vrijdag 9 januari 2015
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Uitverkoren: een voorrecht of een last?

Het begrip 'uitverkoren volk', de kerngedachte van het jodendom, geeft al vele eeuwen aanleiding tot misverstanden en onbegrip. De afstammelingen van Abraham, Izaak en Jacob zijn vanuit de Tora (Dewariem 7:6) 'anders dan alle andere volken op aarde' en zijn Gods 'kostbaarste bezit'. Dat is een zware last, die de vraag rechtvaardigt of deze uitzonderingspositie wel gezien moet worden als een privilege.

Chaim van Unen zal in de cursus Het uitverkoren volk? in drie lessen samen met u proberen antwoorden te formuleren en de implicaties van deze 'voorrechtspositie' in het verleden en heden inzichtelijk te maken.
Wat houdt deze uitverkiezing eigenlijk in, en is hij op alle Joden, religieus én seculier, van toepassing? Welke invulling moet eraan gegeven worden, hoe zwaar weegt deze last en kun je als Jood voor de eer bedanken? Kortom: alle reden om de titel van deze cursus van een vraagteken te voorzien.

De cursus gaat dinsdag 27 januari van start, er zijn nog plaatsen. Ga naar onze website voor meer informatie, of ga direct naar het inschrijfformulier.

Kom eens langs in de Crescas Digibieb!

Kent u onze Digitale Joodse Bibliotheek, in Crescas-gelederen ook wel de Digibieb genoemd? U vindt er een unieke collectie digitale boeken van Nederlandstalige Joodse schrijvers. Het bijzondere van de Digibieb is dat een aanzienlijk deel van de boeken - veel ervan zijn van bijna-vergeten auteurs - zo zeldzaam is dat u ze in de meeste gevallen niet meer in de boekhandel zult vinden.

De Digibieb is de laatste maanden aanzienlijk uitgebreid: ruim 130 nieuwe boeken zijn aan de collectie toegevoegd, en voor de komende tijd staat nog een flink aantal aanvullingen in de planning. Een regelmatig bezoek loont zeker de moeite. In de digitale bibliotheek kunt u kosteloos online boeken lezen, met een kop koffie of thee naast uw toetsenbord, of boeken downloaden als pdf.

We zien u graag op joodsebibliotheek.nl!

Stromingen in het jodendom

Aan het begin van de gangbare jaartelling bestonden in de Joodse wereld minstens vijf hoofdstromingen, elk met eigen religieuze ideeën, maar wel rustend op twee belangrijke pijlers die samen de kern vormen van het jodendom: de door God geschonken Tora en de gelofte alleen díe God te eren, op zich al een hele prestatie in een door talloze Romeinse en Griekse goden gedomineerde wereld.
Ook het hedendaagse jodendom kent meerdere stromingen. Met hun historische voorgangers delen ze de essentie van het geloof, maar ze zijn in de loop der tijd op verschillende punten steeds verder uit elkaar gegroeid.

In de cursus Stromingen in het jodendom kijkt docent Leo Mock in drie lessen samen met u naar de overeenkomsten en verschillen tussen de orthodoxie, het conservatief en het liberaal-reform jodendom. Hoe wordt in die stromingen de Joodse identiteit getoetst en beleefd? En waarom en op welke punten loopt Israël uit de pas met de diaspora?

De cursus gaat donderdag 5 februari van start en heeft nog plaats! Ga naar onze website voor meer informatie, of ga direct naar het inschrijfformulier..

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Deze week: Geconsumeerd, de debuutroman van de gerenommeerde Canadese cineast met cultstatus David Cronenberg, Marieke Meeuwenoord beschrijft in Het hele leven is hier een wereld op zichzelf de geschiedenis van Kamp Vught, en Een geschiedenis van God van Karen Armstrong gaat over vierduizend jaar jodendom, christendom en islam, uitgegeven in een mid-price editie.

Engelstalig: In Mosaic Magazine een lang essay: Wagner and the Jews, waarin Nathan Shields antwoord zoekt op de vraag waarom deze componist, die in 2015 200 jaar geleden geboren werd, nog altijd zo intens omstreden is.

En verder:
- In de serie Vaktaal op literatuurplein.nl vertelt de Zwitserse schrijver Charles Lewinsky over schrijven als ambacht.
- De Britse auteur Karen Armstrong opent vrijdag 16 januari de 20e editie van het internationaal literatuurfestival Writers Unlimited Winternachten in Den Haag.
- Wij geluksvogels van de Amerikaanse schrijfster Amy Bloom is gekozen tot leesclubboek van de maand januari. Huffington Post besprak Lucky Us eind juli 2014.
- De Nationale Voorleesdagen 2015 gaan woensdag 21 januari van start, met het Voorleesontbijt 2015, en duren tot en met zaterdag 31 januari.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Er bestaat een relatie tussen astma en een tekort aan vitamine D, concludeert een Israëlische wetenschapper. Lees meer op mfa.gov.il.
  • Nog een Israëlische vinding: de zakprinter! NoCamels weet hoe het zit.
  • Times of Israel schrijft over Bess Myerson, de eerste Miss America van Joodse komaf die vorige maand op 90-jarige leeftijd overleed.
  • Fotograaf Noam Chen maakte in december 2013 een fotoreportage van Jeruzalem onder een dik pak sneeuw. Deze week werd de stad opnieuw getroffen door zware sneeuwval, waar onder meer de dierentuin voorzorgsmaatregelen voor moest treffen.
  • De Israëlische onafhankelijkheidsverklaring, een document dat in het Israel Museum in Jeruzalem wordt bewaard, is op bijzondere wijze voor komende generaties geconserveerd, meldt JTA.
  • In +972 het bericht dat oudere Russische immigranten hard geraakt worden door de financiële crisis in hun vroegere vaderland.
  • Adam Rover (44) raakte de baard aan van Theodor Herzl, de vader van het zionisme, en schrijft er over in de Forward.
  • Op Haarlemmermeer.geschiedenis.nl een artikel over de onderduikers in de Haarlemmermeer.
  • De 10 belangrijkste bijbelse archeologische vondsten worden beschreven in Biblical Archaeology.

Artur Schnabel, pianist, componist en pedagoog

Zondag 11 januari vindt tussen 10.00 en 17.00 uur in de Theaterzaal van de Openbare Bibliotheek Amsterdam een themadag over Artur Schnabel plaats. Schnabel maakte in de eerste helft van de vorige eeuw grote naam als pianist, pianopedagoog en componist van atonale muziek.

Het EPTA Documentatie Centrum van de vakvereniging van en voor professionele pianisten en pianodocenten heeft voor deze themadag film- en audiomateriaal van Artur Schnabel, Lili Kraus, Eunice Norton en anderen bijeen gebracht, een aantal sprekers, onder wie pianist Geoffrey Madge, uitgenodigd om voordrachten te geven, en een expositie ingericht met foto's, illustraties, gedrukte uitgaven, literatuur en opnamen van en over Artur Schnabel. De tentoonstelling is tot en met zaterdag 31 januari 2015 te bezoeken.
Het volledige programma van de themadag is te vinden op eptanederland.nl.


Artur Schnabel (1882-1951) was een Oostenrijkse pianist en componist, die grote faam verwierf met zijn interpretaties van Beethoven, Schubert, Mozart en Brahms. Hij was ook de eerste die voor His Master's Voice alle 32 pianosonates van Beethoven op de plaat zette.
Hij werd geboren in Lipnik, een klein, weinig welvarend stadje in Oostenrijk-Hongarije, als jongste telg in het gezin van de Joodse textielhandelaar Isidor Schnabel en Ernestine Taube. Schnabel begon op zijn 4e met pianoles en ging als jochie van 7 al naar Wenen, waar hij werd ondergebracht bij vrienden van zijn ouders zodat hij aan het Conservatorium zou kunnen studeren. In 1898 vertrok Schnabel naar Berlijn om daar in de muziek zijn geluk te beproeven. Hij trouwde er met zangeres Therese Behr en gaf er les aan de Staatsacademie, tot het klimaat voor Joden te benauwd werd. In 1933 week Schnabel met zijn gezin uit naar Engeland, en vestigde zich in 1939 in de Verenigde Staten. Daar zou hij blijven tot het einde van de oorlog, waarna hij naar Europa terugkeerde. Duitsland en Oostenrijk heeft hij nooit meer willen zien - Schnabel ging in Zwitserland wonen, waar hij in 1951 overleed.

'Cleaning with love': Gil & Moti schilderen over Israël

Het Israëlische kunstenaarsduo Gil & Moti presenteert op 18 januari nieuw werk, waarin ze schilderijen van Israëlische beeldend kunstenaars uit de jaren 1950-1970 'actualiseren'. Het duo koos uit zijn privécollectie werk van onder meer Moshe Bernstein (1920), Yohanan Simon (1905-1976) en Baruch Agadati (1895-1976), kunstschilders die Israël als land en landschap als onderwerp kozen.

Gil & Moti beschilderen het glas van de ingelijste kunstwerken met afbeeldingen die thuishoren in het hedendaagse Israël, zoals een Thaise gastarbeider aan het werk in de landbouw, een Filipijnse ouderenverzorgster en een Afrikaanse schoonmaker - nieuwe migranten die leven in de marge van de moderne Israëlische samenleving. Gil en Moti plaatsen zichzelf als schaduwen naast de schilderijen: ze zijn aanwezig en bezig, maar toch ook niet.

  • Cleaning with love is tussen 18 januari en 1 maart te zien in Ram Foundation, van Vollenhovenstraat 14 in Rotterdam, van vrijdag tot en met zondag van 13.00 tot 18.00 uur en op afspraak.

Vladimir in MerkAz

Zaterdagavond 17 januari is in het Joods Cultureel Centrum MerkAz in Utrecht Vladimir, Hartstochtelijke Lastpost te zien, een muzikale solovoorstelling van Di Gojim klezmermusicus Jaap Mulder.
'Vladimir' gaat over het turbulente leven van Vladimir Vysotsky (1938-1980), zanger, acteur, criticaster en luis in de pels van de Russische communisten. De biografie die Marina Vlady, Vysotsky’s Franse vrouw, over hem schreef, vormt de basis van 'Vladimir'. Vysotsky schreef meer dan 600 songs - de teksten inspireerden Jaap Mulder om over deze in het westen nagenoeg vergeten kunstenaar een theatervoorstelling te maken.
Jaap Mulder wordt begeleid door zijn zoon Ruben (piano, zang en keyboards).

Kijk voor meer informatie op merkaz.nl.

De Tent van Abraham

Joden, Christenen en Moslims in Groningen ontmoeten elkaar deze winter om gezamenlijk teksten te lezen uit hun heilige boeken: Tenach, Bijbel en Koran. Het doel van de bijeenkomsten, onder de titel De Tent van Abraham, is dat de deelnemers elkaar én zichzelf beter leren begrijpen door te vertellen hoe zij persoonlijk vanuit hun levensovertuiging die teksten verstaan en beleven. Bijzonder is dat de bijeenkomsten plaatsvinden in een moskee, een kerk en een synagoge, alle in Groningen.

Tijdens de eerste bijeenkomst op woensdag 21 januari wordt besproken hoe de Koran en de Bijbel de schepping beschrijven, en zal blijken dat veel personen in de verschillende heilige boeken eigenlijk dezelfde zijn, al hebben ze een andere naam. De gesprekken op woensdag 28 januari en woensdag 11 februari liggen in het verlengde daarvan: de tweede avond gaat over Abraham/Ibrahim, de derde en laatste bijeenkomst komt Mosjé/Mozes/Musa aan bod. De bijeenkomsten starten om 19.45 en zijn afgelopen rond 22.00 uur.

Het maximaal aantal deelnemers is 20. Belangstellenden kunnen zich voor deelname aanmelden via email. Deelname op volgorde van aanmelding. De deelnemers krijgen voorafgaand aan de bijeenkomsten de teksten toegestuurd die zullen worden behandeld. De inhoudelijke begeleiding van de gesprekken is in handen van Esther Rill, Riek Kruize, Barry Cohen en Egbert van Veldhuizen.
Aan deelname zijn geen kosten verbonden.

Website van de Week
Hoe Amsterdam Mokum werd

De website Hoe Amsterdam Mokum werd beschrijft de geschiedenis van de vroegste Joodse gemeenten in Amsterdam en hun eerste synagogen.

In feite is de site een hoofdstuk uit een geschiedenisboek, vervat in een rijk geïllustreerde PDF die in 31 (uiterst leesbare) pagina's de Sefardisch-Joodse geschiedenis van Amsterdam vertelt. De ondertitel op de eerste pagina bevat het woord 'beknopt' - maar dat is Hoe Amsterdam Mokum werd, allerminst. Namen, details, jaartallen: alles is er te vinden. Ook de Asjkenaziem die later in de 17e eeuw vanuit Midden en Oost-Europa kwamen, komen aan de orde.

Samensteller Theo Bakker heeft een groot aantal kleinere en grotere onderwerpen aan dezelfde grondige behandeling onderworpen - te vinden op de laatste pagina van Hoe Amsterdam Mokum werd en stuk voor stuk aanklikbaar.

Voor belangstellenden in deze geschiedenis is op Theo Bakker's Domein zeker meer interessants te vinden.

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

In the Picture
Yaakov Kirschen: Antisemitism and the Power of Cartoons

Yaakov Kirschen, geestelijk vader van de strip Dry Bones, die sinds 1973 in The Jerusalem Post verschijnt, was in de zomer van 2014 Visiting Fellow/Artist in Residence aan het ISGAP, Institute for the Study of Global Antisemitism and Policy. In een lezing van ruim een uur gaf hij zijn visie op de macht van de spotprent en de kracht van hen die ze tekenen.

Ter nagedachtenis aan Stéphane 'Charb' Charbonnier (47), Jean 'Cabu' Cabut (76), Georges Wolinski (80) en Bernard 'Tignous' Verlhac (58), die woensdag 7 januari vermoord werden bij de terreuraanslag op het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo, geeft Crescas' In The Picture deze week het woord aan hun vakgenoot Yaakov Kirschen (77).

Bekijk de film hier

Televisie en radio 9 - 16 januari 2015

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc (voorheen hollanddoc 24) en NPO Cultura (voorheen cultura 24) zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

Deze week in de kunst van het luisteren: professor Gerard Rouwhorst en rabbijn Albert Ringer, naar aanleiding van het feit dat dit jaar een halve eeuw geleden de kerk de Joodse oorsprong van de Christelijke religie erkende en de weg vrij kwam voor een open dialoog. Gerard Rouwhorst is voorzitter van de Katholieke Raad voor Kerk en Jodendom en Albert Ringer neemt van Joodse kant aan de dialoog deel. Verder te gast: onderzoeker Barbara Tanenbaum die samen met Riki Kooyman diepte-interviews heeft gehouden met vijftig personen tussen de 20 en 40 jaar met één Joodse ouder, om zo inzicht te krijgen in de verbondenheid van de respondenten met het jodendom. De onderzoekers concluderen dat kinderen uit gemengde huwelijken zich vrijwel allemaal identificeren met het jodendom, maar dat slechts een klein aantal actief is binnen de Joodse gemeenschap. En een vervolgaflevering van de rubriek Geluiden uit de kille: de gevoelstemperatuur van Joods Nederland.


vrijdag 9 januari

  • NPO Radio 1 (AVROTROS), 0.00: Hoorspelhalfuur. Afl.: De hormoonfabriek. Hoorspel naar de gelijknamige bestseller van Saskia Goldschmidt, over de succesvolle ondernemer Mordechai - Motke - de Paauw die zich op zijn sterfbed realiseert dat het hem niet is gelukt om fatsoenlijk te leven.

zaterdag 10 januari

  • NPO 3 (BNN), 20.05: Alleen maar nette mensen. Met goud bekroonde komedie uit 2012 over de Joodse David uit het keurige Amsterdam-Zuid en zijn obsessie met rondborstige donkere vrouwen. Naar de roman van Robert Vuijsje.
  • BBC Radio 3, 23.00: Hear and now. Opname van een concert in de reeks Minimalism Unwrapped, met onder meer de wereldpremière van Drowned in C van de in Bnei Brak geboren Britse componiste Na'ama Zisser.
  • NPO 2 (NCRV), 0.10: De ontdekking van de hemel. Drama uit 2001 naar het gelijknamige magnum opus van Harry Mulisch over twee engelen die de originele Tien Geboden willen laten terugkeren naar de hemel en een meesterlijk plan ontwikkelen om hun doel te bereiken.
  • NPO Doc (VPRO), 0.55: 2Doc: First Cousin Once Removed. Documentaire uit 2012 van Alan Berliner waarin hij een intiem portret schetst van achterneef, vriend en vroegere mentor, de dichter Edwin Honig (1919-2011) die ten prooi viel aan Alzheimer. Berliner won in 2012 de VPRO IDFA Award voor de beste lange documentaire.

zondag 11 januari

  • NPO 2 (JO), 13.15: Nog even langs de fotograaf, documentaire uit 2015 over de vergeten fotografe Annemie Wolff en haar nalatenschap: een zeer bijzondere collectie portretten die zij midden in de oorlog maakte van honderden van haar Joodse buurtgenoten in Amsterdam-Zuid. Herh.: 16/1, 14.50.
  • NPO Radio 5 (JO), 18.00: De kunst van het luisteren.
  • Canvas, 19.05: Panorama. Afl.: Zakendoen op de frontlijn. De Israëlische Anat en de Palestijnse Rola werken allebei in de logistieke sector, import-export, elk voor een ander bedrijf en besluiten te gaan samenwerken om Palestijnse zakenlui bij te staan in de helletocht door de Israëlische bureaucratie.
  • BBC Radio 3, 19.45: Sunday Feature. Afl.: Zola in Norwood. In 1898 koos de Franse schrijver Emile Zola in zijn beroemde openbare brief J'accuse partij voor de Joodse kapitein Alfred Dreyfus, die ten onrechte van spionage was beschuldigd.
  • NPO 1 (NOS/VPRO), 22.25: Andere Tijden Sport. Afl.: Ellen Burka, overleven op kunstschaatsen. Het indringende verhaal over de nu 93-jarige Joodse, in Amsterdam geboren kunstrijdster Ellen Burka-Danby.

maandag 12 januari

  • NPO Doc (VPRO), 20.25: The Dose With Dr. Billy. Achtdelige Amerikaanse reportageserie waarin dokter Billy Goldberg op ludieke wijze gezondheidsadviezen geeft.
  • BBC 4, 0.00: Imagine … Documentaireserie. Afl.: The Divine Miss M. Portret van actrice en zangeres Bette Midler.

dinsdag 13 januari

  • Arte tv, 20.15: Frühjahr 45. Documentaire uit 2015 waarin ooggetuigen uit heel Europa verslag doen van hun leven in het voorjaar van 1945, toen de oorlog bijna ten einde was.
  • Arte tv, 21.45: Night Will Fall. Alfred Hitchcock was één van de filmmakers die de bevrijding van de concentratiekampen in 1944 en 1945 met de camera vastlegden. Zijn film belandde onvolledig in het archief en werd pas kortgeleden gereconstrueerd.
  • NPO Doc (NOS/VPRO), 22.30: Andere Tijden Sport. Afl.: Ellen Burka, overleven op kunstschaatsen. Het indringende verhaal over de nu 93-jarige Joodse, in Amsterdam geboren kunstrijdster Ellen Burka-Danby.
  • Arte tv, 23.05: Zeugnis geben über Auschwitz. Documentaire uit 2010, gebaseerd op interviews met drie overlevenden van het vernietigingskamp Auschwitz, dat veel dependances in de omgeving had.
  • Arte tv, 0.25: Die Auschwitz-Ärzte des Todes. Franse documentaire uit 2012 over de medische experimenten die in Auschwitz gedaan werden in het kader van nationaal-socialistische rassentheorieën.

woensdag 14 januari

  • Arte tv, 22.05: Die Erben - Literatur gegen das Vergessen. Documentaire uit 2013 van Ruth Zylberman waarin de schrijvers Daniel Mendelsohn, Yannick Haenel, Laurent Binet en Marcel Beyer, allen geboren in de jaren '60 of '70, vertellen waarom ze over de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust schrijven.
  • BBC Radio 3, 23.00: Free Thinking. Philip Dodd praat met de Amerikaanse theaterdirecteur en documentairemaker Frederick Wiseman die net een film voltooid heeft over de National Gallery in Londen.
  • BBC 1, 0.35: Keeping up with the Steins. Komedie uit 2006 over Benjamin, die zo zijn eigen idee heeft over zijn aanstaande bar mitswa.

donderdag 15 januari

  • NPO 2 (IKON), 1.04: De nachtzoen. Afl.: Shura Lipovsky, één van de belangrijkste personen achter de revival van de Joodse muziek en het Joodse lied.

vrijdag 16 januari

  • BBC 4, 21.00: Gershwin's Summertime: The Song That Conquered The World. Documentaire over het succes van Summertime uit de opera Porgy and Bess, een van de meest gecoverde songs van de wereld.
  • NPO Doc (VPRO), 21.30: Wide Awake. Documentaire uit 2006 van Alan Berliner. Hij werkt doorgaans 's nachts en komt daarna nog nauwelijks in slaap. Wanneer hij vader wordt, wil de filmmaker weten of zoiets erfelijk is. Slaap wordt een obsessie voor Berliner.
  • Arte tv, 21.50: Atlantis im Mittelmeer. Documentaire uit 2012 over een 9.000 jaar oude neolithische nederzetting die in 1984 tien kilometer ten zuiden van Haifa door duikers werd ontdekt. Waarom verzonk Atlit Yam onder de zeespiegel?
   
jaargang 11, nummer 2
vrijdag 9 januari 2015
 

In deze nieuwsbrief

Uitverkoren: een voorrecht of een last?
Kom eens langs in de Crescas Digibieb!
Stromingen in het jodendom
Boekennieuws
Nieuws van heinde en verre
Artur Schnabel, pianist, componist en pedagoog
'Cleaning with love': Gil & Moti schilderen over Israël
Vladimir in MerkAz
De Tent van Abraham
Website van de week
In the Picture
Televisie en radio 9 - 16 januari 2015


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
Een nieuw jaar, een jaar van nieuwe kansen en mogelijkheden. Laten we hopen dat mensen die ook nemen en er iets positiefs ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
Aan de manier waarop de voordeur werd dichtgeslagen wisten we dat er iets aan de hand was. Vol verwachting keken mijn eega ...
lees verder
Webcolumn Harry van den Bergh
Parijs trilde na die vreselijke terroristische daad op zijn grondvesten. Zo was dit zonder twijfel ook het geval in Amsterdam ...
lees verder
Webcolumn Eva van Sonderen
Jeruzalem bereidt zich voor op sneeuw, waarschuwt het General Press Office me op 4 januari. De gemeente snoeit takken van ...
lees verder


(advertenties)

banner kunstenisrael

banner joodsamsterdam

banner venstra

banner israelactie

banner blankevoort

banner luna3

banner givat

banner meldpunttaal

banner propra

banner amphora

banner jonet_jingles

banner sivmo

banner yanshuf

banner sinaicentrum

banner jonet

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? info@crescas.nl
Nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden.
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier