zondag 12 oktober 2014
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Nog één week uw nieuwsbrief op zondag

Soekot, het Loofhuttenfeest, is alweer halverwege als u dit leest, en daarmee loopt de vier weken durende periode met Joodse feestdagen op zijn eind.
Donderdag 16 oktober vieren we Sjemini Atseret, het slotfeest van Soekot, en een dag later, vrijdag 17 oktober, is het Simchat Tora (Vreugde der Wet), als gevierd wordt dat het lezen van de vijf boeken van Tora voltooid is en opnieuw begonnen wordt met het eerste boek, Bereesjiet. (In Israël, en in liberaal-Joodse gemeenten buiten Israël, worden Sjemini Atseret en Simchat Tora op één dag gevierd en wordt de feestdagencyclus dus afgesloten op donderdag 16 oktober).

Het kantoor van Crescas is 16 en 17 oktober gesloten. De nieuwsbrief verschijnt nog één keer op zondag, dus niet vrijdag 17 oktober maar zondag 19 oktober.

Vanaf maandag 20 oktober zijn we weer op de gebruikelijke kantoortijden bereikbaar. Ook de nieuwsbrief kunt u die week, zoals u gewend bent, weer op vrijdag in uw mailbox verwachten.

Nog eens: met Crescas naar de Eerste van Mahler

In de nieuwsbrief van vorige week vertelden we u over ons 3e lustrum en dat we dit heuglijke feit graag samen met u willen vieren. Het concert dat dirigent en Crescas-docent Jules van Hessen donderdag 23 oktober in Utrecht geeft met Het Gelders Orkest leek ons daarvoor een mooie gelegenheid.
Daarom bedachten we een cadeautje voor u, een lustrum-aanbieding: u betaalt het eerste kaartje à € 18,- en Crescas betaalt het tweede.

Helaas bleek de link naar de pagina waar u kaartjes voor dit 'meesterwerk in concert' kunt bestellen, niet goed te werken. Hierbij een herkansing: klik hier om alsnog gebruik te maken van deze jubileum-deal.
Mis het niet: met Jules' inleiding, voorafgaand aan het concert, belooft deze uitvoering een schitterende belevenis te worden!

Saramacca, Joods toevluchtsoord overzee?

Tot ver in 1948 onderhandelde de Amerikaans-Joodse organisatie Freeland League for Jewish Territorial Colonization met de Nederlandse en Surinaamse regeringen over het Saramacca-project, een plan voor hervestiging van circa 30.000 Joodse ontheemden uit Centraal en Oost-Europa in het ten westen van Paramaribo gelegen Saramaccadistrict.
De keuze voor Suriname als mogelijk nieuw Joods thuisland behoeft geen verbazing te wekken: al sinds de tweede helft van de 17e eeuw kende het land een Joodse gemeenschap, die op het moment van de onderhandelingen minder dan 800 leden telde. Bovendien hoorde Suriname bij Nederland en was het gebied dun bevolkt.
Aan het begin van de onderhandelingen was overeengekomen dat de Joden die zich in Suriname zouden vestigen, Surinaamse onderdanen zouden worden, maar wel met behoud van de eigen Joodse cultuur en taal.
Het plan stuitte van meet af aan op verzet van de Creoolse Nationale Partij Suriname (NPS): men was bang voor mogelijke politieke en economische overheersing (lees: communistische infiltratie vanuit Oost-Europa) door de Joodse immigranten. Het Saramaccaproject vond evenmin genade in de ogen van de zionisten, die streefden naar een onafhankelijke Joodse staat. In 1956 liet de vasthoudende Freeland League zijn pogingen om het project alsnog te realiseren, eindelijk varen.

In de vierdelige cursus 'Joodse thuislanden, alternatieven voor het zionisme' die u dit seizoen bij Crescas kunt volgen, komen de verschillende plannen voor Joodse herhuisvesting aan de orde, pogingen die zowel voor als na de Tweede Wereldoorlog werden ondernomen.

Na een algemene historische inleiding door Bart Wallet, op dinsdag 18 november, gaat André Roosen dinsdag 25 november dieper in op de Joodse Autonome Regio Birobidzjan. Laura Almagor neemt 2 december het door de nazi's bedachte Madagaskarplan onder de loep en vertelt op 9 december over het Saramaccaproject.

Ga naar onze website voor meer informatie, of ga direct naar het inschrijfformulier.

Global Day of Jewish Learning 2014

De derde zondag in november is al vijf jaar gereserveerd voor de Global Day of Jewish Learning. Zondag 16 november leren Joden over de hele wereld over hetzelfde onderwerp, onder auspiciën van enkele honderden Joodse organisaties uit minstens veertig landen. In 2013 waren het 400 organisaties in 40 landen, en dit jaar wordt gerekend op deelname uit minstens zoveel landen.
In Nederland tekent Crescas voor de organisatie, net als voorgaande jaren in nauwe samenwerking met Stichting PaRDeS.

Thema voor deze Joodse leerdag is Helden, schurken, heiligen en gekken: het volk van het boek. Onze Rabbinica-docent Leo Mock leidt het thema in en begeleidt u gedurende de dag.

Ook in Nederland is de Global Day uitgegroeid tot een populaire activiteit. Wacht dus niet te lang met inschrijven: het aantal plaatsen is beperkt!

Ga naar onze website voor meer informatie, of ga direct naar het inschrijfformulier.

De eerste 'Global Day', in 2010, werd georganiseerd naar aanleiding van de afronding en presentatie van het levenswerk van rabbijn Adin Steinsaltz: zijn vertaling van de Talmoed, de Steinsaltz-editie. Het initiatief en de mondiale coördinatie van de studiedag is in handen van de Aleph Society' de Amerikaanse organisatie die het werk van rabbijn Steinsaltz ondersteunt.

De onafhankelijke geest van Etty Hillesum

In het jaar waarin de honderdste geboortedag van Etty Hillesum op allerlei manieren aandacht krijgt, heeft Crescas een cursus geprogrammeerd waarin de grote thema's van haar gedachtegoed in drie lessen worden behandeld.

Voor deze cursus maken we voor het eerst gebruik van Skype, het videoplatform waarmee via internet kosteloos in beeld en geluid kan worden gecommuniceerd.
De docent, professor Klaas Smelik, woont in België, en al is de afstand tot onze leslokatie niet heel groot, het is toch te ver om op één avond op en neer te reizen. Daarom geeft professor Smelik de lessen 'op afstand', dat wil zeggen vanuit zijn studeerkamer in Gent. U als cursist zit in het leslokaal in Amsterdam, waar de docent op een projectiescherm aanwezig is. Docent en cursisten kunnen tijdens de lessen via Skype met elkaar communiceren.

Klaas Smelik is oprichter en directeur van het Etty Hillesum Onderzoekscentrum van de Universiteit Gent, en als kenner van leven en werk van Etty Hillesum een onbetwiste autoriteit. Wij zijn dan ook erg blij dat we hem bereid hebben gevonden om op deze innovatieve wijze les te willen geven.

Ga naar onze website voor meer informatie, of ga direct naar het inschrijfformulier.

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Deze week: van Pam Emmerik de familieroman Wie het paradijs verdragen kan, Naud van der Ven, u kent hem als columnist op onze website, werkte mee aan Flexibel geloven. Zingeving voorbij de grenzen van religies, waarvoor Manuela Kalsky en Frieda Pruim mensen interviewden die hun inspiratie in verschillende levensbeschouwelijke stromingen vinden, en de Italiaans-Israëlische chef Yotam Ottolenghi heeft, te oordelen naar de zeer lovende recensies, met Plenty More, nóg meer groente om heel lekker te koken, opnieuw een kookboek-hit afgeleverd.

De Engelse aanrader: de nieuwe roman van de jonge Amerikaanse dichter-schrijver Ben Lerner (1979) heet 10:04. Het verhaal speelt zich af in 2011 en draait om het begrip 'tijd', daarnaast spelen eigen sterfelijkheid en gedachtes over een mogelijke toekomst een rol.

En verder:
- Historicus Jona Lendering schreef een boek over de Joodse wereld aan het begin van onze jaartelling. Tijdens de presentatie in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden op 23 november komt ook professor Jürgen Zangenberg aan het woord, die vorig seizoen zijn medewerking verleende aan de Crescascursus Rondom het jaar Nul. Als u bij de boekpresentatie aanwezig wilt zijn, kunt u zich opgeven op rmo.nl. Een uitgebreide samenvatting is als PDF te downloaden.

Pianotrio Shazam Erez Wallfisch

Toen Israëlische violist Hagai Shaham en zijn landgenoten pianist Arnon Erez en cellist Raphael Wallfisch in 2009 bsloten een pianotrio te vormen, werd de naam op democratische wijze gekozen: Pianotrio Shazam Erez Wallfisch. Elk lid is even belangrijk, lijkt de boodschap.

De recensies van hun concerten zijn unaniem zeer lovend - hun laatste CD met werk van Maurice Ravel, Claude Debussy en Gabriel Fauré kreeg van de BBC vijf sterren én werd in 2013 verkozen tot CD van de maand november.

Maandag 20 oktober is Pianotrio Shazam Erez Wallfisch te horen in het Concertgebouw in Amsterdam. Op het programma drie topwerken uit het pianotrio-repertoire: het Pianotrio in es, Hob. XV: 31 'Jacobs Traum' van Joseph Haydn, het Pianotrio in Bes, op. 97 'Erzherzog' van Ludwig van Beethoven, en het Eerste pianotrio in B, op. 8 van Johannes Brahms.

Voor kaarten gaat u naar concertgebouw.nl/concerten.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

Geregistreerde lezers van Ha'aretz hebben maandelijks gratis toegang tot tien artikelen naar keuze op desktop of mobiel apparaat.

  • In Het Parool van 10 oktober een persoonlijke overdenking bij het overlijden, op 4 oktober, van beeldend kunstenaar Leo Schatz.
  • Ellis Shuman reisde naar het voormalige Bosnië en Herzegovina om in Sarajevo de wereldberoemde 14e-eeuwse Hagada te bekijken. Voor Huffington Post beschreef hij zijn bezoek aan het museum waar het kostbare boek bewaard wordt.
  • Op My Jewish Learning een recept voor kugel van zoete aardappel. Idee voor in de soeka?
  • Jona Lendering kijkt op zijn Mainzer Beobachter met de ogen van de historicus neer op het Midden-Oosten.
  • Alles wat u mogelijkerwijs zou kunnen willen weten over de etrog is te lezen op National Public Radio.
  • Jacob Israël de Haan is onderwerp van een lang artikel in Tablet Magazine.
  • New York Times maakt zich grote zorgen over het lot van talloze oeroude, kostbare cultuurschatten in Irak en Syrië. 'Deze regio is de bakermat van alle grote rijken uit de geschiedenis'.
  • Was de vrouw van de Israëlische koning Ahab werkelijk zo'n manipulatieve lellebel als de overlevering wil? Bible History Daily zocht het uit.
  • Op de website Nieuw W!j schrijft Rachel Reedijk over de kunst van vriendschap, als die onder druk komt te staan door politieke, religieuze of etnische spanningen.

Symposium Joodse Geschiedenis van Nederland

In Amsterdam vindt van 30 november tot en met 2 december 2014 het 13e Internationale Symposium over de Geschiedenis van de Joden in Nederland plaats. Het (Engelstalige) symposium heeft als thema (Dutch) Jewish History through the Prism of the Family.

In iedere Joodse familie zijn van oudsher de oudere generaties voor een belangrijk deel bepalend voor de wijze waarop de na hen komende generaties zich verhouden tot het sociale en politieke milieu waarin zij zich bevinden. Belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van geloof, politiek, emancipatie of gender worden in de Nederlands-Joodse geschiedenis met name binnen families zicht- en voelbaar.

De Commissie voor de Geschiedenis en de Cultuur van de Joden in Nederland wil met het symposium dit gegeven op een nieuwe manier belichten. Onder de sprekers zijn bekende namen als Chaya Brasz, Evelien Gans, Tirtsah Levie Bernfeld en Marcel Möhring. Er worden ook lezingen gegeven door buitenlandse specialisten op het gebied van familiegeschiedenis.

Het volledige programma is te zien op knaw.nl. Voor inschrijving dient u gebruik te maken van het registratieformulier.
Wacht niet te lang: het aantal plaatsen is beperkt!

De organisatie van het symposium is in handen van het Menasseh ben Israel Instituut, in samenwerking met het Joods Cultureel Kwartier, de Universiteit van Amsterdam en de Koninklijke Academie voor Wetenschappen.

Laatste twee voorstellingen: Het Kind Achter de Ogen

Tweeëneenhalf jaar na de première op 21 maart 2012 komt er dan toch een einde aan de lange reeks voorstellingen van de theatermonoloog Het Kind Achter de Ogen.

In dit indringende theaterstuk vertelt Debbie over haar zoon met Downsyndroom. Het verhaal concentreert zich op zijn eerste schooldag. Openhartig en bij vlagen met veel humor vertelt de moeder over het leven met haar zoon, over haar zorgen en vreugde, haar angsten en ontroerend mooie momenten.

De monoloog is geschreven door de Israëlische Nava Semel (1954). De rol van de moeder wordt gespeeld door Loes Hegger, in de regie van Jos Groenier.

  • woensdag 29 oktober, 20:00 uur: Het Veur Theater, Damlaan 44, Leidschendam;
  • vrijdag 7 november, 20:00 uur: Theater Nieuw Vredenhof, Van Oldenbarneveltlaan 17, Haarlem.

De kaartverkoop voor de voorstellingen loopt via de website van Het kind achter de ogen.

Mor Karbasi - La Tsadika

Liefhebbers van Sefardisch-Joodse muziek kunnen deze maand op diverse plaatsen in Nederland genieten van optredens van de Israëlische singer-songwriter Mor Karbasi.
Karbasi woont tegenwoordig in Sevilla, het hart van het Sefardische Spanje en de bakermat van haar favoriete repertoire, de traditioneel Joodse liederen uit Spanje. Naast oude muziek zingt Karbasi in het Ladino, Spaans en Ivriet eigen composities waarin ook Spaanse flamenco-invloeden herkenbaar zijn. Tijdens de concerten in Nederland wordt ze begeleid door flamenco-gitarist Jorge Bravo (flamenco/gitaar) en percussionist Yshai Afterman.

Mor Karbasi begint haar korte tournee woensdag 22 oktober in het Joods Cultureel Centrum MerkAz in Utrecht, met als extra attractie de Nederlands-Israëlische zangeres-toetsenist Noam Vazana in het voorprogramma. Donderdag 23 oktober staat Karbasi in de kleine zaal van Paradiso in Amsterdam, zaterdag 25 oktober in het Cultuurhuis Heerlen in Heerlen en zondag 26 oktober in de kleine zaal van De Oosterpoort in Groningen.

Een voorproefje van haar laatste CD, La Tsadika (The Ballad For Sol), is te zien en te horen op YouTube.

Website van de Week
HaChayim HaYehudim Jewish Photo Library (HHJPL)

Een website vol foto's van de Joodse wereld, overal ter wereld, dat is HaChayim HaYehudim Jewish Photo Library. Documenting the Jewish World One Photo at a Time, luidt de korte omschrijving annex ondertitel.

Op de startpagina wordt in een oogopslag duidelijk dat we hier te maken hebben met een ware schatkamer: meer dan 85.000 foto's gemaakt in 102 landen op 6 continenten (hoewel Antarctica alleen als werelddeel genoemd is - geen Joodse links daar).

Alles op de website is aanklikbaar, en er is zóveel dat zelfs een vluchtige rondgang nauwelijks doenlijk is: uw eigen nieuwsgierigheid is de beste wegwijzer.
New/S was voor uw redacteur een startpunt, daarna ging zij op dwaaltocht in Joods Afrika, via de foto's die Jono David daar maakte.

De bedenker en beheerder van de website is Jono David, die zich in zijn Bio aan de bezoekers voorstelt.
David houdt een blog bij over zijn activiteiten. Jono David/HHJPL is te vinden op Facebook, YouTube (een klein aantal video's) en Instagram. Jono David bedacht het leuke en leerzame smartphone-spelletje Jewish Geography.

Alle foto's zijn met een klik te vergroten. Ze zijn voorzien van een copyright, kennelijk noodzakelijk, maar helaas hinderlijk midden over de foto geplaatst.

Crescas werd op HaChayim HaYehudim Jewish Photo Library attent gemaakt door Hans Ziekenoppasser, waarvoor onze hartelijke dank!

Kent ú een website die u graag onder onze aandacht wilt brengen? Stuur een mail met de link en uw aanbeveling naar lichansky@crescas.nl.

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

In the Picture
Schatz

Zaterdag 4 oktober overleed in Amsterdam de markante beeldend kunstenaar Leo Schatz (1918-2014).

In 2007 maakte cineast Rudolf van den Berg voor de Joodse Omroep een filmportret van Leo Schatz, waarin hij in een indringend gesprek vertelt over zijn leven en werk, terwijl Van den Berg de motoriek, rituelen en gebaren van de kunstenaar registreert.

De documentaire is integraal te bekijken op Uitzending Gemist.

Veel informatie over Leo Schatz is te vinden op www.leoschatz.nl.

Bekijk de film hier

Televisie en radio 12 - 17 oktober

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc en NPO Cultura zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

In uw programma-overzicht ontbreken zaterdag 18 oktober en zondag 19 oktober: op het moment van verzenden van deze nieuwsbrief is over de programma's op die dagen nog onvoldoende bekend.

De Kunst van het Luisteren, het informatieve programma over, in of om de Joodse wereld, met welsprekende gasten, reportages en harmonieuze muziek, actualiteit, politiek, cultuur, religie, humor en gesprekken op het scherp van de snede, ontvangt deze week als gasten de Utrechtse rechtswetenschapper dr. Matthijs de Blois over Israël en het internationale recht, violist Bert Vos over de nieuwe CD van Shtetl Band Amsterdam, en een vervolgaflevering van de rubriek Geluiden uit de kille: de gevoelstemperatuur in Joods Nederland. Presentatie: Daphne Meijer en Paul Damen.


zondag 12 oktober

  • NPO Radio 1 (VPRO), 10.00: OVT, wekelijks programma over de Onvoltooid Verleden Tijd. Afl.: Vriend en Vijand in de Tweede Wereldoorlog. Live uitzending vanuit Hotel De Wereld in Wageningen.
  • NPO Radio 5 (JO), 18.00: de Kunst van het Luisteren.
  • NPO Doc (VPRO), 0.11: Het drielandenpunt. In deze documentaire volgt regisseur Frans Bromet zijn ouders en een bevriend echtpaar op 4 mei, als zij in de buurt van het drielandenpunt in Vaals de doden herdenken. Centraal staat de Joodse vader van Bromet, die sinds 1931 geen voet meer op Duitse bodem heeft gezet.

maandag 13 oktober
n.v.t.


dinsdag 14 oktober

  • WDR 3 Radio, 17.45: ZeitZeichen. Afl.: 1944 - Der Todestag von Erwin Rommel. Hitlers veldmaarschalk maakte, onder druk van de Führer, een eind aan zijn leven.

woensdag 15 oktober

  • NPO Doc (VPRO), 19.19: VPRO Metropolis. Afl.: Het varken, misschien wel het meest miskende dier in onze voedselketen. Met onder meer mevrouw Silber, die al jaren een varkensslachthuis runt in Israël.
  • Mezzo, 20.30: Oratorium Elias van Felix Mendelssohn, gedirigeerd door de nieuwe chef van het Concertgebouworkest Daniele Gatti. Opgenomen op 27 juni 2014 in de Basilique de Saint Denis in Parijs.
  • RTL 5, 22.20: Meet the Parents. Komedie uit 2000 geschreven door Jim Herzfeld en John Hamburg, waarin de Joodse Gaylord - Greg - door zijn vriendinnetje Pam wordt voorgesteld aan haar vader Jack. Maar voor Jack is niemand goed genoeg voor zijn dochter, en Greg al helemaal niet.

donderdag 16 oktober

  • Net 5, 22.20: Inglourious Basterds. Oscarwinnende oorlogsfilm uit 2009 van Quentin Tarantino waarin een groepje Joods-Amerikaanse soldaten in bezet Frankrijk zoveel mogelijk nazi's probeert te vermoorden.
  • BBC Radio 3, 23.45: A Body of Essays. Vijf auteurs ontmoeten medisch specialisten en schrijven vervolgens een artikel over een menselijk orgaan naar keuze. Afl.: Naomi Alderman: The Intestines.

vrijdag 17 oktober

  • NPO Radio 4 (MAX), 20.00: Avondconcert. Afl.: Live - Openingsconcert 5e Cello Biënnale, met, naast Russische muziek, ook Selfportrait with Gebirtig, het celloconcert van de Canadese componist Joel Hoffman (1953).
  • NPO Radio 1 (AVROTROS), 0.00: Hoorspelhalfuur. Afl.: De hormoonfabriek. Derde aflevering van het hoorspel naar de gelijknamige bestseller van Saskia Goldschmidt, over de succesvolle ondernemer Mordechai - Motke - de Paauw die zich op zijn sterfbed realiseert dat het hem niet is gelukt om fatsoenlijk te leven.
  • ZDF, 0.30: Ray Donovan. Amerikaanse misdaaddramaserie waarin de titelheld, in dienst van een advocatenfirma, zaken oplost. Afl. 5: The Golem. De titelrol wordt gespeeld door Isaac Liev Schreiber.
   
jaargang 10, nummer 38
zondag 12 oktober 2014
 

In deze nieuwsbrief

Nog één week uw nieuwsbrief op zondag
Nog eens: met Crescas naar de Eerste van Mahler
Saramacca, Joods toevluchtsoord overzee?
Global Day of Jewish Learning 2014
De onafhankelijke geest van Etty Hillesum
Boekennieuws
Pianotrio Shazam Erez Wallfisch
Nieuws van heinde en verre
Symposium Joodse Geschiedenis van Nederland
Laatste twee voorstellingen: Het Kind Achter de Ogen
Mor Karbasi - La Tsadika
Website van de week
In the Picture
Televisie en radio 12 - 17 oktober


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
Met frisse mokerslagen hebt u, zoals elk jaar, weer een solide soeka in elkaar getimmerd. Het loof, de geur van dennentakken, de ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
Kijk, juist met de feestdagen ben ik me er iedere keer weer van bewust hoe uniek het leven in Israël is. Behalve het feit dat iedereen ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
“Make no mistake, ISIS will attack Israël. Make no mistake …” herhaalde chacham (opperrabbijn) Toledano tijdens zijn Kol Nidrei ...
lees verder
Webcolumn Eva van Sonderen
In een eerdere column schreef ik over drie vriendinnen van me, alledrie alleenstaande moeders die een zoon in ‘de legerleeftijd’ ...
lees verder
Webcolumn Eldad Kisch
Mijn columns zijn vanaf het begin in hoofdzaak bedoeld om te rapporteren over de activiteiten van de Israëlische vredesbeweging ...
lees verder


(advertenties)

banner sivmo

banner meldpunttaal

banner jonet

banner venstra

banner amphora

banner blankevoort

banner givat

banner israelactie

banner luna3

banner yanshuf

banner nvhu

banner joodsamsterdam

banner propra

banner sinaicentrum

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? info@crescas.nl
Nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden.
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier