vrijdag 6 november 2015
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Romeinse geldwolverij voor een heidense god

Tussen 66 en 70 boekten generaal en latere keizer Vespasianus en zijn zoon Titus de ene na de andere overwinning bij de verovering van Judea op de Joden, met de plundering en verwoesting van de Tweede Tempel als dramatisch sluitstuk. Ook de verbeten strijd om Masada werd in 73 beslecht in het voordeel van de Romeinen. Duizenden Joden werden afgeslacht, talloze anderen werden in groten getale als slaaf of arenavermaak over het Romeinse keizerrijk verspreid.

Om de gigantische kosten van de Joodse oorlog op te vangen was de oorlogsbuit uit de Tempel niet voldoende, en Vespasianus verzon een lucratieve manier om geld naar de schatkist te laten stromen. De opbrengst van de al eerder ingestelde Fiscus Judaicus, een belasting van 2 drachmes die iedere Joodse man tussen 20 en 50 jaar jaarlijks moest afdragen, werd nu gebruikt voor de herbouw van de tempel van Jupiter Capitolinus in Rome, die tijdens de burgeroorlog in 69 was verwoest. Het was de zoveelste vernedering die de Joodse bevolking te verduren kreeg - hun geld werd gebruikt voor de eredienst aan een heidense god.

Onder de regimes van de Romeinse keizers Vespasianus, Domitianus en Nerva hadden etnische, religieuze en christelijke Joden allen te maken met deze belastingmaatregel, en wie weigerde te betalen verklaarde impliciet niet meer als religieuze Jood beschouwd te willen worden. De Fiscus Judaicus zou de rechtspositie van Joden in het Romeinse rijk voorgoed veranderen en dreef Joden en Christenen steeds verder uiteen.

De betekenis en de verstrekkende gevolgen van dit fascinerende stukje Joodse geschiedenis staan centraal in de lezing Fiscus Judaicus, Romeinse belasting, opgelegd aan Joden die Marius Heemstra op 24 november 2015 voor Crescas geeft.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Verlossing na ballingschap

Verlossing na ballingschap, het is de kerngedachte achter het volumineuze geschiedwerk Sjeëris Jisroeil (Rest van Israël) uit 1743 van Menachem Man ben Sjlomo ha-Levi Amelander, dat gerekend wordt tot de meest succesvolle Amsterdams-Joodse boeken aller tijden, gezien het enorme aantal herdrukken.

Amelander presenteerde zijn werk als het vervolg op het even populaire Middeleeuwse Sefer Josippon, dat stopte bij de val van de Tweede Tempel in het jaar 70. Het grote verschil tussen het werk van de anonieme historiograaf van Sefer Josippon en Amelander is de opmerkelijk brede kijk op de Joodse geschiedenis van de laatste.
Menachem Amelander focust op de scheiding tussen de twee en de tien stammen van Israël, die, zo belooft de rabbijnse literatuur, bij het einde der tijden weer opgeheven zou worden. Amelander behandelt niet alleen de geschiedenis van de rest van twee van de twaalf stammen, de sjeëris, maar kijkt ook naar de tien 'verloren' stammen. Dat sloeg aan bij de Joodse Amsterdammers, gewend aan de fantastische verhalen van zeevarenden over verre streken en vreemde volkeren: zouden binnenkort ook de tien stammen ontdekt worden? Dat zou betekenen dat de messiaanse tijd spoedig zal aanbreken.

Amelanders 'bestseller' deed het van meet af aan bijzonder goed, niet alleen omdat hij in het Jiddisj schreef en eigentijdse geschiedschrijving wist te combineren met religie (hij gebruikte Joodse én Christelijke bronnen), maar zeker ook omdat hij tussen de vele akelige gebeurtenissen uit de geschiedenis van het Joodse volk door, tóch een boodschap van hoop wist te vlechten: op ballingschap volgt verlossing.

In de twee lessen van de cursus Sjeëris Jisroeil, een Amsterdams-Joodse bestseller plaatst Bart Wallet het boek in zijn tijd en laat zien waarom de kern van Amelanders historiografie zijn lezers toen (en nu nog altijd) aansprak. Sjeëris Jisroeil werd nog maar 25 jaar geleden in Mea Sjeariem in Israël herdrukt en wordt in ultraorthodoxe kring nog altijd als geschiedenisboek gebruikt.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Debatterij: 'Also in my back yard?'

Crescas organiseert, in nauwe samenwerking met onze mediapartner het NIW, een reeks debatten over actuele onderwerpen. We beginnen meteen goed: onder de titel 'Also in my back yard?' (inderdaad, mét vraagteken!) gaat een aantal prominenten met elkaar én met u in gesprek over een onderwerp dat velen in Joods Nederland bezighoudt: vluchtelingen en de Joodse gemeenschap.

De eerste Debatterij vindt plaats op zondag 29 november van 15.00 tot 17.00 uur. Alle informatie over dit debat vindt u volgende week op deze plaats. Houd dus onze nieuwsbrief in de gaten en like zeker ook onze Facebookpagina voor het laatste nieuws over de Debatterij! Zet de datum alvast in uw agenda: zondag 29 november, 15.00-17.00 uur!

Joodse artsen in Nederland tijdens WOII

In de tweede lezing van de vijfdelige reeks Helden en Schurken komt arts en medisch historicus dr. Hannah van den Ende aan het woord. Net als Raymund Schütz, die donderdag 19 november spreekt over het notariaat tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, behandelt zij een aspect van de Nederlandse geschiedenis waarover na diepgaand onderzoek veel nieuws boven tafel is gekomen.

Hannah vertelt over Joodse artsen die door maatregelen van de Duitse bezetter in 1940 en 1941 op afstand werden gezet van de rest van de Nederlandse artsenstand. Ze werden geschoffeerd en in praktisch, financieel en moreel opzicht op een zijspoor gezet. 'Gedegradeerd tot ziekenverzorgers’, zoals één van hen het formuleerde. Wat overigens velen van hen, en vaak met gevaar voor eigen leven, niet verhinderde om waar mogelijk de Duitsers te slim af te zijn - daarmee hielden zij zich aan hun zorgplicht, waarvoor zij immers de eed van Hippocrates hadden afgelegd.
Hannah van den Ende brengt haar verhaal verder tot leven met veel foto's en delen uit de documentaire Hier kan me niets gebeuren (2013) over het Nederlandsch Israëlitisch Ziekenhuis.

De lezing vindt plaats op donderdag 26 november.

Bekijk op onze website welke andere verrassende onderzoeken naar WOII in deze cursus aan de orde komen. Als u specifieke interesse hebt in één van de onderwerpen, dan bieden wij u de mogelijkheid om alleen die betreffende avond bij te wonen. U kunt zich ook rechtstreeks inschrijven voor de lezing van Hannah van den Ende.

Hannah van den Ende promoveerde op 2 april 2015 aan de Universiteit Maastricht op het proefschrift Vergeet niet dat je arts bent. Joodse artsen in Nederland 1940-1945. Van haar proefschrift is een handelseditie verschenen.

Love: Devotion, Desire and Deception

De derde zondag in november is sinds zes jaar gereserveerd voor de Global Day of Jewish Learning. Deze wereldwijde studiedag valt dit jaar op 15 november.

Thema dit jaar is Liefde: Toewijding, Verlangen en Deceptie (de Engelse titel zingt van alliteratie: Love: Devotion, Desire and Deception). Onze Rabbinica-docent Leo Mock leidt het thema in en begeleidt u gedurende de dag.

Enkele honderden Joodse organisaties uit minstens veertig landen tekenen voor de organisatie van de Global Day in hun eigen land. Het woord global is werkelijk toepasselijk: Joden over de hele wereld die deelnemen, leren op die ene dag allemaal over hetzelfde onderwerp en smeden met deze gedeelde ervaring een wereldomspannende eenheid die in die verbondenheid kracht en zekerheid geeft.

In Nederland neemt Crescas, net als voorgaande jaren in nauwe samenwerking met Stichting PaRDeS, de organisatie voor haar rekening. De Global Day is inmiddels uitgegroeid tot een populaire activiteit. Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar, dus wacht niet te lang met inschrijven!

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

De eerste 'Global Day', in 2010, werd georganiseerd naar aanleiding van de afronding en presentatie van het levenswerk van rabbijn Adin Steinsaltz: zijn vertaling van de Talmoed, de Steinsaltz-editie. Het initiatief en de mondiale coördinatie van de studiedag is in handen van de Aleph Society, de Amerikaanse organisatie die het werk van rabbijn Steinsaltz ondersteunt.

Waiting for the Barbarians

De jaarlijkse conferentie van het Nexus Instituut vindt plaats op zaterdag 14 november 2015 in de Nationale Opera & Ballet in Amsterdam. Ook dit jaar weer is het publiek een dag lang getuige van levendige debatten tussen beroemde, eigenzinnige en bijzondere denkers.

Titel van de conferentie is Waiting for the Barbarians. Dertien gerenommeerde en gelauwerde sprekers uit binnen- en buitenland zullen hun visie geven op de vraag of het beschavingsideaal van de huidige maatschappij voldoende kracht heeft om verval van binnenuit te weerstaan. Om 9.50 uur wordt de aftrap gegeven door de keynote spreker van dienst, de Israëlische schrijver Amos Oz.
Aan het einde van de bijeenkomst zullen de aanwezige schrijvers hun boeken signeren.

Zie nexus-instituut.nl voor informatie over de sprekers en toegangskaarten.

Crossing Border: grensoverschrijdend cultuurfeest

De 23e editie van het Crossing Border Festival, dat grote namen en nieuwe talenten uit de literatuur- en muziekwereld samenbrengt en grenzen tussen kunstvormen doorbreekt, vindt dit jaar plaats in Den Haag van 12 tot en met 17 november. Vijf dagen muziek, schrijvers, interviews, workshops en theater. Tal van grote en (nog) minder grote namen. Een kleine greep uit het programma:

Donderdag 12 november wordt de ECI Literatuurprijs 2015 uitgereikt, de bekroning voor het beste Nederlandstalige literaire boek – in de categorieën fictie en non-fictie. Onder de genomineerden is het boek Orgelman van Mark Schaevers.

Vrijdag 13 november om 12.30 uur wordt Abraham B. Yehoshua (1936), 'de Israëlische Faulkner', in het Haags Historisch Museum geïnterviewd naar aanleiding van zijn laatste roman Het eerbetoon.
's Avonds wordt de Israëlische schrijver Nir Baram in de Koninklijke Schouwburg ondervraagd over zijn nieuwste boek Wereldschaduw, de jonge Duitse tekenares Josephin Ritschel (1986) en haar Israëlische vakgenoot Ovadia Benishu komen in het gebouw van het Nationale Toneel aan het woord in het Graphic Novel programma.

Zaterdag 14 november betreedt een select gezelschap schrijvers de podia van de Koninklijke Schouwburg, waaronder Leon de Winter (1954), de in Azerbeidzjan geboren Olga Grjasnowa (1984), de Palestijnse schrijfster Susan Abulhawa (1970), het Israëlische literaire talent Ayelet Gundar-Goshen (1982) en de Duitse journalist, auteur en tekstschrijver Mirna Funk (1981).
In zaal 3 van het Theater aan het Spui speelt actrice/zangeres Wynn Heliczer de muziektheatervoorstelling The Missing Beat, geïnspireerd op werk en leven van haar vader: bohemien, dichter, filmmaker, graficus, uitgever, musicus en schrijver Piero Heliczer (1937-1993).

Zondag 15 november komen cabaretier Micha Wertheim en prentboekentekenaar Pépé Smit naar het Theater aan het Spui voor hun bijdrage aan Little Raven, het kinderprogramma voor de jeugdige Crossing Borderbezoekertjes vanaf 6 jaar. Micha krijgt met zijn luisteraartjes De Hik, Pépé Smit gaat met de kinderen staren naar de maan, net als de hoofdpersoon uit zijn boek Fred kan niet slapen.

Kijk voor alle informatie over programma, locaties, tickets en wat dies meer zij op crossingborderfestival.nl.

Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Vandaag: In Strijd om gerechtigheid legt NIOD-onderzoeker Regina Grüter genadeloos het hoogst twijfelachtige compensatietraject van de Joodse verzekeringspolissen na WOII bloot. Een doek over de spiegel is de titel van de nieuwe verhalenbundel van Lisette Lewin. Verder twee heruitgaven: de meesterlijke korte roman Als water in de woestijn van Ida Simons (de eerste postume uitgave uit 1961 was tot op heden alleen antiquarisch te vinden) en van Ischa Meijer de nog onverminderd indringende Brief aan mijn moeder.

Engelstalig: een fraaie long read in Tablet Magazine: het korte verhaal Obsession van de Braziliaanse schrijfster Clarice Lispector (Tsjetsjelnyk 1920 - Rio de Janeiro 1977).

Vers uit de ramsj geplukt: Mijn naam is Freud van Iki Freud, dochter van een Hongaars-Joodse immigrant en onderzoeker van de menselijke seksualiteit, kind uit een gemengd huwelijk, oorlogskind en psychoanalytica. Schoenenpaleis Pallas, waarin Amelie Fried beschrijft hoe haar familie zich tegen de nazi’s verzette als luisterboek, en het actuele Wereldheerschappij, de geschiedenis van een idee (2013), waarin Mark Mazower een overzicht geeft van de historische achtergrond en de mogelijkheid van samenwerking tussen landen, in een tijd waarin nieuwe machtsverhoudingen vorm krijgen.

En verder:

  • Op het literaire weblog Tzum schrijft redacteur Guus Bauer onder meer over de vorige maand overleden schrijver Franz Pointl.
  • Het Letterkundig Museum in Den Haag verwerft de literaire nalatenschap van Harry Mulisch.
  • Remco Campert, Bas Lubberhuizen en Rut Matthijsen onthullen dinsdag 10 november een plaquette ter herinnering aan de oprichting van uitgeverij De Bezige Bij in Utrecht, meldt Boekblad.nl.

Seret Film Festival

Na Londen en Santiago is nu ook Amsterdam aan de beurt voor het Seret Film Festival.
De eerste editie van dit festival voor Israëlische films en televisieproducties gaat zaterdag 14 november van start.
Drie dagen lang worden op verschillende plaatsen in Amsterdam (CREA, Rialto, LJG Amsterdam) en Amstelveen (Cinema Amstelveen) zes hedendaagse Israëlische films vertoond die nog niet eerder in Nederland te zien waren. Bij enkele van de films is een van de acteurs en/of de regisseur aanwezig en is er na afloop gelegenheid tot het stellen van vragen.

Maak uw keuze uit:

  • Hill Start: tragikomedie over de perikelen van een goedburgerlijke familie in Jeruzalem.
  • The Green Prince: documentaire en thriller ineen, dit verhaal over de zoon van een hoge Hamasbaas.
  • Zero Motivation: komedie over het dagelijks bestaan van een groep jonge vrouwelijke IDF-soldaten in de woestijn.
  • Apples from the desert: het autobiografische verhaal van Savyon Leibrecht die zich ontworstelt aan het verstikkende ultra-orthodoxe milieu waarin ze is opgegroeid.
  • Fightophobia: korte mockumentary, voorfilm bij Apples from the desert.
  • The kindergarten teacher: een kleuterjuf ontdekt een bijzonder talent bij een van haar pupillen.
  • Yona: het dramatische leven van de Israëlische dichteres Yona Wallach.

Alle films zijn Nederlands ondertiteld.

Klik op de naam van de film voor meer informatie, trailers en kaartverkoop.

Op seret-international.org is een PDF met het vertoningsschema te downloaden.

Himmelwärts/Hemelwaarts

In het Euregioproject Himmelwärts/Hemelwaarts tonen 100 cultuurhistorische musea in Nordrhein-Westfalen en de provincie Limburg werken uit hun collectie, die de plaats en betekenis van religie in het culturele verleden én heden van de regio rondom de Rijn en de Maas laten zien.

Museum van Bommel van Dam in Venlo haakt hier op in met een gespreksmiddag waaraan Joseph Semah (1948) en Ton Slits (1955) deelnemen, twee beeldend kunstenaars die in hun werk op bijzondere wijze invulling geven aan het begrip 'ruimte'. Bron voor het evenement, dat de titel Religieuze tendensen en het metafysische landschap draagt, is de tentoonstelling Land, licht, lucht en water, die werk toont van fotografen, filmers en beeldend kunstenaars die de uitdaging zijn aangegaan de veelzijdigheid van het landschap in beeld te brengen en te verdiepen.

In dit gesprek kijken Semah en Slits, samen met Rick Vercauteren, de directeur van het museum, naar kunstwerken uit de collectie van het museum, op zoek naar betekenissen die zich niet direct laten ontdekken.

Kijk voor meer informatie op vanbommelvandam.nl.

http://www.vanbommelvandam.nl/agenda/himmelwarts-religieuze-tendenzen-en-het-metafysische-landschap/

In de Digibieb: Rozijntje

Als u de startpagina van de Digitale Joodse Bibliotheek opent, wordt u welkom geheten met de woorden

Welkom bij de Crescas-Digibieb, en daaronder: Een greep uit onze collectie …
Een virtuele carrousel laat steeds een ander boek verschijnen. Van die 'serendipity' (zeg maar toevalstreffer, of serendipiteit) gaan we de komende maanden af en toe gebruik maken: het eerste boek dat in beeld komt bij het openen van joodsebibliotheek.nl krijgt extra aandacht, ook als de betreffende auteur al eens aan bod is gekomen.

Vandaag: Rozijntje, een meisjesroman van Clara Asscher-Pinkhof (1896-1984), uitgegeven in 1931 bij Menno Hertzberger in Amsterdam. Rozijntje verscheen tussen 1929 en 1931 als feuilleton in De Joodsche Jeugdkrant Betsalel.

Na haar moeders dood neemt Rozijntje de zorg voor het huishouden en de opvoeding van haar broertje op zich. Vrouwenemancipatie is nog ver weg: voor haar vader is het vanzelfsprekend dat Rozijntje alles opgeeft voor haar huiselijke taken. Pas als de 'stadse juffrouw' Lea op kamers komt wonen, komt er weer wat licht in het zware bestaan van Rozijntje.

In de heruitgave uit 1981 (Amphora Books, Amsterdam), zijn de oorspronkelijke illustraties van Clara's broer Leo Pinkhof opgenomen. Die editie werd in het NIW van 8 januari 1982 besproken. Clara Asschers Rozijntje is van blijvende ontroering, luidt de kop van de recensie van Janny Wildemast. Wat een zegening zou het zijn als Clara Asscher-Pinkhof eens honderdtwintig mocht worden in goede gezondheid. Misschien zou ze dan nog een aantal boeken kunnen schrijven. Haar al gepubliceerde boeken zijn van een blijvende waarde. het doet er in haar geval dan ook niets toe dat haar boeken niet tot de literaire hoogstandjes behoren.

U kunt Rozijntje online lezen of als pdf, compleet met illustraties, rechtstreeks downloaden in de Digitale Joodse Bibliotheek. Daar vindt u ook het vervolg, Rozijntje van huis.

Uit de Joodse Canon
Slagerij Marcus Zwolle

Niet voor het eerst, en vermoedelijk ook niet voor het laatst, staat een verbod op ritueel slachten dezer dagen opnieuw op de politieke agenda. Als zo'n verbod er zou komen, zou daarmee een einde komen aan een lange traditie: al bijna 400 jaar wordt in Nederland gewerkt volgens de sjechieta, de in Tora vastgelegde Joodse manier van slachten, en mag alleen de degelijk opgeleide sjocheet het vlijmscherpe slachtmes hanteren.

Dat de toekomst van het kosjere slagersvak zo onder druk zou komen te staan, kon Leo Marcus niet weten toen hij als zevenjarig jochie in 1908 in de binnenstad van Zwolle de eerste steen legde voor de toen hypermoderne slagerij en slachterij van zijn vader Abraham en oom Izaac.
A. & Iz. Marcus Vleeschwarenfabriek ORT had een grote Joodse klantenkring, maar leverde, getuige het fraaie briefpapier uit 1930, ook aan 'de Koninklijke Paleizen' en werd in 1911 met een gouden medaille bekroond. De Tweede Wereldoorlog had dramatische gevolgen voor het bedrijf, maar Leo Marcus overleefde, en trok naar Amsterdam, waar hij in 1957 Slagerij Marcus opende. Hij bleef bij de zaak betrokken tot hij op hoge leeftijd op alija ging. In 2001 verhuisde 'Marcus' naar de Waalstraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt. Het is de laatste kosjere slager van Nederland.

Lees meer in het lemma Slagerij Marcus Zwolle in de Canon van Joods Nederland.

De geschiedenis van de firma Marcus komt ook aan de orde in de Stadswandeling Joods Zwolle die Crescas zondag 5 juni 2016 op het programma heeft staan.

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl. De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u op de website kunt bestellen.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • The Guardian schrijft over de tentoonstelling The Yellow-Star Houses of Budapest, vanaf 14 november te zien in Londen.
  • Een verhaal over een Joodse geestuitdrijving in Tablet Magazine.
  • NationalPost schrijft over het zwaar in verval geraakte Reichsparteitagsgelände in Nürnberg.
  • Speciaal voor Star Trek-fans en met het oog op de nieuwe serie die voor 2017 op de rol staat, een artikel in Jewniverse over Trekkie Fan Fiction.
  • Mosaic schrijft uiterst kritisch over Black Earth: The Holocaust as History and Warning, een nieuw boek van Timothy Snyder.
  • Ruim 50% van de Amerikaanse Joden eet varkensvlees, ontdekte JTA, maar er is ook een toename van het percentage Joden voor wie het jodendom belangrijker aan het worden is.
  • Is een honderd jaar oud mysterie eindelijk opgelost? Lees het in JPost.

Website van de Week
Stichting Zikna

Vandaag in de schijnwerper: de Nederlandse stichting Zikna, Naar nieuw Elan in zorgend Joods Nederland. Of, zoals de website verklaart: De stichting Zikna heeft ten doel de bevordering van de geestelijke, zedelijke en materiële ontwikkeling van de mensheid in het algemeen en van de met name oudere joden en chronisch zieke Joodse jongeren en hun ouders in het bijzonder. Specifieke aandacht zal worden gegeven met betrekking tot werkzaamheden voor de extra geestelijke en pastorale zorg aan deze doelgroep.

Met dit doel voor ogen zet Zikna zich in voor een aantal projecten.

Zikna (de naam betekent 'ouderdom') werd in de zomer van 2010 opgericht en viert dit jaar dus het eerste lustrum. Dat gebeurt maandag 16 november van 14.00 tot 20.00 uur met een symposium, muziek, een buffet en een paneldiscussie. Dagvoorzitter David Simon en avondvoorzitter prof. dr. J. Houwink ten Cate leiden de activiteiten in goede banen.
Op de website zijn het programma en de uitnodiging als PDF te downloaden, en kunt u zich ook inschrijven.

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

In the Picture
Survival In Sarajevo - Friendship in a Time of War

De Joodse gemeenschap in de Bosnische hoofdstad Sarajevo weigerde tijdens de Bosnische oorlog (1992-1995) partij te kiezen en opende een eigen hulppost in de oude synagoge. Joden, Moslims, Serven en Kroaten sloegen de handen ineen en leverden humanitaire bijstand waar die nodig was, terwijl op het slagveld buiten de stad politici hun populistische praatjes de wereld in stuurden dat deze etnische groepen nooit in vrede met elkaar zouden kunnen leven.

In de video Survival In Sarajevo - Friendship in a Time of War wordt hun retoriek ontzenuwd: in déze Europese oorlog zijn het Joden geweest die Moslims en Christenen het leven redden. De Asjkenazische Sinagoga u Sarajevu werd een baken van hoop in duistere tijden.

Bekijk de film hier

Televisie en radio 6 - 13 november

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc en NPO Cultura zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

Deze week in De kunst van het luisteren: Ook dit jaar zijn er problemen rond de herdenking van de Kristallnacht, de voorbode van de Sjoa. Jarenlang betrok het ultralinkse organisatiecomité allerlei thema´s bij die herdenking, die niets met de jodenvervolging te maken hebben. Zoals hun strijd tegen Pim Fortyn en Geert Wilders, de afkeuring van zogeheten islamofobie of het Nederlands vluchtelingenbeleid. Daarop trokken Joodse organisaties zich terug en organiseerden die in de Portugese synagoge hun eigen herdenking. Op haar beurt besloot het linkse comité dit keer de in Israël zwaar omstreden Palestijnse politica Hanin Zoabi uit te nodigen. Hoe Joods is de Kristallnachtherdenking nog? Daarover, in het zicht van twéé herdenkingen, komt de voorzitter van de Joodse koepelorganisatie Centraal Joods Overleg, Ron van der Wieken, aan het woord. Verder: de werkgroep Levensbeschouwing en religie van D66 wil dat werkgevers iedereen toestaan religieuze feestdagen op eigen wijze in te vullen. Op dit moment worden alleen Christelijke feestdagen erkend. D66-politica Hanneke Gelderblom wil gelijke rechten voor Pasen, Jom Kippoer en het Offerfeest. Tot slot een reportage over het bijzondere verhaal van schrijver en journalist Simon Hammelburg en een vervolgaflevering van de rubriek Geluiden uit de kille: de gevoelstemperatuur van Joods Nederland. Presentatie: Alfred Edelstein en Paul Damen.


vrijdag 6 november

  • HBO, 18.45: Zero Motivation. Komedie van Talya Lavie uit 2014 over het alledaagse leven voor een eenheid van jonge, vrouwelijke soldaten in een afgelegen voorpost in de Israëlische woestijn.
  • NPO Radio 6 (AVROTROS), 21.00: Rubens Guestlist. Ruben Hein deelt zijn passie voor muziek via de radio.
  • NPO 3 (VPRO), 22.20: Blue Jasmine. Tragikomedie van Woody Allen uit 2013 over miljonairsvrouw Jasmine die in zwaar weer belandt en bij haar zus Ginger in San Francisco gaat wonen.
  • BBC 2 (0.00): Artsnight. Presentator Josie Rourke praat met toonaangevende scenarioschrijvers, regisseurs en andere prominenten uit de filmwereld.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Verrassend programma met vijf uur lang documentaires, verhalen, hoorspelen, reportages en interviews uit de radioarchieven van de Publieke Omroep.

zaterdag 7 november

  • NPO Radio 1 (VPRO), 9.50: VPRO Boeken. Wim Brands spreekt met Judith Herzberg over haar bewerking/vertaling van Leven? Of theater? van Charlotte Salomon.
  • NPO Radio 1 (KRO), 11.00: De Taalstaat. Programma waarin de Nederlandse taal het middelpunt vormt en wekelijks een radio-cartoon van Ruben L. Oppenheimer te horen is. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks-)journalistiek uit binnen- en buitenland. Presentatie: Max van Weezel.

zondag 8 november

  • Eén BRT, 9.00: Lichtpunt. Afl.: Tijdgenoten - Martha Nussbaum, die wel de grootste sociaal filosofe van haar generatie genoemd wordt.
  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Afl.: Elisabeth Lockhorn over Andreas Burnier, metselaar van de wereld
  • NPO Doc (VPRO), 12.00: Shooting the War. Driedelige Britse televisieserie uit 2010 met unieke beelden van oorlog, die particulieren van hun directe omgeving maakten. Afl. 2: Children. Herh.: 20.00 uur.
  • NPO 2 (JO), 13.00: Never a dull moment. Documentaire over Sam Waagenaar (1908-1997), een reislustige levensgenieter, die – schijnbaar zonder vooropgezet plan – succesvol van de ene baan in de andere rolt.
  • NPO 2 (MAX), 17.05: Veilig in het Bosch. Documentaire uit 2015 over de Joodse psychiatrische inrichting Het Apeldoornse Bosch dat door de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog niet gespaard bleef.
  • NPO Radio 5 (JO), 18.00: De kunst van het luisteren.

maandag 9 november

  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live. Afl. met Chris Rutenfrans, die in 1986 met criminoloog C.I. Dessaur/Andreas Burnier het vlugschrift Mag de dokter doden? Argumenten en documenten tegen het euthanasiasme publiceerde.
  • NPO Cultura (AVRO), 22.00: Nederlands Blazers Ensemble: Midden-Oosten Tour. Begin mei 2011 maakte het Nederlands Blazers Ensemble op uitnodiging van de Nederlandse ambassade in Amman en in samenwerking met Musicians Without Borders een tournee naar de Westelijke Jordaanoever en Jordanië.

dinsdag 10 november

  • Arte, 21.55: Die Grauen der Shoah, dokumentiert von sowjetischen Kameramännern. Documentaire uit 2014 van Véronique Lagoarde-Ségot met recent ontdekte en onlangs vrijgegeven filmbeelden. Wat betekenen ze voor de beeldvorming over de Holocaust?
  • WDR 3 radio, 23.05: WDR open SoundWorld. Afl.: "Denn Arbeit, Arbeit macht frei“. Musik im KZ Dachau. Programma over melodieën die werden aangetroffen op stukjes jute en wc-papier. Met downloadbare speellijst.

woensdag 11 november

  • BBC 1, 0.35: Cabaret. Musical uit 1972 van Bob Fosse, die zich afspeelt in de politieke realiteit van het Berlijn in de jaren '30.

donderdag 12 november

  • Net 5, 20.30: Schindler's List. Veelvuldig bekroond oorlogsdrama uit 1993 over de Duitse industrieel Oskar Schindler die in de Tweede Wereldoorlog het leven redde van 1.100 Joden uit Polen en Tsjecho-Slowakije, door ze op een lijst te zetten van werknemers in zijn emaillefabriek.
  • NPO Cultura (JO), 21.25: Israël, tussen droom en werkelijkheid. Gideon Levy volgt en bezoekt een verzamelplaats voor jongeren die aan hun militaire dienst beginnen; Arabische en Israëlische oud-strijders, verenigd in Combattants for Peace, die voorlichting geven aan Israëlische dienstplichtigen over de dienstplicht in de bezette gebieden. Afl. 1: In het leger.
  • NPO Cultura (VPRO), 22.05: Oz' Israël. Chris Kijne sprak in 2010 met de Israëlische schrijver Amos Oz over zijn boek Een verhaal van liefde en duisternis, over zijn ouders, de dromen van het ontstaan en de samenstelling van Israël en het Israëlische volk, het beeld van Israël als vluchtelingenkamp en de onzekerheid onder Israëli's en het gevoel ongewenst te zijn.

vrijdag 13 november

  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live. Hoofdgast is Elisabeth Lockhorn over haar biografie Andreas Burnier, metselaar van de wereld.
  • NPO Radio 6 (AVROTROS), 21.00: Rubens Guestlist. Ruben Hein deelt zijn passie voor muziek via de radio.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Verrassend programma met vijf uur lang documentaires, verhalen, hoorspelen, reportages en interviews uit de radioarchieven van de Publieke Omroep.
   
jaargang 11, nummer 40
vrijdag 6 november 2015
 

In deze nieuwsbrief

Romeinse geldwolverij voor een heidense god
Verlossing na ballingschap
Debatterij: 'Also in my back yard?'
Joodse artsen in Nederland tijdens WOII
Love: Devotion, Desire and Deception
Waiting for the Barbarians
Crossing Border: grensoverschrijdend cultuurfeest
Boekennieuws
Seret Film Festival
Himmelwärts/Hemelwaarts
In de Digibieb: Rozijntje
Uit de Joodse Canon
Nieuws van heinde en verre
Website van de week
In the Picture
Televisie en radio 6 - 13 november


Onze columnisten
Webcolumn Simon Soesan
De spelregels zijn vrij simpel. Je hoeft er echt niet voor doorgeleerd te hebben. Het principe is eenvoudig. Je bekijkt wat instructievideo’s ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
Mag ik even emotioneel zijn? Ik kreeg zaterdagavond weer tranen in mijn ogen toen in aanwezigheid van honderdduizend of meer ...
lees verder
Webcolumn Harry van den Bergh
De aandacht die in de Nederlandse media aan het bezoek van Mohammed Abbas, de president van Palestina zoals hij graag genoemd ...
lees verder
Webcolumn Eva van Sonderen
Afgelopen zaterdagavond had ik naar Tel Aviv willen gaan, voor de twintigste herdenking van de moord op Rabin. Maar een gemeen ...
lees verder
Webcolumn Eldad Kisch
Het is twintig jaar geleden dat we op ditzelfde plein stonden bij een enorme vredes- en solidariteitsdemonstratie ...
lees verder
Webcolumn Nathan Lopes Cardozo
“How nice it is to do nothing and afterwards to take a rest” (Dutch proverb). As I watch some of my friends entering retirement ...
lees verder


(advertenties)

banner meldpunttaal

banner propra

banner blankevoort

banner yanshuf

banner sinaicentrum

banner limmoed2015_2

banner jonet

banner venstra

banner israelactie

banner joodsamsterdam