vrijdag 23 oktober 2015
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Jálla! Nog een paar plaatsen vrij!

Volgende week gaan de Ivrietcursussen Kita Beet, Kita Gimmel en Kita Hee van start in Amsterdam.

Voor alle drie hebben we nog wat plaatsen open, dus als u verder wilt bouwen aan uw kennis van het modern Hebreeuws is dít uw kans. U hebt nog een paar dagen om u op onze website in te schrijven! En er is zelfs nog tijd om de online Ivriettoets te maken die we hebben ontwikkeld om toekomstige cursisten zo goed mogelijk in het bij hun kennis passende lesniveau te plaatsen. Vraag een toegangscode aan voor het maken van de toets, per e-mail aan info@crescas.nl.

Inschrijving Kita Beet, eerste les op dinsdag 27 oktober, 20.45 uur.
Inschrijving Kita Gimmel, eerste les op dinsdag 27 oktober, 18.45 uur.
Inschrijving Kita Hee, eerste les op maandag 26 oktober, 18.45 uur.

Het gehandicapte kind in de traditionele wereld

De strikte ge- en verboden die in de Halacha, de Joodse wetgeving die de basis vormt voor een traditioneel Joods leven, kunnen op allerlei manieren voor lastige situaties zorgen. Ouders van een gehandicapt kind krijgen te maken met beslissingen die in de moderne wijze van denken vanzelfsprekend zijn, maar niet in overeenstemming zijn met de Halacha. Dat veroorzaakt stress en conflicten, terwijl anderzijds diezelfde ouders ook troost en steun vinden in hun geloof.

Het gehandicapte kind in de traditionele wereld is het onderwerp van de eerste les van de vierdelige cursus Halacha aan de hand van korte films, die donderdag 29 oktober van start gaat. Leo Mock vertoont de korte film Tefilla Zaka en bespreekt met de cursisten hoe naar het onderwerp kan worden gekeken, en betrekt daarbij ook de visie die rabbijnen in de loop van vele eeuwen hebben geformuleerd. is het mogelijk de oude ideeën te behouden en tegelijkertijd de nieuwe, zoals die gangbaar zijn in de moderne wereld, een rol te laten spelen? Kortom: wat is wijsheid?

Deze cursus wordt ook gegeven in Bussum, in januari 2016. Op onze website kunt u zich voor beide locaties inschrijven.

Franz Kafka, de 'Aber-Mensch'

De laatste lezing van de cursus Duits-Joodse denkers wordt gegeven door prof. dr. Vivian Liska, directeur van het Instituut voor Joodse Studies (IJS) van de Universiteit Antwerpen, waar ze ook werkzaam is als hoogleraar Duitse literatuur. Ze zal in haar lezingen vooral ingaan op Franz Kafka's Gemeinschaften, individuen binnen bepaalde, identiteitsbepalende gemeenschappen.

Franz Kafka, in Praag geboren, Joods, en Duitstalig, was een tobber en een eeuwige twijfelaar. Jodendom, zionisme, zijn plaats in de wereld, stuk voor stuk aanleiding voor mentale worstelingen, die hun weerslag vonden in zijn dagboeken en brieven.
Kafka's veelzeggende uitspraak elke beslissing heeft zijn tegendeel geeft vooral de verscheurende tweespalt weer waarin Kafka zich bevond: aan de ene kant lagen de wortels van zijn leven in de Joodse tradities met haar waarheden, geborgenheden en beslotenheid, aan de andere kant zag hij zich geconfronteerd met de moderne wereld met haar bureaucratie en technologie.

Voor deze lezing van Vivian Liska zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. Inschrijven kan op onze website.

De cursus Duits-Joodse denkers organiseren wij in samenwerking met het Goethe-Institut in Amsterdam. De cursus vindt plaats in het gebouw van het Goethe-Institut.

Klassiek Hebreeuws, de taal van de Joodse bijbel

Voor het eerst sinds negen jaar vindt u in ons programma weer een cursus Bijbels Hebreeuws, de taal van de 39 boeken over de geschiedenis van het Joodse volk, van de Schepping tot de herbouw van de Tweede Tempel, die samen Tenach vormen. In 25 lessen krijgt u een inleiding (op beginnersniveau) op de grammatica van het klassieke Hebreeuws en leert u constructies herkennen en gebruiken.

De opbouw van de cursus maakt deze geschikt voor iedereen die het Hebreeuwse alfabet, het Alef-Beet, beheerst. Daarmee houdt, voor een deel althans, de gelijkenis met het moderne Hebreeuws op: Bijbels Hebreeuws wordt zonder nekoedot, klinkertekens, geschreven. Woorden en zinsbouw zijn anders dan in het Ivriet, vandaar dat u begint met het leggen van een grammaticale basis en het woordenboek leert gebruiken.
Ongeveer halverwege de cursus hebben de klinkerloze woorden van het klassieke Hebreeuws in principe geen geheimen meer voor u en start u met het lezen van eenvoudige teksten. Op de laatste les van deze cursus, woensdag 22 juni, bent u in staat om zelf gedeeltes uit Tora te lezen.

De cursus wordt gegeven door Benjamin Suchard (1988) die sinds 2012 aan de Universiteit Leiden promotie-onderzoek doet naar de ontwikkeling van de Hebreeuwse klinkers door de tijd heen.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Als u het Hebreeuwse alfabet nog niet of onvoldoende onder de knie hebt, volg dan eerst onze online cursus Alef-Beet die u precies de basisvaardigheid geeft die u nodig hebt om met Bijbels Hebreeuws te beginnen!

Koken voor Beth Shalom

De keuken van Beth Shalom is al jaren de plaats waar Crescas kosjere kookcursussen mag geven. Ook dit jaar weer verleent Beth Shalom ons gastvrijheid.

Als dank geeft Crescas een cadeautje aan het Joods verzorgingstehuis Beth Shalom in Amsterdam Buitenveldert, in de vorm van een smakelijk kosjer driegangenmenu, bestaande uit oer-Hollandse Joodse gerechten.

Zondag 22 november gaan de cursisten van Crescas de keuken in om voor alle circa 120 bewoners Lichtgebonden bietensoep met dilleroom, Holisjkes in zoetzure tomatensaus en Chocolade-amandeltaart met honing-vanillesaus te bereiden. Aan het hoofd van de keukenbrigade staat kookdocent Danny Hovestad.

Met uw hulp krijgen de bewoners een heerlijke maaltijd, en u als cursist leert wellicht ook nog iets bij over de Joodse keuken! Kortom: een échte win-winsituatie!

Wacht niet te lang met inschrijven: er is plaats voor maximaal 18 personen!
Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

We hebben op 22 november ook vrijwilligers nodig voor het uitserveren van de gerechten en hand- en spandiensten in de keuken. Wilt u meehelpen en iets bijzonders doen voor de bewoners van Beth Shalom? Stuur dan snel een mail aan info@crescas.nl!

Mokum Aleph, een verdwenen wereld

Zondagmiddag 25 oktober om 13.00 uur zendt de Joodse Omroep op NPO 2 de prachtige documentaire Mokum Aleph uit.
Regisseur Berenike Rozgonyi geeft de kijker als het ware een verrekijker om naar het verleden van de Amsterdamse Jodenbuurt te kijken vanuit het heden, waarin een nieuwe wijk wordt gebouwd op de plek waar ooit de fundamenten van de oude stonden. Alsof voor eventjes de geschiedenis wordt teruggedraaid.

In deze film is het een bewuste keuze om niet verder te kijken dan het jaar 1940, het moment van de Duitse invasie. Waar de film zich op richt is de onaangetaste sfeer, het ongeschonden leven van vóór de oorlog. De indrukwekkende bewegende beelden worden ondersteund door speciaal voor de film geschreven muziek van Micha Molthoff en een door de regisseur geschreven 'voice-over'.
Mokum Aleph is een film over de verdwenen wereld van vooroorlogs Joods Amsterdam, het verhaal van wat er vooraf ging aan de verbijsterende ontknoping die iedereen kent.

Columnisten deze week

Hij had een column-pauze aangekondigd om ongestoord te kunnen werken aan zijn nieuwe boek. Bovendien had hij deze week een stevige griep. Maar wat hij op de Israëlische televisie te zien kreeg, greep hem zo aan, dat Salomon Bouman ons toch een column stuurde.

Renée Citroen is deze week onze gastcolumnist. Zij reageert op een pleidooi van Ronit Palache voor gelijke behandeling van 'vaderjoden' ten opzichte van 'moederjoden'.

Harry van den Bergh duikt opnieuw in de discussie over het opvangen van vluchtelingen in een kantoorgebouw in, wat wordt genoemd, een Joodse wijk in Amstelveen.

Hoe is het op dit moment om te wonen in een stad als Jeruzalem? Lees het verslag, 'vers van de pers', van Eva van Sonderen.

En verder vindt u op onze website deze week nieuwe columns van de hand van Nathan Lopes Cardozo, Leo Mock en Simon Soesan.

Fiscus Judaicus, Jodenbelasting

We schrijven het jaar 70 van de gangbare jaartelling. De Romeinse keizer van dienst is van mening dat de Joden gestraft moesten worden. Álle Joden, niet alleen degenen die hadden deelgenomen aan de grote Joodse opstand tegen de Romeinen.
De Fiscus Judaicus werd opgelegd aan alle Joodse mannen tussen 20 en 50 jaar oud, een bedrag van twee drachmes. De gelden werden gebruikt voor de herbouw van de tempel van Jupiter Optimus Maximus in Rome. Een dubbele vernedering, omdat hun geld ten goede kwam aan een god waarin zij niet geloofden - de Romeinen wisten precies waar het pijn zou doen. De belastingmaatregel bleef van kracht, ook toen de tempel op het Capitool weer in functie was. Vespasianus' zoon Domitius liet mannen én vrouwen betalen, ook als ze jonger waren dan 20. In het jaar 96 werd de belasting in zijn strengste vorm opgeheven. Maar wat daarop volgde was minstens zo erg.

De cursus Fiscus Judaicus, Romeinse belasting, opgelegd aan Joden die Marcus Heemstra op 24 november 2015 voor Crescas geeft, gaat in op de gevolgen van deze belastingmaatregel op de onderlinge verhoudingen tussen Joden en Christenen onder de regimes van de Romeinse keizers Vespasianus, Domitianus en Nerva.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Vandaag: Eén nacht, Markovitsj, het prijswinnende debuut over de onontwarbare verknoping van persoonlijke levens en wereldgeschiedenis van de Israëlische schrijfster Ayelet Gundar-Goshen. De nieuwste dichtbundel van Nachoem Wijnberg heet Van groot belang. Poëzie is de meest geschikte vorm om het over economie, politiek of geschiedenis te hebben, over hoe mensen met elkaar zijn. John Boyne schreef de roman De jongen op de berg, over de zevenjarige Pierrot die opgroeit in de schaduw van Hitlers 'adelaarsnest', de Berghof. En in Luceberts zoekend oog verwoordt schrijver Hans Ulrich Jessurun d'Oliveira zijn fascinatie voor de gedichten van deze grote Nederlandse dichter.

Engelstalig: King of Shards, het eerste deel van Worldmender, een Joodse fantasy trilogie, geschreven door Matthew Kressel.

Vers uit de ramsj geplukt: Levi in de Lage Landen, de door Daphne Meijer samengestelde bloemlezing uit 350 jaar Joodse schrijvers in de Nederlandse literatuur, van Salvador Bloemgarten Hartog de Hartog Lemon,1755-1823, over
de Joodse revolutionair en armendokter die samen met Mozes Salomon Asser een belangrijke rol speelde bij het ontstaan van de Bataafse republiek, en van Albert Cohen Het boek van mijn moeder, het even schrijnende als liefdevolle portret van zijn moeder.

En verder:

  • Krassen, de nieuwe dichtbundel van Chawwa Wijnberg, wordt in bijzijn van de schrijfster officieel gepresenteerd op woensdag 28 oktober bij de Amsterdamse boekhandel Van Rossum.
  • Bij Uitgeverij Boom verscheen deze week het onthutsende, belangwekkende Strijd om gerechtigheid. Joodse verzekeringstegoeden en de Tweede Wereldoorlog, waarin NIOD-onderzoekster Regina Grüter de naoorlogse worsteling beschrijft voor rechtsherstel en het uitgekeerd krijgen van verzekeringstegoeden.
  • Leon de Winter werkt aan een nieuwe roman, meldt het literaire weblog Tzum.
  • Naar aanleiding van Een humaan koloniaal. Leven en werk van Herman Salomonson alias Melis Stoke geven biograaf Gerard Termorshuizen en Coen van ’t Veer (Universiteit Leiden) zondag 29 november in het Letterkundig Museum in Den Haag een lezing over schrijver en journalist Herman Salomonson (1892-1942).

WIZO Literatuurprijs 2015

De door WIZO in het leven geroepen literatuurprijs voor Joodse of Israëlische schrijvers beleeft in 2015 zijn vierde editie. In november 2014 werden Assaf Gavron, Etgar Keret, Dror Mishani, Yasmina Reza, Joanna Rakoff en Karine Tuil genomineerd, maar welke auteur kreeg nu de meeste waardering van de lezers?

Zondag 8 november 2015 wordt tijdens een feestelijke én informatieve bijeenkomst in de onlangs gerenoveerde boekhandel Van Rossum aan de Beethovenstraat in Amsterdam bekend gemaakt wie van deze auteurs de eer te beurt valt om de prijs in ontvangst te nemen.
De boeken werden gelezen door leden van de WIZO-leesclubs. De winnaar werd gekozen op grond van hun oordeel.

U bent van harte uitgenodigd om de prijsuitreiking bij te wonen. Meer informatie over het programma en het bestellen van toegangskaarten vindt u op literatuurprijs.wizo.nl.
Telefonisch aanmelden kan ook, op 020-6463017.

150 jaar Emma Kinderziekenhuis

Zondag 1 november vertelt kinderarts en voormalig directeur van het Emma Kinderziekenhuis Hugo Heymans over verleden, heden en toekomst van 'zijn' ziekenhuis. In januari 2011 nam hij afscheid.
Aan zijn brein ontsproot het project De Metamorfose, de totale vernieuwing van de verpleegafdelingen waarin de kinderen met hun ouders en andere gezinsleden centraal staan. Voor het herstel is het belangrijk dat het gewone leven van de zieke kinderen zoveel mogelijk doorgaat en dat zij het contact met de buitenwereld niet verliezen.

De lezing van Hugo Heymans vindt plaats in het kader van de tentoonstelling Tussen ziek en beter. Verhalen uit het Emma Kinderziekenhuis die nog tot 15 november te zien is in het Stadsarchief van Amsterdam.

De geschiedenis van het Emma Kinderziekenhuis begint in 1865, als dr. Samuel de Ranitz (1834-1913) de vereniging ‘Het Kinderziekenhuis’ opricht. Als arts wilde hij iets doen aan de ellendige omstandigheden van zieke kinderen in Amsterdam - een apart ziekenhuis voor kinderen moest daar verbetering in brengen.
De eerste locatie was het pand aan de Oudezijds Achterburgwal 120, waar tot 1864 het Engelse Weeshuis gevestigd was. Meer dan 12 bedjes pasten er niet in, maar dankzij giften van particulieren kon al in 1870 gestart worden met de bouw van een nieuw ziekenhuis aan de Sarphatistraat. In 1873 werd de nieuwbouw betrokken en in 1899 werd de naam van prinses Emma aan het Kinderziekenhuis toegevoegd. In 1989 werd het EKZ onderdeel van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam.

Zie voor meer informatie stadsarchief.amsterdam.nl.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • War History Online heeft een artikel over de Duitse officier die Wladyslaw Szpilman (The Pianist) het leven redde.
  • Drie minuten film over de stichting van de staat Israël in 1948 op Times of Israel.
  • Aflevering 7 van de podcast-serie Israel Story op Tablet Magazine gaat over een Eritrese vluchteling in Israël en een Israëli die naar Kenia trekt om daar iets nuttigs met zijn leven te gaan doen.
  • 50% korting op een maaltijd geeft de Hummus Bar in Tel Aviv als een Joodse Israëli en een Arabier samen aan tafel zitten, schrijft New York Daily News.
  • Je bent nooit te oud om bar mitswa te worden, volgens Jewniverse.
  • Wat werd er werkelijk gezegd tijdens de ontmoeting van de Grootmoefti van Jeruzalem en Adolf Hitler op 28 november 1941 in Berlijn? Times of Israel heeft de volledige tekst.
  • Choreografe Nadine Bommer maakt dans van voetbal. In Israel21C een verslag.

In de Digibieb: Sylvain Wijnberg

'Vlot geschreven', staat in het voorwoord van De Joden in Amsterdam: een studie over verandering in hun attitudes, het proefschrift van sociaalpsycholoog Sylvain Wijnberg (1927-1996) waarop hij in 1967 promoveerde aan de Rijksuniversiteit Utrecht. En de anonieme voorwoordschrijver voegt eraan toe: De leesbaarheid van dit vlot geschreven boek wordt nog verhoogd, doordat de schrijver vaak historische en literaire zijpaden bewandelt. Een boek dat de lezer een nieuwe kijk geeft op de problematiek van de Jood en de Joodse gemeen­schap.

De studie is een representatieve steekproef uit de gehele Amsterdamse Joodse bevolking van 18 jaar en ouder die in 1967 12.600 personen telde. Bij 210 personen inventariseerde Wijnberg aan de hand van uitvoerige vragenlijsten de handelingen, attitudes en gevoelens die betrekking hebben op hun Jood-zijn.

Dr. Sylvain Wijnberg concludeert dat er sprake is van 'traditieverval': Alle specifiek Joodse tradities worden zonder uit­zondering door de huidige generatie minder intensief ge­volgd dan door de vorige. Specifiek niet-Joodse tradities vertonen een omgekeerde tendentie. Hij vindt wel een positieve correlatie tussen meer Joodse kennis en het in hogere mate nakomen van Joodse gebruiken, als­ mede tussen een grotere Joodse kennis en de meer positieve at­titudes ten opzichte van de Joodse groep. Dat gezinnen met jonge kinderen hun kinderen wel een Joodse opvoeding geven betekent niet dat die kinderen als ze volwassen zijn de tradities volgen. Het is de ouders er vooral om te doen dat hun kinderen een plek hebben binnen de Joodse gemeenschap. het biedt in elk geval geen soelaas voor het 'traditieverval'.

Het zou tot 2000 duren voor Wijnbergs studie een vervolg zou krijgen in De Joden in Nederland anno 2000: demografisch profiel en binding aan het jodendom, dat in opdracht van JMW werd geschreven door Hanna van Solinge en Martijn de Vries. In 2009 verscheen daarop het vervolg De Joden in Nederland anno 2009, continuïteit en verandering van Hanna van Solinge en Carlo van Praag, waarin de steekproef uit 2000 werd aangevuld met data geworven bij leden van de volgende generatie.

Het is interessant om de onderzoeksresultaten van Sylvain Wijnberg te vergelijken met die van zijn opvolgers. Hijzelf heeft dat niet meer kunnen doen.

De handelsuitgave van De Joden in Amsterdam: een studie over verandering in hun attitudes is kosteloos te lezen of als PDF te downloaden in de Digitale Joodse Bibliotheek.

Uit de Joodse Canon
De Dijksynagoge in Sliedrecht

Het lemma Dijksynagoge Sliedrecht in de Canon van Joods Nederland behandelt de periode in de 19e eeuw waarin veel Joden de werkeloosheid in de grote stad ontvluchtten, soms naar de koloniën en Amerika, of dichter bij huis, naar het platteland. Er ontstond een soort mini-diaspora binnen Nederland, echte Joodse gemeenschappen, compleet met sjoel, rabbijn en kosjere slagerij.

Maar eeuwen eerder wisten Joden, met name uit Oost-Europa, al vaste voet aan de grond te krijgen. De naam Arent de Jeude duikt al aan het einde van de 15e eeuw op in Hardinxveld, maar het zou tot halverwege de 18e eeuw duren voor er weer Joden verschenen in de Alblasserwaard. De Sliedrechtse, Giessendamse en Hardinxveldse Israëlieten vormden een Joodse gemeente van 50 zielen die rond 1845 konden beschikken over een 'dijksynagoge', gebouwd binnen de rivierdijk langs de Merwede. De dijksynagoge werd zorgvuldig zo gebouwd dat de gemeenteleden binnen de eroev woonden. De synagoge van Gorcum, op ruime loopafstand van de woonplaats van vele gemeenteleden, zag met lede ogen dat de Hardinxvelders en Giessendammers sjoel gingen in Sliedrecht, waardoor 'Gorcum' inkomsten mis liep.
Na de oorlog was er van de Sliedrechtse kille niemand meer in leven. De sjoel werd verkocht en zou worden afgebroken, maar dankzij de stichting ‘De Dijksynagoge’ is het gebouw niet alleen bewaard gebleven maar in 2003 zelfs her-ingewijd.

Lees meer over de Dijksynagoge in de Canon van Joods Nederland.

De Dijksynagoge onderhoudt een eigen website.

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl. De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u op de website kunt bestellen.

Door de nacht klinkt een lied

Mirjam van Dam, Monique de Adelhart Toorop en Jetta Starreveld maakten een voorstelling over drie bijzondere zangeressen die zich staande hielden ten tijde van de Tweede Wereldoorlog: Jetty Paerl, Jetty Cantor en Conny Stuart. De eerste vluchtte na de bombardementen op Rotterdam in 1940 met haar familie naar Londen. Daar werd ze onvergetelijk als de trooststem Jetje van Radio Oranje. De tweede kwam als bekend radiozangeres en violiste in Kamp Westerbork terecht, waar ze werd ingezet in de kamprevue De Gruppe Bühne Lager Westerbork, om de Duitse leiding te animeren en de kampbevolking een beetje op te beuren. De laatste was ingelijfd in de door de Duitse bezetter opgezette Nederlandse Kultuurkamer en bleef, zoals velen van haar collega's, lange tijd doorwerken.

Door de nacht klinkt een lied vertelt de persoonlijke verhalen van deze drie zangeressen en laat zien dat in tijd van oorlog amusement letterlijk van levensbelang is.

Mirjam, Monique en Jetta brengen al swingend en zingend de verhalen van de twee Jetty's en Conny tot leven. Ed Boekee begeleidt op piano.

De voorstelling is in 2015 nog te zien op 7 november om 20.00 uur in het Verzetsmuseum Amsterdam (Museumnacht) en op 13 december in de Synagoge Delft.

Website van de Week
Centropa

Where Jewish history has a name, a face, a story, kopt Centropa. En Centropa maakt deze claim meer dan waar: een enorme hoeveelheid oral history, in de vorm van ruim 22.000 oude familiefoto's en de bijbehorende verhalen, opgetekend uit de mond van 1.200 Asjkenazische en Sefardische Joden op leeftijd uit 16 landen.

Er kan worden gezocht op naam, zowel bij de foto's als de interviews, en op land. Veertig films zijn voorzien van tags, waarmee doelgericht zoeken een zaak van één enkele klik is.
Sinds 2005 heeft Centropa in diverse landen tentoonstellingen opgezet. De organisatie hecht grote waarde aan educatie.
Ruth Ellen Gruber, haar naam is ook verbonden aan Jewish Heritage Europe, heeft voor Centropa een reeks gedetailleerd beschreven excursies samengebracht en Jayne Cohen, schrijfster van het veelgeprezen kookboek Jewish Holiday Cooking, verzamelt voor Centropa Asjkenazische en Sefardische recepten. Er worden op gezette tijden activiteiten georganiseerd en Centropa geeft zelf boeken uit, in print en als e-book (te downloaden als PDF). Er is ook een aantal video- en audio-podcasts te beluisteren.

Een website die er prat op gaat nieuwe technologie te gebruiken om een digitale brug te slaan tussen het nu en de verwoeste wereld van vroeger, is uiteraard actief op Facebook, Twitter en YouTube. Op de startpagina vindt de bezoeker ook een optie om zich te abonneren op de maandelijkse nieuwsbrief.

Centropa is te bekijken in het Engels, Duits en Hongaars.

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

In the Picture
Schlimazeltov!

Een 10 minuten durend poëtisch filmessay over het begrip mazzel, waarin de grenzen van religie en bijgeloof worden opgezocht.
'Geluk is een overblijfsel uit een primitief geloof in de macht van krachten buiten onszelf', en 'je maakt je eigen geluk' en meer van dergelijke diepzinnige, fraai geïllustreerde gedachtes.

Schlimazeltov won in 2011 de Coexist Film Award op het 3e Insight Film Festival in Manchester, en werd gemaakt in opdracht van het UK Jewish Film Festival.

Bekijk de film hier

Televisie en radio 23-30 oktober

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc (voorheen hollanddoc 24) en NPO Cultura (voorheen cultura 24) zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

Het programma OBA Live wordt dagelijks uitgezonden op NPO Radio 5 van 19.00-20.00 uur. De inhoud wordt meestal pas kort voor de uitzending bekend gemaakt.
SALTO zendt OBA Live uit via kabel-tv in de regio Amsterdam, elke dinsdag t/m zaterdag van 16.00-17.00 uur via SALTO1. OBA Live is ook te bekijken via het on demand-portal Spirit24.nl.

Deze week een zeer goed gevulde De kunst van het luisteren. Doordat er steeds meer vluchtelingen naar Duitsland komen, stapelen de problemen zich daar op. Vechtpartijen in asielcentra, massale demonstraties van de anti-islambeweging Pegida, en versterkte grenscontroles. De druk op de politiek neemt toe. 'Wir schaffen das', zei Bondskanselier Angela Merkel nog eind augustus. 'Dat gaat lukken.' Maar de vraag is, of ze dat waar kan maken. En wat is het effect van de toenemende vluchtelingenstroom op de Joodse gemeenschap? Maakt die zich dezelfde zorg als sommigen in Nederland? In de studio wordt daarover gepraat met de Duitsland-correspondent Tobias Müller, en vanuit Berlijn met Detlef Kauschke, hoofdredacteur van de Jüdische Allgemeine. Verder in de studio Dr. Marius Heemstra die in november voor Crescas een cursus geeft over de invoering van de Fiscus Judaicus en de effecten daarvan op de samenleving onder de regimes van de Romeinse keizers Vespasianus, Domitianus en Nerva, een reportage over de protesten van de Nederlandse BDS-beweging tegen het optreden van de Israëlische legerband Tzahal en een vervolgaflevering van de rubriek Geluiden uit de kille: de gevoelstemperatuur van Joods Nederland. Presentatie: Alfred Edelstein en Paul Damen.


vrijdag 23 oktober

  • Arte tv, 15.45: So isst Israel. Afl. 5: Tel Aviv. Hobbykok Tom Franz gaat op een avontuurlijke culinaire reis door Israël.
  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live: over cultuur, politiek, moraal en wetenschap, met gasten en publiek rechtstreeks vanuit de Openbare Bibliotheek (OBA) in Amsterdam.
  • NPO Radio 6 (AVROTROS), 21.00: Rubens Guestlist. Ruben Hein deelt zijn passie voor muziek via de radio.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Verrassend programma met vijf uur lang documentaires, verhalen, hoorspelen, reportages en interviews uit de radioarchieven van de Publieke Omroep.

zaterdag 24 oktober

  • NPO 1 (AVROTROS), 10.25: Close up. Afl.: The Man Who Shot Beautiful Women. Portret van fotograaf Erwin Blumenfeld die in de loop van zijn carrière meer Vogue-covers schoot dan welke andere fotograaf vóór of na hem gedaan heeft. In 1950 gold hij als de best betaalde fotograaf ter wereld.
  • NPO Radio 1 (KRO), 11.00: De Taalstaat. Programma waarin de Nederlandse taal het middelpunt vormt en wekelijks een radio-cartoon van Ruben L. Oppenheimer te horen is. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks)journalistiek uit binnen- en buitenland. Presentatie: Max van Weezel.
  • NPO Radio 4 (NTR), 14.00: NTR ZaterdagMatinee. Live concert vanuit het Concertgebouw in Amsterdam door het Ensemble Intercontemporain o.l.v. Matthias Pintscher. Op het programma onder meer de Nederlandse première van Bereshit, een ensemblewerk, waarvoor Pintscher inspiratie putte uit de Hebreeuwse variant van het scheppingsverhaal.

zondag 25 oktober

  • NPO 2 (JO), 13.00: Mokum Aleph. Zie elders in deze nieuwsbrief.
  • NPO 2 (JO, 13.45: Beth Shoshanna. Alles lijkt voorspoedig te gaan in en rond ‘Het huis van de Roos’ maar zoals het spreekwoord zegt, ‘er bestaan geen rozen zonder doornen’. Dat is in Deventer het geval met de synagoge, ingewijd in 1892 en een typisch voorbeeld van de Oriëntaalse bouwstijl met sterke Moorse invloeden die verwijst naar de Taifa van Toledo, de stad in Spanje die voor 1492 Arabisch was. Kan het gebouw behouden blijven voor de Joodse gemeenschap?
  • NPO Radio 5 (JO), 18.00: De kunst van het luisteren.
  • NPO Doc (VPRO), 21.00: The Eyeopener. Schrijfster Marja Vuijsje is bekend van de boeken Joke Smit - Biografie van een feministe en Ons kamp. Onlangs verscheen haar nieuwste boek Het rijbewijs van Nematollah. Een migratiegeschiedenis. Lang voordat ze de laatste schreef, zag zij de documentaire 444-Day Face-Off (Mohammad Shirvani Iran, 2008) over de gijzeling van de Amerikaanse ambassade in Teheran. Vuijsje werd geraakt door deze documentaire die toonde ‘hoe een actie die zó symbolisch geworden is, eigenlijk heel toevallig tot stand kwam.’ De documentaire 444-Day Face-Off wordt aansluitend vertoond.

maandag 26 oktober

  • Arte tv, 11.10: So isst Israel. Afl. 1: Jerusalem.
  • ARD, 23.45: Geschichte im Ersten. Afl.: Verbotene Filme – Das Erbe des Nazi-Kinos. Documentaire uit 2014 over de filmindustrie in Duitsland tussen 1933 en 1945. Na de oorlog werden 40 van de 1.000 films afgekeurd. Ze zijn nog altijd niet vrij in het openbaar te zien.

dinsdag 27 oktober

  • Arte tv, 11.10: So isst Israel. Afl. 2: Von der Wüste in die judäischen Hügel.
  • BBC 1, 23.35: Imagine … Afl.: Sherlock's Ghost. Alan Yentob en Howard Jacobson zijn in Venetië om The Merchant of Venice te analyseren, Shakespeare’s even populaire als problematische toneelstuk.
  • ARD, 2.00: Luther. Biografisch drama uit 2003 over het leven van de Duitse kerkhervormer Maarten Luther (1483-1546). Hij verwachtte dat bij verdere doorwerking van de door hem in gang gezette Reformatie de Joden Christenen zouden worden.

woensdag 28 oktober

  • Arte tv, 11.10: So isst Israel. Afl. 3: Von den Judäischen Hügeln nach Galiläa.
  • WDR, 17.45: ZeitZeichen. Afl.: 1965 - Das Zweite Vatikanische Konzil. In de encycliek Nostra Aetate wijzigt de Rooms-Katholieke kerk haar houding tegenover andere geloven drastisch.
  • NPO Cultura (HUMAN), 20.45: Alles van waarde. Cineast Frans Bromet windt zich op geheel eigen wijze op over het verdwijnen van menselijke maat in de wereld om hem heen. Resultaat: een film die het hart van de actuele maatschappelijke ontwikkelingen raakt.
  • BBC 2, 22.00: Face of Britain by Simon Schama. De Britse historicus onderzoekt de geschiedenis van de Britse portretkunst. Afl. 5: The Face in the Mirror.

donderdag 29 oktober

  • Arte tv, 11.10: So isst Israel. Afl. 4: Galiläa.
  • NPO Cultura (HUMAN), 20.45: Alles van waarde. Cineast Frans Bromet windt zich op geheel eigen wijze op over het verdwijnen van menselijke maat in de wereld om hem heen. Resultaat: een film die het hart van de actuele maatschappelijke ontwikkelingen raakt.

vrijdag 30 oktober

  • Arte tv, 11.10: So isst Israel. Afl. 5: Tel Aviv.
  • NPO 2 (JO), 13.00: Mokum Aleph. Zie elders in deze nieuwsbrief.
  • NPO 2 (JO, 13.45: Beth Shoshanna. Alles lijkt voorspoedig te gaan in en rond ‘Het huis van de Roos’ maar zoals het spreekwoord zegt, ‘er bestaan geen rozen zonder doornen’. Dat is in Deventer het geval met de synagoge, ingewijd in 1892 en een typisch voorbeeld van de Oriëntaalse bouwstijl met sterke Moorse invloeden die verwijst naar de Taifa van Toledo, de stad in Spanje die voor 1492 Arabisch was. Kan het gebouw behouden blijven voor de Joodse gemeenschap?
  • NPO Doc (VPRO), 19.00: Patterns of Evidence: the Exodus. Documentaire uit 2014 over het wetenschappelijk onderzoek naar de verhalen uit het boek Exodus. Wanneer vonden de beschreven gebeurtenissen plaats, áls ze werkelijk plaats vonden?
  • NPO Radio 6 (AVROTROS), 21.00: Rubens Guestlist. Ruben Hein deelt zijn passie voor muziek via de radio.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Verrassend programma met vijf uur lang documentaires, verhalen, hoorspelen, reportages en interviews uit de radioarchieven van de Publieke Omroep.
   
jaargang 11, nummer 38
vrijdag 23 oktober 2015
 

In deze nieuwsbrief

Jálla! Nog een paar plaatsen vrij!
Het gehandicapte kind in de traditionele wereld
Franz Kafka, de 'Aber-Mensch'
Klassiek Hebreeuws, de taal van de Joodse bijbel
Koken voor Beth Shalom
Mokum Aleph, een verdwenen wereld
Columnisten deze week
Fiscus Judaicus, Jodenbelasting
Boekennieuws
WIZO Literatuurprijs 2015
150 jaar Emma Kinderziekenhuis
Nieuws van heinde en verre
In de Digibieb: Sylvain Wijnberg
Uit de Joodse Canon
Door de nacht klinkt een lied
Website van de week
In the Picture
Televisie en radio 23-30 oktober


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
Laat ik deze column nu eens luchtig beginnen … Zo zal niet iedereen er bij hebben stilgestaan dat afgelopen woensdag de dag was waarop ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
Ongeveer 12 jaar geleden besloot de Waqf … wacht, ik zal het eerst even uitleggen. Toen Israël in 1967 werd aangevallen en al haar ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
Het Israëlische TV-journaal heeft zich aangepast aan de weerzinwekkende executie-clips die ISIS de wereld in stuurt. Met alle ...
lees verder
Webcolumn Harry van den Bergh
Zoals wij allen zag ik de beelden van een opeengepakte, eindeloze stoet van duizenden mannen, vrouwen, kinderen, in alle leeftijden ...
lees verder
Webcolumn Eva van Sonderen
De laatste dagen hoor ik ’s ochtends, ‘s avonds, ’s nachts, aan een stuk door het geronk van politie-helikopters boven Jeruzalem ...
lees verder
Webcolumn Gastcolumnist
Renée Citroen reageert op het pleidooi (in het NIW) van Ronit Palache voor het gelijkwaardig behandelen van mensen met een Joodse vader ...
lees verder
Webcolumn Nathan Lopes Cardozo
Throughout the centuries, historians, philosophers and anthropologists have struggled with the concept called “Israel”. While attempting ...
lees verder


(advertenties)

banner meldpunttaal

banner propra