vrijdag 1 april 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 1 april 2016 jaargang 12, nummer 13
Onze columnisten deze week
 

Stem voor, stem tegen, of stem niet?

Stem voor, stem tegen, of stem niet?

Als u nog steeds niet weet hoe of zelfs óf u gaat stemmen volgende week woensdag, en als u inmiddels geheel het spoor bijster bent in de vele argumenten voor of tegen het referendum, dan kan de Crescas Debatterij, dinsdag 5 april, u wellicht nog net dat beetje informatie geven dat u nodig hebt voor uw beslissing, welke dat dan ook zal worden.

Luister naar de argumenten die worden aangedragen door Tamarah Benima, publicist en rabbijn, Cnaan Liphshiz, correspondent Europa voor onder meer Times of Israel en forward.com, Laura Starink, journalist met specialisatie Rusland en Oostbloklanden, auteur van het boek Slag om Oekraïne en Ronny Naftaniël, voorzitter Joods Humanitair Fonds. Karen de Jager leidt de avond en betrekt ook ú bij het debat.

Kijk voor alle benodigde informatie en om direct in te schrijven op crescas.nl/debatterij.

Exclusief voor Crescas: Sacred Sperm

Exclusief voor Crescas: Sacred Sperm

Filmisreal, het festival met nieuwe films van Israëlische en Palestijnse filmmakers, dat op 9 april vn start gaat, heeft het vertoningsrecht verworven van de taboe-doorbrekende documentaire Sacred Sperm.

De Israëlische cineast Ori Gruder wilde weten waaraan hij zich, als strenggelovige Chassidische Jood, op het gebied van seks te houden had, en ging in 2014, met camera gewapend, op zoek naar antwoorden. Het werd een opzienbarende, baanbrekende, soms onthutsende documentaire.

Maandag 11 april wordt deze film exclusief voor Crescas vertoond in Het Ketelhuis in Amsterdam. Aanvang 19.30 uur. Q&A na afloop. Als u hier bij wilt zijn, schrijf dan snel in, we verwachten een grote belangstelling en op=op.

De vragen van de Sederavond

De vragen van de Sederavond

Eén vraag, die in de Pesach Haggada viermaal wordt gesteld en viermaal veschillend wordt beantwoord: Waarom is deze avond anders dan alle andere avonden?

Het gedeelte met de Vier Zonen is een soort rollenspel tijdens de seider, zou je kunnen zeggen. Wie is de kleuter die nog van niets weet, wie het kind die tevreden is met een simpel antwoord, de puber die overal de spot mee drijft, en wie de jongvolwassene die de opstandigheid is ontgroeid?

De Vier Zonen kunnen op veel manieren worden verklaard, en dat is aan Eric Ottenheijm wel toevertrouwd. Hij neemt u op 6 en 13 april mee in deze Midrasj, vanuit de tekst én vanuit de wijze waarop de Vier Zonen worden afgebeeld.

Op onze website kunt u inschrijven voor de twee lessen Typologie van de Vier Zonen, een bekende Midrasj nader bestudeerd.

Marcel Möring en Ariëlla Kornmehl, een vriendschap

Marcel Möring en Ariëlla Kornmehl, een vriendschap

Dinsdag 12 april organiseert De Amsterdamse Boekhandel in samenwerking met Crescas een bijzondere bijeenkomst met de auteurs Ariëlla Kornmehl en Marcel Möring.

De twee schrijvers zijn al twintig jaar bevriend. Over die vriendschap en wat die betekent in hun schrijverschap gaan de auteurs in gesprek onder leiding van journalist Gerard Klaasen.

Marcel Möring maakte naam met prijswinnende boeken als Mendels Erfenis, Het grote verlangen en In Babylon. In het najaar verschijnt Eden. Daaruit zal Möring enkele fragmenten voorlezen.

Ariëlla Kornmehls eerste boek, Huize Goldwasser, verscheen in 2001, in 2006 gevolgd door De Vlindermaand en drie jaar later door Een stille moeder. In 2013 verscheen Wat ik moest verzwijgen.

Deze boeiende literaire avond begint om 19.30 en duurt tot ongeveer 21.00 uur. Er is een drankje en een hapje en natuurlijk zijn de boeken van beide auteurs te koop, en zijn Ariëlla en Marcel graag bereid te signeren.

De toegang is gratis, maar reserveren is noodzakelijk. Een mailtje naar blocq@crescas.nl volstaat.

Zondagochtendwandeling met Crescas

Zondagochtendwandeling met Crescas

Ook dit seizoen hebben we stadswandelingen in ons programma opgenomen. We waren de afgelopen jaren al in Amsterdam, Maastricht, Den Haag en Rotterdam om er, onder begeleiding van een kundige gids, kennis te maken met de Joodse plekken en de bijbehorende verhalen te horen.

Dit jaar gaan we onder leiding van Jaap Hagedoorn wandelen door Joods Zwolle. Zet de datum, zondag 5 juni, nu alvast in uw agenda.

Om 11.00 uur gaan we van start. Samen met Jaap Hagedoorn bezoeken we de vele plaatsen waar vanaf 1721 Zwolse Joden hebben gewoond, gewerkt en gebeden.

Kijk op onze website voor meer informatie over de stadswandeling Joods Zwolle en schrijf nu al in als u zeker wilt zijn van een plaats!

Wars van slachtofferkitsch: Imre Kertész 1929 - 2016

Wars van slachtofferkitsch: Imre Kertész 1929 - 2016

De Hongaars-Joodse schrijver en Nobelprijswinnaar Imre Kertész is op 86-jarige leeftijd in Boedapest overleden.

Zijn werk, fictie en non-fictie, stond in het teken van verwerking van de Sjoa. Daarover zei hij eens: Als kind heb je wel vertrouwen in het leven. Maar als zoiets als Auschwitz gebeurt, blijft daar niets van over. Kertész overleefde Auschwitz en Buchenwald.

Het juryrapport van de Zweedse Koninklijke Academie die Kertész in 2002 de Nobelprijs toekende, zegt: Voor zijn werk dat de broze ervaring van het individu hooghoudt tegen de barbaarse willekeur van de geschiedenis. Hij is een van de weinigen die over de concentratiekampen getuigen op een manier die toegankelijk is voor wie ze niet heeft meegemaakt.

In Nederland werd Kertész vooral bekend door Onbepaald door het lot (1996) en Kaddisj voor een niet geboren kind (1994), waarin de ik-figuur in een lange monoloog vertelt waarom zijn kampverleden hem van het ouderschap weerhield: het is al haast ondoenlijk om zelf te overleven.

In 2009 wijdde Leo Frijda op de Crescas-website een literaire column aan Imre Kertész.

In dagblad Trouw verscheen in 2004 een lang interview met Kertész.

In 2012 maakte de schrijver bekend dat hij niet meer zou schrijven. Ik wil niet meer schrijven. Voor mij is het werk, dat zo nauw met de Holocaust verbonden is, afgesloten. Om het even of het geslaagd is of niet. Deze woorden sprak hij in Berlijn, waar Kertész zijn literaire nalatenschap overdroeg aan de Berlijnse Akademie der Künste. Knack.be berichtte daarover.

De nagedachtenis van Imre Kertész zij tot zegen.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Vandaag: Slag om Oekraïne van Laura Starink is bijna verplicht leesvoer als u een gefundeerde stem wilt uitbrengen op 6 april. Zeruya Shalev schrijft in Pijn over verwondingen die nooit helemaal genezen, en niet nieuw maar zeer de moeite waard: De thuiskomst van Jossel Wassermann van Edgar Hilsenrath, een roman over het leven van een matzefabrikant in een Joodse gemeenschap in Oost-Europa.

Engelstalig: Korte verhalen van Peter Sichrovsky (1947) in Verklempt (Jiddisj voor 'brok in de keel'). Lees op jewishbookcouncil.org meer over de schrijver en de recensie van zijn nieuwste boek.

Vers uit de ramsj geplukt: Antisemitisme in zijn hedendaagse variaties van Philo Bregstein, verschenen in 2007 en onverminderd actueel, Jouw Bijbel of mijn Bijbel van Jaroslav Pelikan, over de betekenis en invloed van de Schrift door de eeuwen heen, en Melmoth de Dolende van Charles Robert Maturin (1782-1824), een gothic griezelverhaal over Melmoth die zijn ziel aan de duivel heeft verkocht in ruil voor het eeuwige leven.

En verder:

  • Opnieuw succes voor Elisabeth Lockhorns biografie van Andreas Burnier. Metselaar van de wereld staat tussen de 15 boeken die zijn genomineerd voor de Brusseprijs, de prijs voor het beste journalistieke boek van 2016.
  • In september verschijnt bij uitgeverij Ambo|Anthos Hier ben ik, de monumentale nieuwe roman van Jonathan Safran Foer.

Zeruya Shalev over 'Pijn'

 Zeruya Shalev over \'Pijn\'

Deze week verschijnt Pijn, de Nederlandse vertaling van het nieuwe boek van de Israëlische bestseller-schrijfster Zeruya Shalev (1959). Het verscheen onder de titel Ke'ev in 2015 bij de toonaangevende uitgeverij Keter in Jeruzalem.

Volgende week is Zeruya Shalev enkele dagen in Nederland (en België) om over haar boek te spreken.

Dinsdag 5 april om 14.00 uur is ze voor een gesprek en aansluitende meet&greet in het Joods Historisch Museum. 's Avonds om 20.00 uur is Shalev bij Ubik in Rotterdam in het kader van de programmareeks Boek&Meester.
Woensdag 6 april om 12.00 uur komt ze naar Boekhandel van Rossum in Amsterdam en 's avonds om 20.00 uur spreekt Shalev bij Border Kitchen in Den Haag.
De schrijfster sluit haar tournee af bij Boekhandel Limerick in Gent.

Over het boek:
Tien jaar geleden raakt Iris zwaargewond bij een terreuraanslag in een bus, met als gevolg: tien jaar pijn. Ze pakt haar oude leven en werk weer op, wordt door haar man op handen gedragen en maakt mee dat haar kinderen volwassen worden, maar de pijn is nooit overgegaan. Wanneer Iris op een feest Eitan ontmoet, haar grote jeugdliefde die haar destijds als een donderslag bij heldere hemel heeft verlaten, raakt ze het spoor volledig bijster.

Dit is zonder twijfel haar meest persoonlijke boek en een emotionele reis tot het uiterste, die tot de laatste pagina boeit en betovert.

Het verleden staat op straat

Het verleden staat op straat

Amsterdam staat vol gebouwen die honderden jaren stadsgeschiedenis vertegenwoordigen. Talloze verhalen vertellen ze, deze monumenten.

Om te begrijpen waarom de gebouwen staan waar ze staan en waarom en hoe ze zijn gebouwd, moeten we zorgvuldig met ons gebouwde erfgoed omgaan, is de mening van Gabri van Tussenbroek, bijzonder hoogleraar Stedelijke identiteit en monumenten aan de UvA.

In zijn lezing Het verleden staat op straat. Monumenten als afspiegeling van de geschiedenis van Amsterdam, donderdag 7 april in het Academisch-cultureel centrum SPUI25 in Amsterdam, kijkt Van Tussenbroek, mede vanuit zijn functie als bouwhistoricus bij Monumenten en Archeologie van de gemeente Amsterdam, naar de onvermijdelijke verandering van de stad, en laat hij zien dat gebouwen onmisbaar zijn als je de geschiedenis van de stad werkelijk wilt kennen en begrijpen.

Spui25 heeft plaats voor 80 personen. Graag inschrijven op spui25@uva.nl of met een telefoontje aan 020-5258142. Inschrijven is niet vrijblijvend - laat het weten als u onverhoopt toch verhinderd bent.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Demamah is nieuw, Nederlands en werkzaam op het gebied van Joods pastoraal werk.
  • Eindelijk dan: de top-10 van traditionele Joodse gerechten, op Spoonuniversity.
  • De oudste Joodse catacomben in Rome zijn opgenomen in een zomerproject in de heilige stad. Meer op Jewish Heritage Europe.
  • MailOnline meldt dat Schotse Joden nu ook een eigen tartan hebben, met blauw als hoofdkleur.
  • In Times of Israel doet Eric Weiner een poging het begrip 'geniaal' te definiëren, zoals hij dat ook doet in zijn nieuwste boek The Geography of Genius.
  • Liza Schoenfein, redacteur van de Forward, beschrijft haar Ottolenghi adventure.
  • In Venetië werd het 500-jarig bestaan van het getto gemarkeerd met een ceremonie. Tablet was erbij.
  • Israel21C schrijft over een fraai initiatief in Akko, een kunstencentrum in drie talen.

Hebrew Groove 'in concert'

Hebrew Groove \'in concert\'

Hebrew Groove is een jong en eigentijds Israëlisch koor, gevestigd in Amsterdam.
De Israëlische singer/songwriter/pianiste Noam Vazana leidt het koor in een programma met groovy hedendaags repertoire in allerlei vocale arrangementen, van close harmony tot pop.
Een verrassende muzikale wereld gaat voor u open in de Hebreeuws gezongen liedjes uit de Israëlische popmuziek.

Zaterdag 9 april is Hebrew Groove te horen tijdens een concert van de Stichting Helende Geluiden in Den Haag. Meer informatie op helendegeluiden.nl.

Hebrew Groove is altijd op zoek naar nieuwe leden. Op hebrewgroove.com leest u hoe u zich voor een eerste kennismaking of als aspirant-lid kunt aanmelden.

Uit de Joodse Canon
Ben Brill, de Joodse bokslegende

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

De ouderen onder u kennen vast en zeker de beroemde foto van deze Nederlandse bokskampioen, in witte short met Davidsster op de rechterpijp. Zijn betekenis voor sportbeoefening door Joden wordt in de Joodse Canon toegelicht.

Maar wie wás deze Barend (Ben) Bril? Wat voor leven heeft hij gehad, geboren in 1912 en overleden in 2003?

De bokscarrière van Bril bestaat uit twee delen: voor de oorlog bokste hij zelf - in 1928 won hij goud op de Olympische Spelen in Amsterdam, na de oorlog leidde hij als scheidsrechter drie maal belangrijke bokstoernooien.

Dat laatste had Bril te danken aan zijn vrouw Celia. Met haar en zijn zoon Ab overleefde hij concentratiekamp Bergen-Belsen.
In 1947 kreeg zij het voor elkaar dat Ben - die zwaar getraumatiseerd was door de oorlog en het verlies van vrijwel zijn hele familie - bij de Boksbond de scheidsrechterscursus mocht volgen.
Hij zou de geschiedenis in gaan als een van de beste scheidsrechters ter wereld. Ben Bril, die nog voor de oorlog zelf al uit de ring was gestapt omdat hij voorzag dat hij als Jood zijn sport niet lang meer zou kunnen uitoefenen, werd alom geroemd om zijn rechtvaardigheid en neutraliteit. Waar de bokser vandaan kwam, maakte hem niet uit, alleen de goede afloop van de wedstrijd telde. Als scheidsrechter droeg hij daarvoor de verantwoordelijkheid.

Een zo opmerkelijk figuur riep in sportkringen verschillende meningen op: nu eens werd hij een onverbeterlijke idealist genoemd, dan weer arrogant of technisch hoogbegaafd. Bril zelf zei het beter dan iedereen: Het is gewoon allemaal een kwestie van mentaliteit, van zelfbeheersing.

Ben Bril op Olympische Spelen heet het lemma dat voor het jaar 1928 in de Canon van 700 jaar Joods Nederland is opgenomen.

Website van de week
Jewish Community Venice

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Dinsdag 29 maart 1516 werd het Getto (ghetò) van Venetië gesticht, het eerste in de geschiedenis.
De herdenking van dit moment in de tijd is niet ongemerkt voorbijgegaan, en ook in de Website van de Week willen we erbij stilstaan.
Onze keus viel op Jewish Community Venice, een website die de Joodse geschiedenis van Venetië vertelt én een beeld geeft van het levende Joodse heden.

De startpagina bevat veel Italiaans, maar voor het overige is alles ook in het Engels te lezen. Zeer aan te raden is History, waar de geschiedenis in hoofdstukken verdeeld wordt gepresenteerd.

De plattegrond op Jewish Ghetto toont aanklikbaar de belangrijke plaatsen, en Community laat zien dat het Joodse leven in Venetië op alle mogelijke manieren voort bestaat, zoals ook blijkt uit het kaartje van de Eroev (met link naar Google Maps voor op uw mobiele telefoon!), te vinden onder de tab Jewish Life.

Handig voor een bezoek aan Joods Venetië is het Info Point, dat gevestigd is in de voormalige Toraschool.

Op de startpagina is ook de link te vinden naar het Museo Ebraico di Venezia, het Joods Museum van Venetië. Dat bevindt zich op de Campo in het Ghetto Novo, tussen de twee synagoges in. Het museum werd in 1953 opgericht dor de Joodse gemeenschap van de stad. 'Klein maar fijn' presenteert het een collectie kostbare objecten, van edelsmeedkunst tot boeken, van textiel tot gebruiksvoorwerpen.

De Jewish Community of Venice is te vinden op Facebook, Twitter en YouTube.
Ook het Museo Ebraico di Venezia heeft een pagina op Facebook, een account op Twitter en op YouTube, én plaatst foto's op Flickr.

Radio en Televisie
1 - 8 april

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Bijzonder deze week: de documentaire The Gatekeepers waarin zes voormalige hoofden van de Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet voor het eerst een boekje opendoen over de 'war on terror' zoals ze die van binnenuit kennen (donderdag op NPO2), en Die Erben - Literatur gegen das Vergessen, waarin schrijvers vertellen waarom de Sjoa nog steeds hoofdthema is in hun werk (woensdag op Arte).


vrijdag 1 april

  • NPO Cultura (NTR), 19.00: ARTtube. Programma met de nieuwste filmpjes van het online videokanaal van musea in Nederland en België.
  • NPO 2 (VPRO), 23.30: Midnight in Paris, verrukkelijke feelgood komedie van Woody Allen.
  • Arte, 0.25: Paul Simon's Graceland - Under African Skies. Documentaire over Paul Simons terugkeer naar Zuid-Afrika, 25 jaar nadat hij daar zijn album Graceland (1986) opnam. Simon kreeg destijds veel kritiek omdat hij de internationale culturele boycot tegen het land (vanwege de Apartheid) zou hebben gebroken.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

zaterdag 2 april

  • NPO 1 (VPRO), 9.50: VPRO Boeken. Te gast is de internationaal vermaarde essayist en Azië-expert Ian Buruma over zijn boek Hun beloofde land.
  • NPO Radio 1 (KRO), 11.00: De Taalstaat. Programma waarin de Nederlandse taal het middelpunt vormt. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks-)journalistiek uit binnen- en buitenland. Presentatie: Max van Weezel.

zondag 3 april

  • Arte tv, 20.15: The Great Dictator. Satire uit 1940 van Charlie Chaplin waarin Adolf Hitler en Benito Mussolini op de hak worden genomen. Met één van de mooiste toespraken uit de geschiedenis.

maandag 4 april

n.v.t.


dinsdag 5 april

  • Brava, 13.06: Mieczyslaw Weinberg - Pianokwintet op. 18, uitgevoerd door het Valerius Ensemble. Weinberg (Moishei Vainberg) vertrok in 1939 te voet uit Warschau, op de vlucht voor Hitler. In 1940 kwam hij aan in Minsk, later zou hij zich vestigen in Moskou en met Sjostakovitsj een vriendschap voor het leven sluiten.
  • HBO, 15.15: Suite Française. Romantisch oorlogsdrama uit 2014, naar de roman van Irène Némirovsky over de liefde tussen Lucile Angellier, een Frans meisje, en Bruno von Falk, een Duitse soldaat, tijdens de eerste jaren van de Duitse bezetting van Frankrijk.
  • NPO Cultura (VPRO), 18.35: VPRO Boeken. Te gast is de internationaal vermaarde essayist en Azië-expert Ian Buruma over zijn boek Hun beloofde land.
  • Arte tv, 20.15: Rechts, zwo, drei - Driftet Europa ab?. Documentaire over de zorgwekkende opkomst van extreemrechts in Europa.
  • Arte tv, 22.00: Die Arier. Documentaire uit 2014 over het misbruik dat vandaag de dag gemaakt wordt van het woord 'ariër', onder meer in Duitsland en de VS.

woensdag 6 april

  • Arte tv, 23.30: Die Erben - Literatur gegen das Vergessen. Documentaire uit 2013 van Ruth Zylberman waarin de schrijvers Daniel Mendelsohn, Yannick Haenel, Laurent Binet en Marcel Beyer, allen geboren in de jaren '60 of '70, vertellen waarom ze over de Tweede Wereldoorlog en de Sjoa schrijven.

donderdag 7 april

  • BBC 2, 14.45: Little Women, de verfilming uit 1949 van Louisa May Alcotts gelijknamige roman. Met Elizabeth Taylor als Amy (10 jaar later werd Taylor Joods, en nam de naam Elisheba Rachel aan).
  • NPO 2 (VPRO), 23.55: 2Doc. Afl.: The Gatekeepers. Documentaire uit 2012 van Dror Moreh waarin zes voormalige hoofden van de Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet voor het eerst een boekje opendoen over de 'war on terror' zoals ze die van binnenuit kennen.

vrijdag 8 april

  • HBO, 15.15: Suite Française. Romantisch oorlogsdrama uit 2014 naar de roman van Irène Némirovsky over de liefde tussen Lucile Angellier, een Frans meisje, en Bruno von Falk, een Duitse soldaat, tijdens de eerste jaren van de Duitse bezetting van Frankrijk.
  • NPO 3 (BNN), 21.40: The Illusionist. Drama uit 2006 waarin, voor de goede verstaander, een duidelijk Joods thema te bespeuren is.
  • BBC 2, 0,05: A Serious Man. Tragikomedie uit 2009 van Ethan en Joel Coen over de Joodse natuurkundeprofessor Larry Gopnik die woont in de benauwende Joodse enclave in Minnesota en niet begrepen wordt door zijn studenten, familieleden en medebewoners.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

(advertenties)


banner propra banner venstra banner jonet banner yanshuf banner sinaicentrum banner sivmo banner meldpunttaal banner joodsamsterdam banner amphora banner israelactie banner blankevoort banner luna3 banner givat



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven