Crescas nieuwsbrief - vrijdag 30 oktober 2015

Nog één keer Kafka

Vroeger begreep ik niet waarom ik op mijn vragen geen antwoord kreeg. Thans begrijp ik niet waarom ik de vragen stelde want er zijn geen antwoorden.
Wie citaten opzoekt van de Praagse schrijver en filosoof Franz Kafka, zal zich verbazen over de voortdurende ambivalentie waarin hij zich leek te bevinden. Er moest dan ook veel gedacht en geduid worden, een andere keus had hij niet, de man van wie ook de woorden Je bent vrij en daarom voel je je verloren zijn.

Vivian Liska, directeur van het Instituut voor Joodse Studies (IJS) en hoogleraar Duitse literatuur aan de Universiteit Antwerpen, verzorgt maandag 2 november de laatste uit de reeks lezingen over Duits-Joodse denkers. In haar betoog zal ze met name ingaan op de invloed van het bij een groep ingedeeld zijn, danwel uit eigen vrije wil daar bij horen. Het begrip 'wij' krijgt in het denken en werk van Franz Kafka een bijzondere lading.

Voor deze lezing van Vivian Liska zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. U kunt zich nog inschrijven op onze website.

De cursus Duits-Joodse denkers organiseren wij in samenwerking met het Goethe-Institut en vindt plaats in het gebouw van het Goethe-Institut in Amsterdam.

Klassiek Hebreeuws, taal van de bijbel

De cursus Bijbels Hebreeuws die Crescas dit jaar op het programma heeft staan is bij uitstek geschikt voor hen die de Hebreeuwse bijbel in de oorspronkelijke taal willen lezen. U kunt starten zodra u het Alef-Beet, het Hebreeuwse alfabet onder de knie hebt.
Eerste uitdaging: leren lezen zónder klinkertekens, nekoedot. Daarna wordt in 25 lessen uw kennis geleidelijk opgebouwd. U leert woordstammen, grammaticale constructies en bouwt een woordenschat op. De cursus is gericht op het verwerven van leesvaardigheid op beginnersniveau.

Aan het einde van de cursus bent u in staat eenvoudige prozateksten begrijpend te lezen en grammaticaal te analyseren. Daarnaast hebt u vaardigheid verworven in het raadplegen van het woordenboek.

De cursus wordt gegeven op de woensdagavond, te beginnen op woensdag 4 november.

Als u zich nú inschrijft hebt u voldoende tijd om het Alef-Beet te leren, met behulp van de online cursus die Crescas daarvoor heeft laten ontwikkelen.

[cursus]7645[/cursus]

Wilt u de nieuwsbrief mailen? Dat kan!

Steeds vaker krijgt Crescas op de algemene kantoormail aankondigingen toegezonden van activiteiten die voor onze lezers interessant zijn. Daar zijn we altijd heel blij mee, en zéker als ze ons tijdig bereiken.

Maar u zou de medewerkers op kantoor, en vooral mij, uw redacteur Raya, enorm helpen als u uw mails met aankondigingen rechtstreeks wilt sturen naar lichansky@crescas.nl.
Dat maakt het míj mogelijk om 'tacheles' aan de slag te gaan met wat ú graag in de nieuwsbrief van Crescas zou willen zien opgenomen, en het ontlast 'het kantoor'.

Voortaan vindt u mijn mailadres helemaal onderaan de nieuwsbrief - met één klik op 'Raya Lichansky' wordt uw eigen mailprogramma geopend en kunt u mij rechtstreeks uw berichten sturen.

Ons aller dank voor uw medewerking!

Het Nederlands notariaat in én na WOII

In de keten van de onteigening en doorverkoop van Joods onroerend vormden notarissen de laatste schakel. Zij verzorgden de overdracht, voorzagen de akte van hun stempel en werden volgens vast tarief per behandeld dossier (‘verleden’ akte) betaald. Met deze handelingen werd het onrecht notarieel vastgelegd, maar door de verplichte notariële geheimhouding werd de rol van notarissen aan het oog onttrokken, en ook de naoorlogse zuivering van de beroepsgroep vond grotendeels achter gesloten deuren plaats. Daardoor blijft het notariaat in de geschiedschrijving over de Tweede Wereldoorlog onderbelicht.

In de eerste lezing van de vijfdelige reeks Helden en Schurken behandelt historicus Raymund Schütz het functioneren van het notariaat tijdens de bezetting en de wijze waarop na de oorlog door de beroepsgroep en de politiek met deze ‘erfenis’ is omgegaan.

Raymund Schütz (1964) werkt sinds 2001 bij het Nederlandse Rode Kruis en doet sinds 2012, aan de rechtenfaculteit van de Vrije Universiteit te Amsterdam, promotieonderzoek naar de houding van het Nederlandse notariaat tijdens de Tweede Wereldoorlog en de naoorlogse zuivering.

Kijk op onze website welke andere verrassende onderzoeken naar WOII in deze cursus aan de orde komen. Als u specifieke interesse hebt in één van de onderwerpen, dan bieden wij u de mogelijkheid om alleen die betreffende avond bij te wonen. U kunt zich ook rechtstreeks inschrijven voor de lezing van Raymond Schütz.

Let op: een week later, op 26 november, komt medisch historicus en arts dr. Hannah van den Ende spreken over haar promotieonderzoek Vergeet niet dat je arts bent. Joodse artsen in Nederland 1940-1945. Vanuit het perspectief van een hedendaagse arts beschrijft zij daarin de lotgevallen, ervaringen en morele dilemma's van collega-artsen onder de meest extreme omstandigheden.

Een boek en een film, een literaire cursus van 2 lessen

Wat moet je je voorstellen bij de boektitel De vrouw die zegt dat ze mijn moeder is? Het begint met de kinderwens van schrijfster Judith Uyterlinde, die geen kinderen kan krijgen. Samen met haar man besluit ze een kind te adopteren. Die beslissing brengt belangrijke vragen met zich mee over gelijkenis, genen en afkomst. Zal haar dochter zich wel thuis voelen in de familie? Wat betekent het om vrijwel niets over je eigen afkomst te weten?

Judiths grootmoeder overleefde de oorlog niet, en de dochter moest tegen een nieuwe vrouw 'mama' gaan zeggen. De geschiedenis lijkt zich te herhalen: "Met de adoptie van mijn kinderen ben ik in feite ook zo'n moeder geworden. Mijn kinderen zeggen 'mama' tegen me, maar biologisch gezien ben ik dat niet."

Ze schreef er de autobiografische roman De vrouw die zegt dat ze mijn moeder is over, en vertelt dit persoonlijke verhaal over adoptie en familiegeheimen in de gelijknamige tweedelige literaire cursus die op maandag 9 november van start gaat.
In de eerste les worden verleden en heden met elkaar vervlochten in een nuchter relaas over de gebeurtenissen tijdens de oorlog en het verloop van het adoptieproces. De tweede les, maandag 23 november wordt de documentaire Bloedband vertoond die filmmaakster Roos Elkerbout maakte op basis van het boek van haar nichtje Judith Uyterlinde. Beiden zullen aanwezig zijn en met de cursisten in gesprek gaan.

[cursus]7633[/cursus]

Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Vandaag: Krassen, de nieuwe poëziebundel van Chawwa Wijnberg (met CD, waarop de dichteres een aantal van haar korte verhalen voorleest), Spionnen van de paus, waarin de Amerikaanse historicus Mark Riebling nieuwe, ophefmakende inzichten over de rol van paus en kerk tijdens de Tweede Wereldoorlog presenteert, en Wendy Holden vertelt voor het eerst het opmerkelijke verhaal over De baby's van Mauthausen, die geboren werden tegen het einde van WOII tijdens een massatransport.

Engelstaling: The Strangers We Became, het indrukwekkende autobiografische relaas van Cynthia Kaplan Shamash (163), die met haar familie vluchtte uit Irak en via Turkije, Israël, Nederland en Groot-Brittannië in Amerika eindelijk vaste voet aan de grond kreeg, en daar nu werkzaam is als tandarts in Flushing, Queens.

Vers uit de ramsj geplukt: in de reeks Kopstukken Filosofie Adorno, over Theodor W. Adorno (in 1903 geboren als Theodor Ludwig Wiesengrund), Compromissen en rotte compromissen, waarin Avishai Margalit, emeritus-hoogleraar filosofie aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, een aantal historische 'compromissen' onder de loep neemt, en het Transit van Anna Seghers (1900-1983), een deels autobiografische liefdesgeschiedenis waarin twee mannen vechten om een vrouw die van een derde, al overleden man houdt.

En verder:

  • Vrijdag 6 en zaterdag 7 november vindt de derde editie plaats van het Harry Mulisch Festival. Een levendig en prikkelend literatuurfestival op en rond het Leidseplein in Amsterdam, waar een groot deel van het leven van de auteur zich afspeelde.
  • Op het literaire weblog Tzum een recensie van Orgelman, de biografie van Mark Schaevers over de Duitse kunstenaar Felix Nussbaum (1904-1944).
  • Arnon Grunberg ontmoet beeldend kunstenares Marlene Dumas (Kaapstad, 1953), op 12 november, in De Balie.

Samuel de Casseres, begaafd, geleerd, miskend

Zondag 8 november geeft dr. Theodor Dunkelgrün in het JCC in Amsterdam een lezing over leven en werk van Samuel de Casseres, een van de meest fascinerende – en ten onrechte miskende – Portugese Joden in Amsterdam in het midden van de zeventiende eeuw. Samuel de Casseres (1628-1660) heeft zich op de meest diverse terreinen verdienstelijk gemaakt: hij was sofeer, illustrator, dichter, vertaler, schriftgeleerde, redacteur, proeflezer van de vermaarde Athias-Bijbel, leerling en lijkredenaar van Chacham Saul Levi Mortera (1596-1660). Daarnaast was hij tweemaal zwager van Spinoza: hij was getrouwd met Miriam, de zuster van Spinoza, en na haar overlijden met haar halfzuster Rebecca.

  • zondag 8 november: Samuel de Casseres: een ten onrechte miskende Portugese Jood in 17e-eeuws Amsterdam. Lezing door dr. Theodor Dunkelgrün.
    Joods Cultureel Centrum, Van der Boechorststraat 26 te Amsterdam. De zaal is vanaf 10.00 uur geopend, de lezing begint om 10.30 uur.
    Na afloop van de lezing is er gelegenheid tot het stellen van vragen. Introducés zijn welkom.

Theodor Dunkelgrün (Delft, 1976) studeerde in Leiden geschiedenis en wijsbegeerte en promoveerde in 2012 aan de University of Chicago op een proefschrift over de wordingsgeschiedenis van de Antwerpse Polyglotbijbel (1568-1573). Met een vijfjarige postdoctorale onderzoeksbeurs van de European Research Council aan de Universiteit van Cambridge (UK) werkt hij nu op het snijvlak van de geschiedenis van het Hebreeuwse boek, de Bijbelwetenschap en de Joods-Christelijke betrekkingen in de periode 1450-1900. Zijn laatste, lovend ontvangen publicatie Never printed like this before: Johannes Leusden, Joseph Athias, and the Hebrew Bible (1659-1667) verscheen in 2014.

Het Koffertje Van Ida Vos

De muziekvertelvoorstelling Het Koffertje Van Ida Vos beleeft begin november opnieuw een aantal opvoeringen.
Samen met Shtetl Band Amsterdam vertelt Bart Vos het onderduikverhaal van zijn moeder, de Rijswijkse jeugdboekenschrijfster Ida Vos (1931-2006). Zij moest als Joods meisje tijdens de Tweede Wereldoorlog onderduiken.

De voorstelling is speciaal gemaakt voor hogere klassen van het basisonderwijs en de lagere klassen van het middelbaar onderwijs en werd in 2014 in de provincie Zuid-Holland in 84 klassen op het lesprogramma gezet.

In het licht van de huidige vluchtelingenproblematiek is Het Koffertje Van Ida Vos, waarin grote thema's als pesten, buitensluiten en vervolging worden behandeld, relevanter dan ooit.

Dinsdag 3 november om 10.30 uur in Den Haag en dinsdag 17 november om 10.30 uur in Amsterdam wordt de volledige voorstelling gespeeld voor twee al uitgenodigde schoolklassen, maar ook andere geïnteresseerden zijn welkom. Onderwijsgevenden hebben de gelegenheid om te zien of het binnen het cultuur- en leerprogramma van hun school past.
Na afloop is er gelegenheid om met de uitvoerenden van gedachten te wisselen.

Voor locatie en aanmelding zie joodsemuziek.nl. Wacht niet te lang: er is slechts een beperkt aantal plaatsen beschikbaar!

Boi, het meisje met de snor

Zondag 1 november om 13.00 uur zendt BOS tv op NPO 2 de bijzondere documentaire Boi - Song of a Wanderer uit. De film registreert de fysieke en spirituele reis van Nitzan, een jonge vrouw die rusteloos zoekende is naar haar ware zelf. Nitzans reis brengt haar van het vrouwelijke naar het mannelijke en als een wedergeboren mens zien we hoe ze dit laat samensmelten.

Tel Aviv, 2003. Nitzan vertrekt naar Tokio om de stress, de angst en de militaire dienstplicht in Israël te ontvluchten. Na Tokio volgen New York, Amsterdam en Milaan, waar ze studeert aan een gerenommeerd instituut voor fotografie. Want door Nitzans omzwervingen langs wereldsteden, waar ze zichzelf verdooft door werk, seks en drugs, loopt een rode draad: haar onconventionele fotoportretten. De portretten zijn een voorbode van wat gaat komen: 'het meisje met de snor' besluit haar leven te veranderen. Haar identiteit, sekse en seksualiteit zijn niet langer een vaststaand iets, niet iets wat gelabeld kan worden. Geen meisje, geen man, een 'boi'.

Regisseur Anne Marie Borsboom: "In eerste instantie wilde ik een film maken over jonge mensen die hun land ontvluchten, op zoek naar nieuw geluk elders. Ik volgde Nitzan naar Tokio en was gefascineerd door haar rusteloosheid. Waar kwam deze vandaan? Twaalf jaar lang heb ik de sporen van Nitzans leven en lichaam gevolgd. Ik kon het niet meer loslaten, ik was als het ware gekidnapt."

Kijk voor meer informatie en de trailer van de documentaire op bosrtv.nl.

In de Digibieb: Raymund Schütz

Van historicus Raymund Schütz (1964, Den Haag) heeft de Joodse Bibliotheek één boek in de collectie, zijn masterscriptie Vermoedelijk op transport, het resultaat van een archiefwetenschappelijk onderzoek naar de herkomst, het gebruik en het beheer van een bijzondere historische bron, waarop hij in 2010 afstudeerde aan de Universiteit Leiden.
Schütz deed onderzoek naar de cartotheek van de Joodsche Raad als informatiesysteem binnen sterk veranderende kaders: repressie, opsporing en herinnering. Het beeld dat oprijst uit de nuchtere feitenbehandeling in dit belangrijke wetenschappelijke werk is de ijzingwekkende volledigheid van de gegevens. De basis van de cartotheek werd gelegd tijdens de bezettingsjaren, de huidige cartotheek is pas na de bevrijding geleidelijk tot stand gekomen.

Schütz legt de nadruk op de context waarbinnen de gegevens op de kaarten kunnen worden geduid. En context is in dit verband de bron, zoals transportlijsten, deportatielijsten, huispost van de Joodsche Raad en 'werkkaarten' uit Westerbork.

Vermoedelijk op transport belicht in woord en beeld een pijnlijk stuk van de Nederlands-Joodse geschiedenis, zowel tijdens als na de Tweede Wereldoorlog.

Het boek is online te lezen of als PDF te downloaden in de Joodse Digitale Bibliotheek.

In de lezingenreeks Helden en Schurken die Crescas dit cursusjaar heeft geprogrammeerd, spreekt Schütz donderdag 19 november over de rol van het notariaat bij de juridische onteigening van Joods vastgoed. De beroepsgroep heeft hierover na de oorlog nooit openlijk verantwoording afgelegd of onderzoek ernaar geïnitieerd. Waar de woordvoerder van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) als verklaring voor heeft: "Sinds 1999 zijn we erg druk geweest met het moderniseren van de beroepsgroep. We waren meer op de toekomst gericht dan op het verleden." Maar als het aan Raymund Schütz ligt, komt de onderste steen uit het verleden boven.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Wie was Licoricia of Winchester? JStor schrijft over haar.
  • Foto's van de laatste synagoges in de Arabische wereld op WorldMic.
  • Philologos schrijft in Mosaic over jad, jadot en jadajiem.
  • Forward laat Masha Leon aan het woord, voor wie het heidense Anglosaxische griezelfeest Halloween een voor altijd bijzondere betekenis zal hebben.
  • Veel halloweensnoepgoed blijkt kosjer te zijn. JTA zocht uit waarom.
  • Een overdenking in JewishJournal over Hollywood en de Joodse toekomst.
  • In ExBerliner vragen Rachel Glassberg en Sara Wilde zich af hoe veilig Berlijn voor Joden werkelijk is.

Onderwijsbesluit: Joden moeten Nederlands leren

Twee mannen op de afbeelding bij dit lemma uit de Joodse Canon: links staat de commissaris-generaal en latere onderwijsminister jhr. O.J.A. Repelaer van Driel (1759-1832), in gezelschap van de tot onderwijsinspecteur benoemde hebraïcus Samuel Israel Mulder (1792 -1862), een vooraanstaande figuur binnen Joods Nederland.

De eerste, jonkheer Repelaer van Driel, was de mening toegedaan dat Joden hun positie als gelijkberechtigde burgers pas ten volle binnen de Nederlandse samenleving konden ontwikkelen als ze fatsoenlijk Nederlands zouden spreken. Gesteund door een koninklijk besluit uit 1817, karakteriseerde hij het Jiddisj, de lingua franca onder de Joodse bevolking, als een ellendig, verbasterd hoogduitsch, ’t geen meer dan eenige andere oorzaak heeft medegewerkt om de Israelieten als leden der burgerlijke maatschappij van alle andere Ingezetenen der Nederlanden geheel te isoleren. In landen toch, waar deze wartaal niet in gebruik is, vindt men ook deze voor de beschaving zoo nadeelige afzondering in veel mindere graad.
Met andere woorden: weg met het Jiddisj, en voortaan zal het onderwijs in het zuiver hebreeuwsch en hollandsch, met uit- sluiting van de basterd joodsche taal, moeten worden gegeven.

De tweede, Samuel Israel Mulder, werd in 1837 benoemd tot hoofdinspecteur voor het Joods onderwijs. Mulder moest erop toezien dat de kwaliteit van het Joods onderwijs op peil bleef. Om te voorkomen dat er, bij gebrek aan passend lesmateriaal, nog steeds Jiddisj zou worden gebruikt, werd van hem verwacht dat hij zou zorgen voor Nederlandstalige Joodse schoolboeken. Hij schreef ze zelf. Lastiger werd het bij het afnemen van godsdienstexamens - daar sloop toch geregeld wat Jiddisj in.

Maar de taalpolitiek van de jonkheer had wel degelijk effect. Lees daarover meer in het lemma Onderwijsbesluit: Joden moeten Nederlands leren in de Canon van Joods Nederland.

IsraAID

De Israëlische hulporganisatie IsraAID, The Israel Forum for International Humanitarian Aid, werd opgericht in 2001. Deze belangeloze NGO richt zich op het lenigen van actute nood in crisissituaties én langdurige ondersteuning teneinde de getroffen bevolking weer op de been te helpen.

Sinds de oprichting heeft IsraAID hulp verleend in 29 landen en daar miljoenen mensen bereikt en een gigantische hoeveelheid hulpgoederen en medisch materiaal verdeeld.
Een belangrijk aspect van het werk van IsraAID is de inzet van lokale specialisten, die worden getraind voor specifieke taken.

Waar nodig wordt de leefomgeving herbouwd, compleet met scholen en ziekenhuizen, worden hulppakketten samengesteld en gedistribueerd, medische hulp verleend en projecten gefinancierd om bedrijven te laten herstarten. IsraAID werkt mee aan de ontwikkeling van internationale projecten op het gebied van landbouw, geneeskunde en geestelijke gezondheid - er is grote behoefte aan hulp bij psychotrauma.

Staf en vrijwilligers van IsraAID zijn actief in gebieden waar bootvluchtelingen over de Europese zuidgrenzen komen, en was in september een van de eerste organisaties die de vluchtelingen opving. Israel21C berichtte daarover op 20 september.

In 2015 is IsraAID betrokken bij projecten in 9 landen. Onder Past Projects zijn de afgesloten hulpprojecten per jaar gerangschikt.

IsraAID is te vinden op Facebook en volgt de actualiteit op de voet op Twitter.

Er is altijd behoefte aan mensen die zich willen inzetten, onder het motto There is strength in numbers! zie daarvoor Join Us.
En natuurlijk is er altijd geld nodig. Op israelgives.org leest u daarover meer.

Carlebach Kabbalat Shabbat - Kippalive

De a cappella muziekgroep Kippalive - Modern Jewish Acapella with a TWIST! - zag het levenslicht in Ra’anana in 2011, toen de vrienden Danny Kaye, Doron Chitiz, Rafi Sandler, Shlomi Levin, Rafi Nathan, Matan Ziv, Daniel Fensterheim, David Weingarden, Gilad Felberg, Jeremy Benkamoun en Asher Stern besloten dat het samen zingen van Sjabbatliederen toch wel erg leuk was. Ze gingen met hun vrijdagavondhobby de straat op, tot ze in 2013 publiek en jury van de Israëlische versie van X-factor overrompelden met hun spatzuivere en theatraal prachtig vormgegeven a cappella performance.

Inmiddels is Kippalive niet meer weg te denken uit de orthodoxe muziekscene in Israël. Hun versie van Kabbalat Sjabbat, de liturgie voor het binnenhalen van Sjabbat, is een enorme hit op de sociale media.
Komen sommige elementen u bekend voor? Inderdaad: een snufje Michael Jackson, en een echo van de filmmuziek van Lord Of The Rings zult u vast herkennen!

U kunt uw favoriete gedeelte uit de Kabbalat Sjabbat afzonderlijk opzoeken, de links staan links op het beeldscherm van de video.

Televisie en radio 30 oktober - 6 november

Het programma OBA Live wordt dagelijks uitgezonden op NPO Radio 5 van 19.00-20.00 uur. De inhoud wordt meestal pas kort voor de uitzending bekend gemaakt.
SALTO zendt OBA Live uit via kabel-tv in de regio Amsterdam, elke dinsdag t/m zaterdag van 16.00-17.00 uur via SALTO1. OBA Live is ook te bekijken via het on demand-portal Spirit24.nl.

Deze week in De kunst van het luisteren: Het conflict in het Midden-Oosten tussen Israël en de Palestijnen is opnieuw een bloedige ronde ingegaan. Palestijnen gaan Israëli's te lijf en worden steevast neergeschoten – een tragiek die geen oplossing brengt. Die woede is niet van eergisteren: maar waarom nu? Is voor de Palestijnen de maat simpelweg vol? En welke invloed kan Nederland uitoefenen om tenminste het geweld te stoppen? Daarover (en nog veel meer) Raadi Suudi die een typische Palestijnse Diaspora-achtergrond heeft. Zijn vader kwam nog uit Jeruzalem, zijn zoon werd hier journalist, presentator, politicoloog en programmamaker. Verder komt NIOD-onderzoeker Regina Grüter vertellen over de geschiedenis van de afwikkeling van Joodse verzekeringstegoeden uit de Tweede Wereldoorlog naar aanleiding van haar boek Strijd om gerechtigheid. Daarna een reportage over de intensieve werkzaamheden van een man voor wie 24 uur in een dag te kort zijn: opperrabbijn Binyomin Jacobs. Tot slot een vervolgaflevering van de rubriek Geluiden uit de kille: de gevoelstemperatuur van Joods Nederland. Presentatie: Alfred Edelstein en Paul Damen.


vrijdag 30 oktober

  • Arte tv, 11.10: So isst Israel. Afl. 5: Tel Aviv.
  • NPO 2 (JO), 13.00: Mokum Aleph. Documentaire uit 2015 van Berenike Rozgonyi over Joods Amsterdam tot 1940.
  • NPO 2 (JO, 13.45: Beth Shoshanna. Alles lijkt voorspoedig te gaan in en rond ‘Het huis van de Roos’ maar zoals het spreekwoord zegt, ‘er bestaan geen rozen zonder doornen’. Dat is in Deventer het geval met de synagoge, ingewijd in 1892 en een typisch voorbeeld van de Oriëntaalse bouwstijl met sterke Moorse invloeden die verwijst naar de Taifa van Toledo, de stad in Spanje die voor 1492 Arabisch was. Kan het gebouw behouden blijven voor de Joodse gemeenschap?
  • NPO Doc (VPRO), 19.00: Patterns of Evidence: the Exodus. Documentaire uit 2014 over het wetenschappelijk onderzoek naar de verhalen uit het boek Exodus. Wanneer vonden de beschreven gebeurtenissen plaats, áls ze werkelijk plaats vonden?
  • NPO Radio 6 (AVROTROS), 21.00: Rubens Guestlist. Ruben Hein deelt zijn passie voor muziek via de radio.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Verrassend programma met vijf uur lang documentaires, verhalen, hoorspelen, reportages en interviews uit de radioarchieven van de Publieke Omroep.

zaterdag 31 oktober

  • NPO Radio 1 (KRO), 11.00: De Taalstaat. Programma waarin de Nederlandse taal het middelpunt vormt en wekelijks een radio-cartoon van Ruben L. Oppenheimer te horen is. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks)journalistiek uit binnen- en buitenland. Presentatie: Max van Weezel.
  • NPO Radio 4 (NTR), 19.30: Opera live. Afl.: Moses und Aron, opera van Arnold Schönberg. Rechtstreekse uitzending uit Opéra Bastille in Parijs.
  • ARD, 0.40: Swinging with the Finkels. Komedie uit 2011 over het echtpaar Finkel dat de sleur in zijn huwelijk probeert te doorbreken.

zondag 1 november

  • NPO 1 (VPRO), 10.30: VPRO Vrije geluiden. Met onder meer de Israëlische veelbesproken jonge pianist Shai Maestro. Hij kreeg bekendheid als vaste pianist van bassist Avishai Cohen.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Wim Brands spreekt met Judith Herzberg over haar bewerking/vertaling van Leven? Of theater? van Charlotte Salomon.
  • NPO 2 (BOS), 13.00: Boi, Song of a Wanderer. Zie elders in deze nieuwsbrief.
  • NPO Doc (VPRO), 20.10: Shooting the War. Driedelige Britse televisieserie uit 2010 met unieke beelden van oorlog die particulieren van hun directe omgeving maakten. Afl. 1: Men.
  • NPO Radio 5 (JO), 18.00: De kunst van het luisteren

maandag 2 november

  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live.
  • NPO Doc (VPRO), 20.10: Shooting the War. Driedelige Britse televisieserie uit 2010 met unieke beelden van oorlog die particulieren van hun directe omgeving maakten. Afl. 1: Men.

dinsdag 3 november

  • BBC Radio 3, 17.30: In Tune. Afl.: De Israëlische dirigent Omer Meir Wellber (Be’er Sheva, 1981) spreekt over zijn concert met het City of Birmingham Symphony Orchestra.
  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live.
  • BBC Radio 3, 23.00: Free Thinking. Afl. waarin presentator Matthew Sweet met Gary Kasparov spreekt over de Russische premier Poetin.

woensdag 4 november

  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live.
  • NPO Cultura, 20.30: In/Science. Afl.: Louise Fresco. Programma rondom Louise O. Fresco, bestuursvoorzitter van Wageningen University en Research Centre, en één van 's werelds grootste deskundigen op het gebied van landbouw en voeding.

donderdag 5 november

  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live.
  • NPO 2 (AVROTROS), 23.00: Close Up. Afl.: Woody Allen - A Documentary. Regisseur Robert B. Weide maakte een uitgebreid portret van regisseur Woody Allen waarin ook zijn vroege carrière als stand-up comedian en schrijver van sketches voor andere artiesten aan bod komt.
  • WDR 3, 23.00: Open: Wortlaut. Aan het woord de Amerikaanse schrijfster Adelle Waldmann, die in 2013 debuteerde met The Love Affairs of Nathaniel P.
  • NPO Cultura, 20.30: In/Science. Afl.: Louise Fresco. Programma rondom Louise O. Fresco, bestuursvoorzitter van Wageningen University en Research Centre, en één van 's werelds grootste deskundigen op het gebied van landbouw en voeding.

vrijdag 6 november

  • HBO, 18.45: Zero Motivation. Komedie van Talya Lavie uit 2014 over het alledaagse leven voor een eenheid van jonge, vrouwelijke soldaten in een afgelegen voorpost in de Israëlische woestijn.
  • NPO Radio 6 (AVROTROS), 21.00: Rubens Guestlist. Ruben Hein deelt zijn passie voor muziek via de radio.
  • NPO 3 (VPRO), 22.20: Blue Jasmine. Tragikomedie uit 2013 van Woody Allen over miljonairsvrouw Jasmine die in zwaar weer belandt en bij haar zus Ginger in San Francisco gaat wonen.
  • BBC 2 (0.00): Artsnight. Presentator Josie Rourke praat met toonaangevende scenarioschrijvers, regisseurs en andere prominenten uit de filmwereld.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Verrassend programma met vijf uur lang documentaires, verhalen, hoorspelen, reportages en interviews uit de radioarchieven van de Publieke Omroep.