vrijdag 25 december 2015
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

10 januari 2016: Twee Joden, drie meningen

In de tweede Debatterij op zondag 10 januari 2016, over privacy versus veiligheid, vragen we ons eigenlijk af of we onze overheid, politie en veiligheidsdiensten echt vertrouwen. Dat onze persoonlijke gegevens te pas en te onpas worden gevraagd, opgeslagen en bewaard is allang geen vraag meer. Dat de aanslagen in Parijs politici inspireerden daar nog een schepje bovenop te doen, hebben we gezien en gehoord.
Maar waarvoor zijn al die gegevens nodig? Wat gebeurt ermee en waarom? Waarom doet de overheid daar zo schimmig over? Een overheid die op het gebied van ICT constant de nodige steken laat vallen.

De drie experts die zondag 10 januari meepraten in de Debatterij zijn het er over eens. Wij (burgers van Nederland) letten onvoldoende op onze zaak. De Joodse deelnemers aan de debattafel vinden dat wij (lees: Joden) beter moeten weten. Is dat zo? Laten we ons, onder het mom van veiligheid, in slaap sussen? En zo ja, wat kunnen we dan doen? Kùnnen we wat doen?
Aan de debattafel zitten: Brenno de Winter, freelance onderzoeksjournalist met als specialisatie veiligheid, privacy en digitale burgerrechten, Elisabeth de Leeuw, consultant digitale veiligheid en Bas Filippini, voorzitter van Privacy First, een actiegroep die de overheid het vuur aan de digitale schenen legt.

Deze Debatterij is dé gelegenheid om uw licht op te steken over de veiligheid van uw persoonlijke gegevens, de stand van zaken, nieuwe ontwikkelingen en de deskundigheid van de overheid. Een heikel onderwerp, zo bleek in de voorbereidingen van dit debat. Geen van de officiële instanties kon een kandidaat afvaardigen om hierover verantwoording af te leggen. Was dat een kwestie van pech, of durfde niemand hier zijn vingers aan te branden?

Zondag 10 januari, Crea, Nieuwe Achtergracht 170 in Amsterdam. Deuren open om 14.30, het debat begint om 15.00 uur. Vanaf 17.00 uur kunt u napraten met een drankje. Entree: € 2,50.

Zet de datum meteen in uw agenda en bestel uw toegangsbewijs op onze website. Wacht niet te lang, we verwachten ook deze keer veel geïnteresseerden.

Blintzes en basbousa

U maakt vast wel eens blintzes, die verslavend-lekkere zoetgevulde flensjes, en viskoekjes naar familierecept, en als uw Joodse wortels in Zuid-Europa liggen, misschien ook wel eens een chamin met kip, of basbousa, een griesmeelcake die thuis hoort in de Sefardische keuken.

Voor de twee kooklessen van de cursus Blintzes en basbousa is docent Danny Hovestad op zoek gegaan naar Joodse gerechten die onlosmakelijk verbonden zijn met hun herkomst. Zodat de eerste les onder meer essigfleisch en blintzes op het menu staan, en de tweede les visballetjes en gestoofde kip.

Danny heeft deze recepten, met respect voor de traditie, waar nodig aangepast aan de moderne kijk op gezond eten. Leuk om onder zijn leiding nieuwe gerechten te leren koken en lekker om ze samen met uw medecursisten op te eten!

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Van oud naar nieuw

Dit is de laatste nieuwsbrief van 2015, en ook meteen de laatste nieuwsbrief in het vertrouwde formaat. Achter de schermen is de afgelopen weken hard gewerkt om uw wekelijkse portie nieuws van Crescas prettiger leesbaar te maken.

De komende week leggen wíj de laatste hand aan deze ingrijpende opknapbeurt. Het eindresultaat krijgt ú te zien op 8 januari 2016, wanneer het eerste nummer van het nieuwe jaar verschijnt.

Wij wensen u allen een goed einde van 2015, en een stralend begin van 2016!

Boevengedrag in de zakenwereld

In één klap werd Martin Shkreli, CEO van Turing Pharmaceuticals, één van de meest verafschuwde mensen van Amerika toen hij het patent kocht van een medicijn voor kanker- en aidspatiënten en de prijs vervolgens met maar liefst 5.000 procent verhoogde. Van Shrkeli werd niet bekend gemaakt dat hij Joods is, van megafraudeur Bernard Madoff was dat wel bekend - en diens financiële machinaties in 2008 troffen ook talloze Joodse organisaties.
Als deze beide heren zich meer hadden laten leiden door de richtlijnen van de Halacha, de Joodse wetgeving, hadden ze wellicht iets meer nagedacht over de vraag of hun handelwijze de toets der kritiek zou doorstaan.

In de tweedelige cursus Zakendoen en Joodse ethiek die maandag 11 januari van start gaat, koppelt docent Michael Bloemendal de verbijsterende actualiteit aan de oeroude halachische regels en wetten, die in feite niets meer of minder zijn dan fatsoensnormen waar een ieder zich rekenschap van zou moeten geven.

U kunt nog steeds inschrijven voor deze cursus!

Struikelsteentjes in Zeeland: de datum is vastgelegd

Op 23 november 2015 werd in Middelburg de Stichting Werkgroep Struikelstenen Zeeland gepresenteerd. Over deze, in meerdere opzichten memorabele gebeurtenis, schrijft initiatiefneemster Marianne Gossije in Van start, de nieuwste aflevering van haar feuilleton over de aanloop naar de feitelijke plaatsing van de struikelsteentjes. Er moest nog wel een hobbel worden genomen, maar de datum ligt vast.

Gossije begon in mei 2014 met Stolpersteine, kleine monumenten, vervolgde een half jaar later met Volgende stap, en na een lange stilte, waarin ze haar schouders zette onder het realiseren van de Werkgroep Struikelstenen Zeeland en vormgeven van de plannen, verscheen 4 oktober Dilemma's.

Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Vandaag: Leo Samama schreef Het soloconcert, een toegankelijke verhandeling over de ontwikkeling van dit genre in de klassieke muziek. In het universum van de technische beelden is een essay van de Tsjechisch-Braziliaanse mediafilosoof Vilém Flusser (1920-1991), waarin deze poneert dat het ontstaan van de fotografie een radicale breuk vormt in de geschiedenis van de mensheid, omdat fotografie de overgang van het traditionele beeld naar het technische beeld markeert. Fascinerend om te lezen in een tijd waarin het beeld steeds meer cultuurbepalend wordt.

Vers uit de ramsj geplukt: het fraai geïllustreerde Houses of life - Jewish cemetries of Europe van Joachim Jacobs, waarin 30 Joodse begraafplaatsen in onder meer Rome, Mainz, Amsterdam, Praag en Londen worden bezocht. De bestseller Wij zijn ons brein - van baarmoeder tot alzheimer van Dick Swaab is nu voor een spotprijs verkrijgbaar. Mission to Paris van Alan Furst is een spionagethriller die zich afspeelt in het Parijs van eind jaren '30. Realistische fictie over een beladen periode.

En verder:
- De voorjaarscatalogi van de grote uitgeverijen zijn aan het verschijnen, en ook voor onze doelgroep is daar weer veel moois in te vinden. Bij Nijgh & Van Ditmar verschijnt bijvoorbeeld de Nederlandse vertaling van Howard Jacobsons nieuwste boek Shylock is my name, en de Arbeiderspers zet vol in op het herontdekte Braziliaans-Joodse fenomeen Clarice Lispector. Benjamin Moser schreef haar biografie, en van Lispector zelf kunnen we De ontdekking van de wereld. Kronieken verwachten.
- Op LiterairNederland een recensie van Zwarte aarde van Timothy Snyder.
- In de Jewish Review of Books een interessant artikel: The Israelization of Judaism and the Jews of France.

In de Digibieb: Het Joodsche lied

Het is een fraaie uitgave, de dichtbundel HET JOODSCHE LIED van Jacob Israël de Haan, die in 1921 verscheen bij de 'Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur' in Amsterdam.

De Haan koos uiteenlopende Joodse thema's voor zijn gedichten in dit '2e boek'. Bijzondere aandacht verdient GOD GEDENKE TEN GOEDE, een viertal ontroerende sonnetten die hij schreef ter nagedachtenis aan de jonggestorven 'Leo V':

Lieve Gestorvene, mij meer dan Broeder,
Die zooveel gaf en zoo bescheiden vroeg,
Moog' uwe rust de rust der vromen zijn.

Gevolgd door HET JAARTIJDLICHT, een achttal gedichten bij de eerste jaartijd van diezelfde Leo V.

De lezer volgt De Haan door vele emoties, en tijdens diens reizen. In JERUZALEM bezingt hij de 'Stad van mijn Land: Jeruzalem', en geeft hij prachtig lucht aan de grootse gevoelens die hem in Palestina bevangen bij de herinnering aan Holland:

Omdat ik van verlangen voortgedreven
Naar Jeruzalem Holland nooit vergeet.
Zij zijn in mijne ziel te saam geweven
Als inslag en schering van mijn wit morgenkleed.

Het voorlaatste gedicht is het lange DE ROEM VAN AMSTERDAM, waarin De Haan verwoordt hoe verscheurd hij zich voelt tussen zijn geliefde Jeruzalem en het even geliefde Amsterdam.

Verlaten, maar geen enklen dag vergeten,
Want al was ik geen kind van uw geboorte,
Waar mijne voeten mijne wegen sleten,
Verlangde ik naar uw grachten en uw poorten.

Amsterdam … Jerusalem … wat is schooner,
De Heil'ge Tempelplaats, de drukke Dam.
Vraag niet: van Jerusalem een bewoner
Schrijf ik verheugd de Roem van Amsterdam.

De taal van de gedichten is, bijna 100 jaar later, ook voor lezers van nu nog altijd van grote schoonheid.

U kunt dit boek online lezen in de Digitale Joodse Bibliotheek van Crescas, of een exemplaar downloaden naar uw computer.

Uit de Joodse Canon
Dr. Ephraim Bueno

De Britse historicus Simon Schama roept in zijn boek De ogen van Rembrandt een levendig beeld op van het Amsterdam in het midden van de 17e eeuw, de tijd waarin Rembrandt van Rhijn zijn naam vestigde als schilder.
Rembrandt en zijn vrouw Saskia woonden op Vlooienburg, midden tussen de Sefardische Joden. Die overigens niet van de andere welvarende Amsterdammers te onderscheiden waren, gekleed als ze gingen in zwart fluweel, zijde en fijne kant, met kortgeschoren baard en hoge hoed. Nog niet eens zo lang is bekend dat veel van de mannen met kalotjes en andere 'exotische' hoofdbedekking op schilderijen uit die tijd waarschijnlijk helemaal niet Joods waren. Kijk naar het portret dat Rembrandt in 1647 schilderde van Ephraim Bueno, Magnus in Medicina: aan niets is te zien dat hij Joods is.

Maar het is niet het schilderij van Rembrandt waarom deze Sefardische arts in de Canon van 700 jaar Joods Nederland is opgenomen. In het lemma Dr. Ephraim Bueno wordt een stukje geschiedenis verteld van het beroep van medicus in de 17e eeuw, en met name welke positie Joodse artsen daarin bekleedden.

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl. De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u op de website kunt bestellen.

Joodse thematiek in Tony Kushner's 'Angels in America'

De tweede voordracht in de lezingenreeks Over de Lichamelijkheid van een Spiritueel Volk. Gender, seksualiteit en het lichaam in de Joodse geschiedenis focust op het toneelstuk Angels in America, a Gay Fantasia on National Themes van de Joodse toneelschrijver Tony Kushner.
Kushner (1956) verwierf wereldfaam met dit ambitieuze, in 1993 met de Pulitzerprijs bekroonde drama annex komedie dat zich afspeelt op het hoogtepunt van de AIDS-epidemie in Amerika.
Het stuk is verfilmd en in Nederland al door drie gezelschappen met groot succes op toneel uitgevoerd.

De lezing is anders dan andere: niet alleen komen drie sprekers aan het woord, er wordt ook een aantal scènes uit het toneelstuk gespeeld , waarin het Joodse aspect van de thematiek duidelijk naar voren komt.

Maandag 11 januari kunt u deze geënsceneerde lezing bijwonen in De Balie in Amsterdam. Lees meer over het stuk en de medewerkers op mbii.nl.

Op YouTube is een fragment uit de verfilming te zien, met Al Pacino in de rol van Roy Cohn.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • De 'hummus joint' Love & Peas in Den Haag, gedreven door Yuval Gal en Muawi Shehadeh, haalt met het verhaal achter hun etablissement zelfs JTA.
  • Nog meer Den Haag: op DutchNews het bericht dat de Stichting Joods Erfgoed Den Haag van de gemeente wil weten of, en zo ja wanneer slachtoffers van de Holocaust gecompenseerd zullen worden.
  • In Time magazine een kerstoverdenking van rabbijn David Wolpe. Read more at DutchNews.nl: Call for inquiry into treatment of Holocaust survivors in The Hague
  • Volgens Tablet Magazine bevat Fantastic Beasts and Where to Find Them, een spin-off van de Harry Potterverhalen, heel wat Joodse elementen.
  • Hans Breuer is schaapherder, Joods en Oostenrijker, en redder van Syrische vluchtelingen. Tablet Magazine sprak met hem.
  • Recent archeologisch onderzoek aan de zuidwestelijke kust van Turkije duidt op een Joodse populatie, schrijft Bible History Daily.
  • Ook MFA bericht over een belangwekkende archeologische vondst, aan de noordoostelijke oever van de Kineret.
  • De veel geraadpleegde website International Movie Database (IMDb) heeft een lijst gemaakt van Joodse filmacteurs en -actrices.

Website van de Week
Jewish World Life

De website Jewish World Life is een 'portal', een plek die toegang geeft tot uiteenlopende Events, Happenings, & Activities Worldwide.

De bezoeker bepaalt meteen zijn keuze uit:

  • Events, wat gebeurt waar en wanneer? Wie tussen 13 en 26 januari 2016 in New York is, kan naar het New York Jewish Film Festival 2016.
  • Jewish holidays, voor veelzijdige informatie over de Joodse feest- en gedenkdagen. De eerstvolgende is Toe Bisjvat, 24-25 januari.
  • Hebrew Songs opent een nieuwe website met meer dan 5.000 Joodse liedjes, vertaald, getransscribeerd en vele zelfs van sound bites voorzien. Een webstek om de tijd voor te nemen!
  • Yiddish Songs biedt hetzelfde, maar is duidelijk nog in ontwikkeling. 50 Liedjes zijn er te vinden, de meeste zonder soundbite.
  • Israeli Dances zit als een spin in het web van Jewish World Life, en maakt listig gebruik van de informatie die de andere secties te bieden hebben.
  • Jewish Australia is een aanrader voor wie die kant uit reist: je vindt er alles wat je nodig hebt als Joodse bezoeker van het continent, met onder Shop van alles wat je maar zou willen kopen. Shop is onderdeel van Jewish Australia.

Scroll door de homepage van Jewish World Life en verbaas u over de grote hoeveelheid activiteiten die nú al zijn opgenomen voor 2016.

De website doet niet aan sociale media en verzendt ook geen nieuwsbrief.

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

In the Picture
Jeruzalem in 1913

This video is a segment of the full 70 minute documentary “Jewish Life in Palestine”, filmed by Noah Sokolovsky of the East Odessa Company in 1913 to be shown at the 11th Zionist Congress. Sokolovsky filmed in Tel Aviv-Jaffa (just four years before all the Jews of that city were expelled by the Turks), Petach Tikvah, where oranges are being picked and sent to Jaffa for export, religious Jews on the Sabbath in Zichron Yaakov, the famous vineyard and winery town, the building of the famous Technion University in Haifa, the northern settlement of Rosh Pinna, the Sea of the Galilee, Tiberia and much more.
The company and film producer Sokolovsky spent 2 months filming and then created a movie translated into 3 languages for the Congress. After being presented at the Congress the film was lost. Interestingly enough, the orginal negatives of the film were found in 1997 in France. Restored by Israeli historical documentary filmmaker Yaakov Gross, the movie was shown at Jewish film festivals and reviewed by the New York Times.
This segment of the movie shows the ride on the train from Tel Aviv to Jerusalem, the Temple Mount where Jews were not allowed to enter, Chassidic Jews at the Western Wall ('Wall of Tears') on Passover, biblical sites east of the Temple Mount, the gravesite of Simon the Pious (from the Mishnaic period), school children from the Mizrachi 'Ezra' schools, classes at the Bezalel School of Art of the Hebrew University.
The movie is narrated by famous singer and actor Yehoram Gaon and is truly a historical treasure not to be missed!

Bekijk de film hier

Televisie en radio 25 december - 1 januari

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc (voorheen hollanddoc 24) en NPO Cultura (voorheen cultura 24) zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

Deze week is echt de allerlaatste uitzending van De kunst van het luisteren, het wekelijkse radioprogramma van de Joodse Omroep. Het programma komt deze keer uit Israël.


vrijdag 25 december

  • Canvas, 18.52: Joanna Lumley: Op zoek naar de Ark. De Ark van Noach en de zondvloed is een verhaal dat van grote betekenis is in jodendom, christendom en islam.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 20.00: Marathoninterview. Ester Naomi Perquin spreekt met journalist en schrijver Judit Neurink (onder andere De Joodse bruid, 2014) over haar leven en werk in de Koerdische stad Erbil in Irak.
  • NPO Radio 5 (AVROTROS), 21.00: De allerlaatste Rubens Guestlist. Ruben Hein deelt zijn passie voor muziek via de radio.
  • Canvas: 21.55: Seymour: An Introduction. Portret van de hoogbejaarde Amerikaanse concertpianist Seymour Bernstein die na 1977 nog uitsluitend lesgeeft.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassend programma met vijf uur lang documentaires, verhalen, hoorspelen, reportages en interviews uit de radioarchieven van de Publieke Omroep.

zaterdag 26 december

  • NPO Radio 1 (KRO), 11.00: De Taalstaat. Programma waarin de Nederlandse taal het middelpunt vormt en wekelijks een radio-cartoon van Ruben L. Oppenheimer te horen is. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks-)journalistiek uit binnen- en buitenland. Presentatie: Max van Weezel.
  • Canvas: 21.55: Seymour: An Introduction. Portret van de hoogbejaarde Amerikaanse concertpianist Seymour Bernstein die na 1977 nog uitsluitend lesgeeft.
  • NPO Doc (VPRO), 18.55: IDFA Special. Afl. The Most Dangerous Man In America: Daniel Ellsberg and the Pentagon Papers. Documentaire uit 2009 over deze voormalige defensie-analist die in 1971 naar de New York Times documenten lekte over de Vietnamoorlog.
  • NPO Doc (VPRO), 23.50: The Times of Harvey Milk. Documentaire uit 1984 over de eerste openlijk homoseksuele én Joodse politicus in Amerika.

zondag 27 december


maandag 28 december


dinsdag 29 december

  • BBC 2, 22.00: A Life on Screen. Serie portretten. Afl.: Stephen Fry, de man die over zichzelf zegt: I’m as Proud of Being Jewish as I Am Proud of Being Gay

woensdag 30 december

  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live. Allerlaatste aflevering, met een aantal van presentator Theodor Holmans favoriete gasten, onder wie Elma Drayer.

donderdag 31 december


vrijdag 1 januari

  • NPO 2 (AVROTROS), 10.00: Om de wereld in 50 concerten. Documentaire uit 2014 van Heddy Honigmann, waarin ze met het Koninklijk Concertgebouworkest de hele wereld rondreist om het 125-jarig bestaan van het orkest te vieren: 50 concerten, verspreid over zes continenten, in plaatsen als Soweto, Buenos Aires en Sint Petersburg.
  • BBC 4, 02.00: Sammy Davis Jr.: The Kid in the Middle. Documentaire over Sammy Davis Jr., the one-eyed black Jew.
   
jaargang 11, nummer 47
vrijdag 25 december 2015
 

In deze nieuwsbrief

10 januari 2016: Twee Joden, drie meningen
Blintzes en basbousa
Van oud naar nieuw
Boevengedrag in de zakenwereld
Struikelsteentjes in Zeeland: de datum is vastgelegd
Boekennieuws
In de Digibieb: Het Joodsche lied
Uit de Joodse Canon
Joodse thematiek in Tony Kushner's 'Angels in America'
Nieuws van heinde en verre
Website van de week
In the Picture
Televisie en radio 25 december - 1 januari


Onze columnisten
Webcolumn Leo Frijda
In deze laatste column van 2015 kan ik gelukkig opgetogen zijn over de vele biografieën die dit jaar in Nederland zijn verschenen ...
lees verder
Webcolumn Naud van der Ven
“Het is niet onmogelijk,” zo schrijft de filosoof Samuel IJsseling in één van zijn nagelaten teksten, “dat er in Europa een vorm van ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
Shalom leSilvan Shalom, dag Silvan Shalom, dag. Er zijn raketten die Israël vanuit het zuiden en vanuit het noorden bedreigen ...
lees verder
Webcolumn Harry van den Bergh
Nog maar kort geleden, twee weken slechts, was Efraim Halevy in Nederland op uitnodiging van het CIDI. In de helaas toch matig ...
lees verder
Webcolumn Eva van Sonderen
Een tijdje geleden stond ik op donderdagmiddag bij een kleine slagerij op Emek Refaiem. Er was een jonge vader met een ...
lees verder
Webcolumn Eldad Kisch
Zaterdagavond 19 december vond in Tel Aviv een demonstratie plaats die een antwoord moest geven op de steeds dreigender stemming ...
lees verder
Webcolumn Rav Lopes Cardozo
On Sunday, the 6th of December, a symposium on Spinoza was held under the auspices of the University of Amsterdam and the Crescas Jewish Educational Center ...
lees verder


(advertenties)

banner joodsamsterdam

banner sivmo

banner givat

banner luna3

banner sinaicentrum

banner propra

banner irgoen_olei

banner jonet

banner amphora

banner meldpunttaal

banner israelactie

banner venstra

banner blankevoort

banner yanshuf

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? info@crescas.nl
Nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden.
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier