zondag 5 oktober 2014
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Birobidzjan, een Joods thuisland?

De grootste menora ter wereld is met zijn 21 meter hoog een echte blikvanger. Toch is de kans dat u hem in het oog krijgt niet zo groot, want hij staat op het centrale plein van Birobidzjan, de hoofdstad van de Joodse Autonome Regio. Die werd in 1934 gesticht door de Sovjet-Unie aan de oostgrens van het Sovjet-imperium. In de jaren tussen de twee wereldoorlogen wilden veel gemeenschappen, waaronder de Joodse, aanspraak maken op de mogelijkheid de eigen nationaliteit te behouden. De Joodse immigranten deden hun best de wereldse Jiddisje cultuur in stand te houden in scholen, theaters, clubs en bibliotheken, maar Birobidzjan bleef, alle pogingen ten spijt, een façade die niet te vergelijken was met wat de Joodse bewoners van Brits Palestina hadden opgebouwd. Vandaag de dag wonen er, volgens een niet al te recente schatting, 4.000 Joden in Birobidzjan, nog geen 5% van de totale populatie. Toch wordt Birobidzjan gezien als de allereerste moderne Joodse staat, én als het allereerste Joodse thuisland.

Over Joodse thuislanden is dit seizoen bij Crescas een vierdelige cursus te volgen waar de verschillende pogingen om een alternatief te vinden voor het zionisme de revue passeren.
Na een algemene historische inleiding door Bart Wallet, op dinsdag 18 november, gaat André Roosen op dinsdag 25 november dieper in op de Joodse Autonome Regio. Laura Almagor neemt op 2 december het door de nazi's bedachte 'Madagaskarplan' onder de loep en vertelt op 9 december over het Saramaccaproject uit 1946, als optie om tienduizenden vluchtelingen uit Europa te hervestigen in Suriname.

Ga naar onze website voor meer informatie, of ga direct naar het inschrijfformulier.

Herman Wolf: ‘Alles doet mee aan de werkelijkheid’

Herman Wolf (1893-1942) was een in de jaren twintig en dertig bekende filosoof en cultuurpessimist. Hij was voorbestemd om zijn vader in de hoedenhandel op te volgen, maar koos eigenzinnig voor een loopbaan in de letteren en de wijsbegeerte.
Mede op basis van Wolfs niet eerder gepubliceerde correspondentie met Thomas Mann en Stefan Zweig schetst de kleinzoon van Herman Wolf, journalist, publicist en wetenschapper Paul Scheffer, het levensverhaal van zijn grootvader in het eind vorig jaar verschenen boek Alles doet mee aan de werkelijkheid.

Donderdag 20 november 2014 geeft Paul Scheffer een lezing over Herman Wolf en de wijze waarop diens denken zich ontwikkelde onder invloed van de onontkoombare werkelijkheid van het nazisme. Wolf was humanist in hart en nieren, maar zijn humanisme was doortrokken van een besef van de kwetsbaarheid van die norm. Paul Scheffer ziet het verhaal van zijn grootvader als een opnieuw zeer actueel pleidooi voor het algemeen menselijke tegenover de gedachte dat cultuurverschillen nooit overbrugd kunnen worden.

Ga naar onze website voor meer informatie, of ga direct naar het inschrijfformulier.

Gratis naar de Eerste van Mahler

Zoals we vorige week al schreven, vieren we deze week ons 3e lustrum. Om dit samen met u te vieren, hebben we een cadeautje voor u: een gratis toegangskaart voor een bijzonder concert op donderdag 23 oktober in Utrecht.
De kaartjes kosten € 18,00. Onze lustrum-deal: u betaalt het eerste kaartje, Crescas het tweede. Voor het bedrag van € 18,00 beleeft u dit concert met z’n tweeën. En met ‘beleven’ zeggen we niets te veel.

Voorafgaand aan het concert bespreekt dirigent Jules van Hessen het uit te voeren muziekstuk, de Eerste Symfonie van Gustav Mahler. Jules doet dat zoals we dat kennen van de cursussen die hij ieder jaar voor Crescas verzorgt: met humor, allerlei anekdotes en een brede én diepgaande kennis van zijn onderwerp. Hij wijst u op cruciale fragmenten, solo’s en spannende overgangen, zodat u ná de bespreking met andere oren zult luisteren naar de uitvoering van deze symfonie, die wordt uitgevoerd door Het Gelders Orkest onder leiding van Jules van Hessen.

Lees alles over dit concert én over deze speciale aanbieding op onze website.

Uit het hart van Mo & Moos

Mo & Moos gaat over leiderschap en vriendschap van, voor, tussen en met Joden en Moslims uit Amsterdam.
De projectleiders van Mo & Moos zijn op zoek naar ambitieuze Amsterdamse Joodse deelnemers in de leeftijd van 25 tot 35 jaar, die zich willen committeren aan dit bijzondere, door de gemeente Amsterdam gesteunde, project.

Er wordt gewerkt met prachtig, 'Europabreed'-ontwikkeld trainingsmateriaal over het voorkómen van moslimhaat en antisemitisme. Daarnaast ligt er een grote nadruk op vaardigheden, zoals leiderschaps- en debatvaardigheden, spreken in het openbaar, conflictbemiddeling en omgaan met media.

Mo & Moos gaat aan de slag met vragen als: wat is de juiste instelling om maatschappelijke en eventueel politieke zaken die deze gemeenschappen aan het hart gaan, bespreekbaar te maken? Waar vinden we elkaar, en op welke thema’s gaat het mis? Hoe gaan we daar op een pro-actieve wijze mee om? Hoe gaan we in de toekomst om met het 'importeren' van het Palestijns-Israëlische conflict in de straten van Amsterdam? Geen enkel onderwerp is taboe.
Na dit project zijn Mo & Moos en Faat & Saar, als het goed is, niet verder dan een telefoontje of een berichtje van elkaar verwijderd.

Deelnemers, die gezocht worden in de volledige breedte van de Joodse en Islamitische gemeenschap, van orthodox tot liberaal, met verschillende culturele achtergronden, doen een flinke dosis professionele ervaring op. Het aantal plaatsen is beperkt.

De projectleiders van Mo & Moos zijn Chantal Suissa-Runne (34) namens de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam en Taoufik Ben Yahia (35) namens Stichting Argan, Marokkaans jongerencentrum. Het project wordt ondersteund en mede mogelijk gemaakt door de gemeente Amsterdam.

Meer informatie? Stuur een mailtje aan momoosmokum@gmail.com

Heilige Plaatsen, Heilige Boeken

In Antwerpen opende vrijdag 19 september in het Museum Aan de Stroom (MAS) de tentoonstelling 'Heilige Plaatsen, Heilige Boeken'. Ruim 200 kunsthistorische en religieuze topstukken belichten het jodendom, het christendom en de islam en brengen Jeruzalem, Rome en Mekka naar Antwerpen.

De tentoonstelling, die werd samengesteld door de Nederlandse rabbijn Edward van Voolen, biedt een ontdekkingsreis langs de overeenkomsten en de verschillen tussen de drie monotheïstische godsdiensten.
In het MAS treedt u in de voetsporen van de pelgrims, leert u de heiligdommen kennen die sinds eeuwen aantrekkingskracht op hen uitoefenen en volgt u hun belevenissen in zeldzame documenten en waardevolle kunstwerken uit de hele wereld.

In de Nottebohmzaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience krijgt u een unieke kijk op vorm, inhoud, gebruik en studie van de heilige boeken Tenach, Bijbel en Koran.

In samenhang met de tentoonstelling wordt een uitgebreid aanvullend cultureel programma geboden met evenementen, lezingen, cursussen, theaterprogramma's, muziek en stadswandelingen.

Kijk op heiligeplaatsenheiligeboeken.be voor meer informatie. De openingstijden van de tentoonstelling vindt u hier.

  • 19 september 2014 - 18 januari 2015: Heilige Plaatsen, Heilige Boeken, te zien in het MAS, Hanzestedenplaats 1, Antwerpen.

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Deze week: Familiearchief, een roman in gedichten van Boris Chersonski, De hartslag van Moskou, waarin de Tsjechische schrijver Jiri Weil (1900-1959) het leven in Moskou in 1934 beschrijft, en van historica Marianka Spanjaard Een lekkere Suster en andere heerlijkheden, een kookboek met recepten van vijf generaties uit één familie.

De Engelstalige aanrader: The Golem of Hollywood door Jonathan en Jesse Kellerman.

En verder:
- Naud van der Ven, columnist op de Crescas-website, is een van de zes geïnterviewden in het boek Flexibel geloven, zingeving voorbij de grenzen van religies, waarin beschreven wordt hoe mensen hun inspiratie halen uit verschillende religies. Op 7 oktober spreekt Manuela Kalsky bij de Amsterdamse boekhandel Kirchner met Diana Vernooij, voorganger in een Christelijke gemeente en tegelijkertijd overtuigd Boeddhist. Kijk op boekhandelkirchner.nl voor meer informatie.
- Woensdag 17 september werd historicus Volker Ullrich, schrijver van de nieuwe Hitler-biografie, in het Goethe Institut geïnterviewd, naar aanleiding van het verschijnen van het eerste deel van de biografie, Opkomst.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

Geregistreerde lezers van Ha'aretz hebben maandelijks gratis toegang tot tien artikelen naar keuze op desktop of mobiel apparaat.

  • Voor alles is een eerste keer, ook voor traditionele Joodse gerechten. Buzzfeed deed The Jewish Food Taste Test.
  • Jewniverse kwam de 'Shabbos App' op het spoor, waarmee iPhone-gebruikers op sjabbat toch hun smartphone kunnen gebruiken.
  • In Halutza, een stoffig stuk land tussen de grenzen van Gaza en Egypte, bloeien, dankzij voormalige Joodse bewoners van Gaza, de etrogbomen, schrijft Times of Israel.
  • De Britse schrijfster Diana Athill (Goed oud, Somewhere Towards the End) is 97. In The Guardian praat ze over dood gaan en dood zijn.
  • Skateboarders kunnen prima uit de voeten in Israël, illustreert MFA in een video.
  • Bij een opgraving in Jeruzalem werd een kilo 3.000 jaar oude druiven gevonden. Volgens oenoloog Elyashiv Drorik kunnen die vertellen hoe wijn ten tijde van koning David gesmaakt moet hebben. Meer in de Forward.
  • Een maansverduistering op Soekot, wat zou dat kunnen betekenen? JTA stelde de vraag aan een Joodse astrofysicus en kreeg antwoord.
  • In Vrij Nederland analyseert Elma Drayer het hedendaagse antisemitisme in Nederland.
  • De in 1889 door Duitse Joden in Ligonier, Indiana, gebouwde Ahavath Sholomsynagoge dreigt verloren te gaan. De Forward beschrijft de bijzondere geschiedenis van de sjoel.
  • In Tablet een longread over de invloed van de tonaliteit van Joodse muziek, en met name chazzanoet, op de Westerse klassieke muziek.
  • De top-10 Israëlische bedrijven die levensreddende technologie hebben ontwikkeld in ShalomLife.

Mussar, het bestbewaarde Joodse geheim?

Mussar, een vorm van Joodse deugdenleer (ethiek) heeft als kerngedachte dat de mens op aarde is om te groeien en spiritueel te bloeien. Mussar wortelt in oude geschriften, waaronder de Tora, maar is tijdloos en daardoor volledig van toepassing op het leven van nu, en geschikt voor Joden en niet-Joden.
Voorkennis van Mussar is niet noodzakelijk waar het gaat om levensvragen als 'ben ik tevreden met hoe ik bezig ben?' of 'wat zou ik anders willen doen?' Mussar wil op Joodse wijze de weg naar de antwoorden op deze vragen vinden.

Als u wilt kennismaken met Mussar en nieuwsgierig bent naar wat 'op Joodse wijze' betekent, kom dan op 26 oktober 2014 naar de Eerste Europese Kallah in Amsterdam. De bijeenkomst staat onder leiding van Alan Morinis, een van de drijvende krachten achter de heropleving van deze Joodse ethiek, en schrijver van het wereldwijd gebruikte Mussar-boek Everyday Holiness. De Nederlandse vertaling, Het heilige in het alledaagse, verschijnt 1 november van dit jaar.

Meer informatie over plaats, aanvangstijd en programma op mussarinstitute.org.

Joodse en Islamitische kunst, broederlijk bijeen

Eind september begon in het Amsterdamse Spiegelkwartier het culturele seizoen. Kunstzalen A. Vecht nam deel aan de openingsmanifestatie met een expositie die georganiseerd werd door de Nederlandse Joods-Islamitische vriendengroep Salaam-Shalom.
De opening werd verricht door rabbijn Edward van Voolen en Samira Bouchibti, VVD-raadslid Kunst en Cultuur in de gemeente Amsterdam.
In de tentoonstelling zijn schilderijen en glaskunst te zien van de Algerijnse kunstenaar Mohamed Elhabib Chertah, Ellen Cohen is aanwezig met enkele karakteristieke driedimensionale 'materie-kunstwerken', de Marokkaanse Salima Oustou (1987, Den Bosch) toont twee van haar Kaba'a-doeken en Mels Sluyser is vertegenwoordigd met tien van zijn Joodse schilderijen.

De tentoonstelling Salaam-Shalom! is nog tot en met 18 oktober te zien in Kunstzalen A. Vecht, Nieuwe Spiegelstraat 40 in Amsterdam, van maandag tot en met zaterdag van 11 tot 18 uur.
Meer informatie over de Nederlandse Joods-Islamitische vriendengroep Salaam-Shalom is te vinden op Facebook.

Website van de Week
Jewish Discoveries

Jewish Discoveries is a traveller's approach to the Jewish world. Geestelijk vader van Jewish Discoveries Harry D. Wall begon zijn internet-reisgids door de Joodse wereld in 2013, om reizen, Joods erfgoed en journalistiek werk op een positieve, gemakkelijk toegankelijke wijze met elkaar te combineren. Hij noemt de website een momentopname van Joods leven en Joodse cultuur. Onder About vertelt hij over zijn beweegredenen en zijn eigen achtergrond.

Hij legt uit dat een aantal onderwerpen nadrukkelijk níet thuis hoort bij Jewish Discoveries. Antisemitisme en de Holocaust en Joods Amerika zult u er niet vinden. Het is evenmin een reisgids voor de orthodoxe reiziger op zoek naar glatt-kosjere restaurants, al worden er wel enkele genoemd, maar in een andere context.
Jewish Discoveries richt zich op Europa, Azië, Zuid-Amerika en Israël.

Jewish Discoveries heeft veel moois te bieden. U vindt er videos (de link brengt u naar het eigen kanaal op Vimeo). Onder Articles zijn reisverhalen verzameld. Het meest recente reisverslag dateert van 11 mei 2014 en gaat over de laatste Joden in Mumbai. Oudere reisverhalen zijn samengebracht in Archive.

In de opsomming van onderwerpen komt u ook Heritage Productions International tegen. Hier stelt Ward in een aantal voorbeelden de videoproductiemaatschappij voor die de fraaie korte en langere documentaires maakt van het Joodse leven in de moderne wereld.

Voor de vooruitplannende reiziger is Jewish Travel News and Festivals een zeer nuttige bron van informatie, vooral ook omdat, waar mogelijk, links naar de betreffende evenementen zijn toegevoegd.

Onder Cities and Countries: de 22 bestemmingen waar Ward zijn travelogues over heeft geschreven. Amsterdam staat op de wachtlijst, maar wordt binnenkort toegevoegd.

Met de sectie Food heeft Ward grootse plannen. Voorlopig vindt u hier vooral een paar prachtige foto's van heerlijke gerechten.

Jewish Discoveries bestaat pas een jaar en heeft nu al heel wat moois te bieden. Het loont zeker de moeite om in te schrijven op de nieuwsbrief en/of de activiteiten te volgen op Facebook en twitter.

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

In the Picture
Yidlife Crisis

Yidlife Crisis is een onvervalste Jiddisje soap-opera, kort samengevat: Sex, Drugs, and Milk & Meat, in Montreal om precies te zijn. In het centrum van de actie: Chaimie en Leizer, elkaars beste vrienden en evenzo vaak lijnrechte tegenstanders. Jiddisj gesproken, met Engelse ondertitels.

In aflevering 1 draait het om Jom Kipoer, en met name de aanbijt.

Er staan tot nu toe vier afleveringen online. U kunt Yidlife Crisis volgen op Facebook, twitter en per mail update.

Bekijk de film hier

Televisie en radio 5 - 10 oktober

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc (voorheen hollanddoc 24) en NPO Cultura (voorheen cultura 24) zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

In uw programma-overzicht ontbreekt zaterdag 11 oktober: op het moment van verzenden van deze nieuwsbrief is over de programma's van die datum nog onvoldoende bekend.

Rond de Hoge Feestdagen programmeert de Joodse Omroep op zondagavond van 19.00 tot 20.30 uur op Radio 5 speciale afleveringen van het programma 'Mozes', Muziek Op Zondag En Sjabbes. In anderhalf uur loopt een gast met favoriete muziekfragmenten zijn leven, interesses en ambities door. Deze week: journalist Max van Weezel. Zijn familie vertrok na de oorlog deels naar het buitenland, en snapt niet hoe je nog in Nederland kan wonen. Hijzelf, gepokt en gemazeld in de protestbeweging van de jaren zestig, is nu vooral bekend als duider van de Haagse politiek, voor de radio en voor Vrij Nederland. Jarenlang bestierde hij journalistiek nieuwscentrum Nieuwspoort, hij trouwde met de dochter van een journalist die zelf journaliste was, en kreeg op zijn beurt een dochter die ook weer journaliste werd. Nieuws zit hem in het bloed.


zondag 5 oktober

  • BRT Eén, 13.55: Solomon and Sheba. Bijbelse spektakelfilm uit 1959 met onder meer Gina Lollobrigida en Yul Brynner.
  • NPO 2 (JO), 14.00: Nesj Nasj. Zesdelige serie korte programma’s over het Joodse levensgevoel dat wordt overgedragen aan de hand van gerechten, muziek, foto’s en geschiedenis. Afl. 3: Apfelstrudel.
  • NPO 2 (JO), 14.15: Zoek de verschillen - Philadelphia. Een jongere met een Joodse achtergrond reist naar een voor hem of haar onbekende Joodse gemeenschap elders in de wereld. Ze draaien een aantal dagen mee in een plaatselijke familie en worden geconfronteerd met een andere cultuur, andere gebruiken en andere denkbeelden binnen het jodendom.
  • NPO Radio 5 (JO), 18.00: MOZES, deze week met journalist Max van Weezel.

maandag 6 oktober

  • NPO Radio 5 (NCRV), 18.00: Schepper & Co. Met deze week onder andere aandacht voor Soekot en de tradities behorende bij deze Joodse feestdag.
  • ZDF, 02.15: ZDF-History. Afl.: Held oder Schurke? Die großen Verräter der Geschichte. Beroemde ‘verraders’ zoals de Israëlische spion Mordechai Vanunu en de Schotse koningin Mary Stuart worden in een historische context geplaatst.

dinsdag 7 oktober

  • Veronica, 20.30: The Cold Light of Day. Psychologische thriller uit 1996 van de Nederlandse regisseur Rudolf van den Berg over een rechercheur die in een Oost-Europees land jacht maakt op een kindermoordenaar.
  • BBC Radio 3, 23.00: Free Thinking. Afl.: Radiomaker Philip Dodd spreekt met de Canadese schrijfster en activiste Naomi Klein.

woensdag 8 oktober

  • Arte tv, 21.45: Jacques Derrida oder der Mut zum Denken. Biografisch portret van deze 20e-eeuwse toonaangevende Algerijns-Joodse filosoof die 10 jaar geleden op 74-jarige leeftijd in Parijs overleed.
  • BBC 4, 22.00: Der Untergang. Historisch oorlogsdrama uit 2004 over de laatste dagen van Adolf Hitler.
  • BBC Radio 3, 23.45: The Essay - Brahms experience. Afl.: Brahms and Germany. Pianist en musicoloog Natasha Loges bespreekt de nationalistische elementen in de muziek van Johannes Brahms, waardoor de nazi's hem als een voorbeeld van hun ideeën zagen.

donderdag 9 oktober

  • Canvas, 23.05: De uil van Athena: The International Criminal Court. Documentaire (2013) van Michele Gentile en Marcus Vetter over het werk van het Internationaal Strafhof in Den Haag, met speciale focus op de rol van hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo. Het Internationaal Strafhof onderzoekt oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid in heel de wereld.
  • BBC Radio 3, 23.45: The Essay - Brahms experience. Afl.: Brahms and Freud. Brahms was aan het einde van de 19e eeuw in de laatste fase van zijn werkzame leven, Freud was net begonnen met zijn baanbrekende werk. Wat komen we te weten als we Freuds ideeën op hem loslaten?

vrijdag 10 oktober

  • NPO Radio 1 (AVROTROS), 0.00: Hoorspelhalfuur. Afl.: De hormoonfabriek. Tweede aflevering van het hoorspel naar de gelijknamige bestseller van Saskia Goldschmidt, over de succesvolle ondernemer Mordechai - Motke - de Paauw die zich op zijn sterfbed realiseert dat het hem niet is gelukt om fatsoenlijk te leven.
   
jaargang 10, nummer 37
zondag 5 oktober 2014
 

In deze nieuwsbrief

Birobidzjan, een Joods thuisland?
Herman Wolf: ‘Alles doet mee aan de werkelijkheid’
Gratis naar de Eerste van Mahler
Uit het hart van Mo & Moos
Heilige Plaatsen, Heilige Boeken
Boekennieuws
Nieuws van heinde en verre
Mussar, het bestbewaarde Joodse geheim?
Joodse en Islamitische kunst, broederlijk bijeen
Website van de week
In the Picture
Televisie en radio 5 - 10 oktober


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
Wat is er weer veel gebeurd in die bijzondere dagen tussen Rosj Hasjana en Jom Kipoer. Laat ik bij het belangrijkste beginnen ...
lees verder
Webcolumn Naud van der Ven
Nederland is verrast en overdonderd, nu blijkt dat terrorisme dichterbij is dan we dachten. Militairen kunnen beter niet meer ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
En plotseling is daar de maand Elloel. De drukkende, vochtige hitte van augustus is ineens voorbij, een mens kan weer adem halen. En ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
Grote Verzoendag. Dag van inkeer. Terugkijken en ook vooruit. Ik zou graag willen dat er in de islam ook zoiets als Grote Verzoendag zou ...
lees verder
Webcolumn Harry van den Bergh
In veel van de beschouwingen over het Midden-Oosten wordt vaak terecht gesproken over de chaos waarin dat gebied in de wereld ...
lees verder
Webcolumn Eldad Kisch
Het nieuwe jaar slaat weer toe, met veel Sjana tova-wensen. Eens moest je kaarten gaan kopen, die met de hand schrijven, in een ...
lees verder


(advertenties)

banner israelactie

banner blankevoort

banner nvhu

banner sinaicentrum

banner meldpunttaal

banner venstra

banner yanshuf

banner luna3

banner sivmo

banner propra

banner jonet

banner givat

banner amphora

banner joodsamsterdam

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? info@crescas.nl
Nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden.
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier