horen en zoeken daarom contact met mensen die iets kunnen vertellen over onderduikers en onderduikgevers in Baarn. Omdat zij regelmatig meewerken aan de speciaal voor Crescas gemaakte video's die op onze website te zien zijn, willen wij hen graag helpen bij hun zoektocht.
Weet u iets of kent u mensen die meer zouden kunnen vertellen? Mail dan naar jacquelinefrankenhuis@yahoo.com.

Voor Crescas was de oproep van Jacqueline, die ze plaatste op haar Facebookpagina, aanleiding om de website van Joods Monument Baarn te bezoeken.

Woensdag 27 januari 2016 werd in het Amaliapark op het Stationsplein in Baarn het monument onthuld voor de 45 Joodse inwoners van Baarn die in de Tweede Wereldoorlog werden gedeporteerd en in Duitse vernietigingskampen zijn vermoord.

Op de startpagina van deze digitale gedenkplek wordt de onthulling van het monument in woord en beeld verteld. Er is ook een fotopagina te bekijken.
Tegelijk met de onthulling verscheen het gedenkboekje Joods Monument Baarn met daarin de levensverhalen van de 45 vermoorde Baarnse Joden en een voorwoord van Judith Belinfante, waarin ze uitlegt waarom het nooit te laat is om te gedenken.
De geschiedenis van Joods Baarn wordt op een aparte pagina verteld.

De documentaire zal te zijner tijd op Joods Monument Baarn te zien zijn.

In the Picture
Ofra Haza - Kaddish

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

De onvergetelijke Ofra Haza (1957-2000) zong dit lied op 13 juli 1990 tijdens het Montreux Jazz Festival.
Haza geeft een korte inleiding in het Engels, waarin ze uitlegt dat dit gebed al het leed van de wereld op de vleugels van een engel legt. Toepasselijke troostende woorden na de aanslag in de populaire Sarona-markthal annex foodcourt in Tel Aviv op woensdag 8 juni, waarbij 4 doden te betreuren waren.

Lees meer over Ofra Haza in de boekbespreking van Mikhtavim l'Ofra (Letters to Ofra), geschreven door haar producent Bezalel Aloni en in 2007 uitgegeven bij Dan-Al.

Kaddish is het laatste nummer op haar populaire album Desert Wind (1989).

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
10 - 17 juni

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Nu in Frankrijk het EK voetbal 2016 is begonnen, is er weinig ruimte voor andere zaken dan sport. Ons weekoverzicht is daardoor nogal magertjes.
Wat u zeker niet mag missen: de herhaling van de veelgeprezen, indrukwekkende documentaire Wij Moszkowicz, zaterdag 11 juni om 13.10 uur op NPO 2, en het tweeluik De ware Jacob zondag om 15.15 uur.



vrijdag 10 juni

  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

zaterdag 11 juni

  • NPO 2 ((KRO-NCRV), 13.10: Wij, Moszkowicz. Zeer lovend ontvangen persoonlijke en nietsontziende analyse van de Moszkowicz-dynastie, gemaakt door Max Moszkowicz, zoon van Robert (1953) en kleinzoon van Max senior (1926).

zondag 12 juni

  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Uitzending gewijd aan de Bob den Uyl Prijs 2016 voor het beste journalistieke Nederlandstalige reisboek. Schrijfster en winnares Fleur de Weerd en jurylid Clairy Polak zijn te gast.
  • NPO 2 (EO-JO), 15.15: De ware Jacob. Je bent Joods en wil de traditie graag voortzetten, dus je trouwt met een Joodse partner. Het lijkt zo vanzelfsprekend, maar dat is het niet. De beide delen van dit eerder door de Joodse Omroep uitgezonden tweeluik worden na elkaar uitgezonden.
  • WDR 3, 20.04: Juditha triumphans. Toonzetting door Antonio Vivaldi van het algemeen als apocrief bijbelboek beschouwde Judith over de moord van de naamgeefster op de Babylonische generaal Holofernes. De barok-opera uit 1716 wordt gevolgd door Holofernes uit 1922, de moderne versie van het verhaal van Emil Nikolaus Reznicek (1860-1945).
  • NPO 2 (KRO-NCRV), 23.20: Blij met de buren. Iedereen vindt iets van Europa maar hoeveel weten we eigenlijk echt over de andere landen en hun bewoners? Fons de Poel gaat op onderzoek uit. Afl. 1: Hongarije: gebukt onder het verleden.

maandag 13 juni

  • WDR 3, 9.05: Radioprogramma met onder meer aandacht voor Benny Goodman die op deze dag 30 jaar geleden overleed, en het symfonisch gedicht Saul en David van de Nederlandse componist Johan Wagenaar.

dinsdag 14 juni

  • NPO 2 (KRO-NCRV), 20.25: Chez Benali. Culinair reisprogramma waarin schrijver Abdelkader Benali en zijn vrouw Saida reizen langs de geuren, smaken, verhalen en geheimen van de Marokkaanse keuken. Afl. 1: Harira, de traditionele stevige en hartige groentesoep die tijdens de Ramadan wordt gegeten.

woensdag 15 juni

  • NPO Cultura (NTR), 18.15: … maar ik was een meisje. Documentaire uit 1998 waarin aan de hand van archiefmateriaal en geënsceneerde beelden een indruk wordt gegeven van de persoonlijkheid en het leven van Nederlands celliste en dirigente Frieda Belinfante (1904-1995).
  • Salto 1 (Nefesh tv), 21.00: Een Keppel in de Cariben, documentaire van Tanja Fraai en Mike Ho-Sam-Sooi.
  • Canvas, 21.35: De Canvasconnectie. Kennismaking met het werk van hedendaagse kunstenaars en vormgevers. Afl.: Saul Leiter (1923-2013), pionier van de kleurenfotografie in de jaren '40 en '50. Deze aflevering werd eerder uitgezonden in 2011.

donderdag 16 juni

n.v.t.


vrijdag 17 juni

  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

(advertenties)


banner joodsamsterdam banner givat banner meldpunttaal banner jonet banner venstra banner israelactie banner yanshuf banner propra banner amphora banner luna3 banner sivmo banner blankevoort



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven