zondag 28 september 2014
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Laatste kans: Ivriet leren bij Crescas!

Als u vandaag inschrijft dan kunt u nog aansluiten bij één van de cursussen Ivriet (modern Hebreeuws) die wij dit cursusjaar in Amsterdam en Den Haag geven. De cursussen gaan van start op maandag 29 september en dinsdag 30 september.

De lessen worden gegeven volgens de 'oelpan'-methode zoals die in Israël gebruikt wordt: met de nadruk op praktische oefeningen in lezen, schrijven en spreken en een geleidelijke opbouw van kennis van de grammatica.

Wilt u zeker weten op welk niveau u op uw plaats bent, maak dan de online toets die Crescas speciaal hiervoor heeft laten ontwikkelen. Het maken van de toets kost u ongeveer een kwartiertje.
Vraag een toegangscode aan voor het maken van de toets, per e-mail aan info@crescas.nl, of schrijf direct in op onze website, of doe ook dat per mail aan info@crescas.nl.

Alef Beet, het Hebreeuwse alfabet

Had u altijd al het plan om toch eindelijk eens een begin te maken met het leren van Modern Hebreeuws, maar aarzelde u omdat de hobbel om het Hebreeuwse alfabet, het Alef-Beet, onder de knie te krijgen, zo hoog lijkt?

Om u daar overheen te helpen, hebben wij de digitale cursus Alef-Beet ontwikkeld. Daarmee kunt u, haast spelenderwijs, de drukletters leren lezen en de schrijfletters schrijven. Aan het einde van de cursus bent u het Alef-Beet al zó de baas dat u korte woordjes kunt schrijven. En dat allemaal in uw eigen tempo en op uw eigen computer of tablet.

Met deze cursus komt u beslagen ten ijs om klassikaal Ivriet te leren, of deel te nemen aan de populaire stoomcursus Ivriet die wij in mei 2015 weer organiseren.

Crescas steunt Yad Elie

Yad Elie is een Israëlische vrijwilligersorganisatie die zich het lot aantrekt van een grote groep Joodse en Arabische kinderen in Jeruzalem. Eén op de drie kinderen ontbreekt het aan een gezonde dagelijkse maaltijd. Onder het motto 'Geen kind mag honger lijden in het land van melk en honing' zorgt Yad Elie ervoor dat er op jaarbasis ruim 40.000 maal­tijden worden verstrekt op 14 Joodse én Arabische scholen in Jeruzalem. Daarnaast stimuleert Yad Elie de voorlichting aan ouders over de waarde van gezond voedsel en helpt bij het opzetten van zelfstandige keukenprojecten in scholen, als een meer structurele oplossing voor armoede en honger.

Crescas bewondert het werk van Yad Elie en wil daaraan graag een bijdrage leveren, samen met u. Van alle inschrijvingen die wij vóór 1 oktober ontvangen, maken wij 1 euro over naar dit goede doel. Als u uiterlijk aanstaande dinsdag (30 september) inschrijft voor de cursus van uw keuze, dan verzekert u zich van een plaats én helpt u ons Yad Elie te helpen!

Wilt u nog niet inschrijven, maar wel dit goede doel steunen, bezoek dan Yad Elie's website.

Ons derde lustrum!

Zondag 10 oktober 1999 is de dag waarop Crescas van start ging, met de allereerste openbare educatieve activiteit. Op die zondag vonden in de Bibliotheca Rosenthalia van de Universiteit van Amsterdam de allereerste openbare lessen plaats, als kennismaking met wat tot op heden de kernactiviteit is van Crescas. Er werd gediscussieerd, er was een kleine expositie en er waren toespraken van de toenmalige minister van Financiën Gerrit Zalm en prof. dr. C.I. (Andreas) Dessaur z.l. De speech van de laatste geeft prachtig weer waarom Crescas is opgericht. U kunt haar woorden teruglezen op onze website.

En nu zijn we 15 jaar verder. We hebben onze educatieve activiteiten uitgebreid met een gestaag groeiend aantal online cursussen, de Crescas Digibieb, de digitale bibliotheek waar u kosteloos boeken van Nederlandse Joodse schrijvers kunt lezen en/of downloaden, de Joop Al Bibliotheek, één van de grote Joodse bibliotheken in Nederland, een eigen mobiele app, en de website, waarop, naast al het voornoemde, onder meer ook gefilmde lezingen en interviews, en niet te vergeten de wekelijkse columns, te vinden zijn.
Onze nieuwsbrief ligt sinds januari 2010 wekelijks in uw digitale brievenbus. In 2013 ontvingen we daarvoor, precies op de oprichtingsdag 10 oktober, de prestigieuze Henriette Boas Prijs, 'ter onderscheiding van opmerkelijke journalistieke of wetenschappelijke prestaties (boek, krant, radio, televisie, film, expositie) die op een kritische en betrokken wijze verleden en/of heden van Nederlands-joodse cultuur en religie - in de breedste zin van het woord – belichten.'

En u hebt ons weten te vinden. Dat blijkt wel uit het aantal nieuwsbrief-abonnees: we zijn hard op weg naar de 3000!

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Deze week: Yuval Noah Harari, docent geschiedenis aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, schreef het spraakmakende Sapiens. Een kleine geschiedenis van de mensheid, waarin de lezer kennis maakt met het meest dominante wezen op aarde: de mens. Van Hans Citroen Auschwitz-de Judenrampe, de uitgewerkte versie van het eerste deel van het baanbrekende boek Auschwitz-Oswiecim, en Mijn jaar met Salinger, de memoires van Joanne Rakoff (1973) waarin ze haar tijd beschrijft bij het legendarisch literaire agentschap van de (grotendeels onzichtbare) schrijver J.D. Salinger (1919-2010).

De Engelstalige aanrader: het nieuwste nummer, September, 2014/Rosh Hashana 5775, van Jewish Fiction .net, met 19 originele korte verhalen en voorproefjes van verwachte boeken.

En verder:

  • Daphne Meijers boek Onbekende kinderen. De laatste trein uit Westerbork (2001) is in gedrukte vorm alleen nog antiquarisch verkrijgbaar, maar onlangs wel als e-book verschenen.
  • Bestseller Het Dikke schrift / Het Bewijs / De Derde leugen, de huiveringwekkende 'tweelingbiografie' van de Hongaarse schrijfster Ágota Kristof (1935-2011) was al bewerkt tot toneelstuk, en onder de titel Le Grand Cahier in 2013 verfilmd. Het boek is in filmeditie opnieuw uitgebracht. Meer informatie op legrandcahier.nl
  • Shira Keller (1985) is met de roman M genomineerd voor de tweejaarlijkse Anton Wachterprijs voor een Nederlandstalig literair prozadebuut.

Piyutim Ensemble in 'de Uil'

Het Piyutim Ensemble is een splinternieuw muziekgezelschap waarin vier getalenteerde jonge Israëlische musici hun krachten bundelen. Klarinettiste Michal Lewkowicz, violist Ori Wissner-Levy, altvioliste Shira Majoni en celliste Michal Beck komen spelen in de Uilenburger Synagoge ('de Uil') in Amsterdam op vrijdag 10 oktober.
Ensemble Piyutim, in het Hebreeuws betekent dit woord 'hymne', heeft een breed repertoire, dat varieert van juwelen uit de klassieke muziek tot traditionele Joodse muziek.

Op 10 oktober speelt Ensemble Piyutim het Strijktrio voor viool, altviool en cello van de Tsjechische componist Gideon Klein (1910-1945), van Lucas Richman (1964) de Klezmer Variations voor klarinet en cello, en na de pauze klinkt het Kwartet in Es groot voor klarinet, viool, altviool en cello van de Oostenrijkse componist Johann Nepomuk Hummel (1778-1837).

Dit concert is het eerste in de nieuwe serie die KUNSTENISRAËL in het seizoen 2014-2015 presenteert.

  • 10 oktober 2014: Ensemble Piyutim, Uilenburger Synagoge, Nieuwe Uilenburgerstraat 91, Amsterdam. Kaarten kunt u online bestellen.

Een 'broodje kennis' met Hilde Pach

In het seizoen 2014-2015 vervolgt Academisch-cultureel centrum SPUI25 haar reeks lunchlezingen onder de titel 'Broodje Kennis', op de dinsdagen in september, oktober en november om 12.20 uur.
Een promovendus of een pas gepromoveerde onderzoeker houdt een korte lezing over zijn of haar onderwerp van onderzoek. Wie erbij wil zijn, is van harte welkom om de inwendige mens te voeden met het boterhammetje uit eigen lunchtrommel - SPUI25 zorgt voor het geestelijk voedsel.

Dinsdag 7 oktober is de beurt aan Hilde Pach. Zij komt vertellen over haar proefschrift Arranging Reality. The Editing Mechanisms of the World’s First Yiddish Newspaper, the Kurant (Amsterdam, 1686-1687), waarop zij op 27 juni 2014 aan de UvA promoveerde.

Hilde vergeleek de Amsterdamse Koerant (1686-1687), voor zover bekend de eerste Jiddisje krant ter wereld, met Nederlandse kranten uit dezelfde periode die de Jiddisje krant als bronnen dienden. Welke onderwerpen werden daaruit gekozen en wat zeiden de schrijfstijl en de toon over de bedoelingen van de samenstellers van de eerste Jiddisje krant ter wereld? En sloten hun keuzes aan bij de behoeften en interesses van de lezers, de drieduizend Asjkenazische, Jiddisj sprekende Joden in Amsterdam?

De toegang tot de Broodje Kennis-lezingen is gratis, maar u wordt wel verzocht uw komst aan te kondigen op SPUI25.nl.

Lezers van onze nieuwsbrief kennen Hilde ook als vertaler van literatuur uit het Hebreeuws en het Jiddisj. Voor haar vertalingen vanuit het Hebreeuws naar het Nederlands werd ze eerder dit jaar onderscheiden met de Martinus Nijhoff Vertaalprijs.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

Geregistreerde lezers van Ha'aretz hebben maandelijks gratis toegang tot tien artikelen naar keuze op desktop of mobiel apparaat.

  • Mosaic is in de stemming voor de Hoge Feestdagen.
  • In de Forward: Kibboetsiem krijgen een nieuwe impuls, vanuit Thailand!
  • Heel wat oudere synagogen in Israël verkeren in deplorabele toestand, schrijft Ha'aretz.
  • Het paleis van Koning David in de Elahvallei, in Times of Israel.
  • Israël hoort tot de 10 landen met de hoogste levensverwachting. Meer in Israel21C.
  • Indrukwekkende foto's van de ooit fameuze Borscht Belt in Slate.
  • Een huiveringwekkende titel in Tablet Magazine: Adolf Eichmann Is Alive and Well and Living in the Middle East.
  • In Trouw de volledige tekst van de Abel Herzberglezing die de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan op 21 september uitsprak.
  • De locatie van de pas ontdekte fraaie druipsteengrot in Israël blijft voorlopig geheim, volgens Ha'aretz.
  • Sam Simon, een van de scheppers van de populaire televisieserie The Simpsons, wordt door Vanity Fair in de schijnwerpers gezet.

Website van de week
Routes of Sefarad: Network of Jewish Quarters in Spain

Interactief en multimediaal, dat is de fraaie website Routes of Sefarad, ook wel bekend onder de Spaanse naam Red de Juderías de España. En voor de duidelijkheid: Red betekent 'netwerk', en heeft dus niets met het Nederlandse woord 'redden'.

De website is dé plek om op virtuele ontdekkingsreis te gaan langs het Joodse erfgoed in Spanje. Op dit moment zijn dat 523 plekken in 24 steden, en al die informatie wordt ondersteund door 1683 afbeeldingen, 910 chronologisch gerangschikte registers, 68 aanvullende teksten en 138 verklaringen op gebruikte terminologie.

Hoe vertalen zich deze getallen naar de praktijk? Daarvoor start je op Begin exploring.
De link opent een kaart van Spanje op schermgrootte waarop voornoemde 24 steden zijn gemarkeerd met een kleine menorah. Ik koos de Andalusische stad Sevilla. Na een klik op het menorasymbooltje verschijnt een plattegrond van de stad. Links ervan een uitvoerig historisch overzicht met daarboven de link naar de tijdlijn van Joods Sevilla (een afzonderlijke pagina).
Aan de rechterkant van de kaart vindt de bezoeker een blauw label Browse places, dat met een klik een lijst opent met de namen van alle opgenomen items.
Ik koos 'Pimienta Street' (calle Pimienta) dat op de kaart gemarkeerd is met een rood vlaggetje. Met mouse-over verschijnt een kleine afbeelding. Een klik op 'Pimienta Street' opent een venster met meer afbeeldingen, meer informatie en als extraatje een *Did you know …, in dit geval een andere verklaring van de naam van de straat. Bovendien kun je hier met Google Streetview (Routes of Sefarad is een nauwe samenwerking aangegaan met Google) de calle Pimienta als het ware binnenlopen.

Wie de voorkeur geeft aan een wat minder multimediale presentatie kan ook gebruik maken van de adresbalk, waarin u de tabs Front page, Start en Cities aantreft. U kunt hier ook kiezen hoe u de kaart van Spanje (of van de stad waar u op dat moment virtueel rondwandelt!) wilt bekijken (satelliet, terrein of een combinatie), en u kunt hier verschillende filters loslaten op de beschikbare informatie.

Printable Exhibition biedt de mogelijkheid om uw eigen reisgids af te drukken, inclusief een kaartje. Ook de buitengewoon fraai gepresenteerde chronologie is hier te printen.
Bibliographical resources geeft de alfabetische opsomming van alle gebruikte bronnen.

Routes of Sefarad heeft een fotopagina op Flickr, onderhoudt een pagina op Facebook en is ook te vinden op Twitter en in Google+.

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

In The Picture
18 Voices Sing Kol Nidre

Op Erev Jom Kipoer, de vooravond van Grote Verzoendag, dit jaar op 3 oktober, wordt overal in de Joodse wereld aan het begin van de dienst in sjoel het Kol Nidré gezongen. In dit gebed verzoekt men om nietigverklaring van alle geloften, eden en verplichtingen die men gedurende het afgelopen jaar op zich genomen heeft.

In 2010 werd in de Verenigde Staten de documentaire 18 Voices Sing Kol Nidre gemaakt, die met twee Emmy Awards werd bekroond. Een aantal van deze 18 stemmen vertelt in de film over de betekenis die Kol Nidré voor hen heeft. In de trailer hoort u chazzanit Angela Warnick Buchdahl, stem 7 is rabbijn Stewart Weinberg Gershon die uitleg geeft over de oeroude oorsprong van Kol Nidré, en stem #3 is die van de producent van de film Allen Oren. Hij vertelt over de achtergrond van het project.

The Jewish Week besteedde in september 2011 aandacht aan het project, en wie nog meer wil weten kan terecht op 18voices.com.

Hoe steeds dezelfde melodie en tekst toch telkens anders kan klinken, hoort u in de kleine selectie uitvoeringen van Kol Nidré die uw redacteur voor u uitzocht.

Violist Itzhak Perlman en chazzan Yitzchak Meir Helfgot namen Kol Nidré op voor de CD Eternal Echoes: Songs & Dances for the Soul, waarover Perlman hier vertelt. U kunt hen horen op YouTube (alleen audio). Er bestaat een fraaie oude opname van Richard Tucker, maar ook Pierino Ronald 'Perry' Como (1912-2001), Italiaan in hart en nieren, waagde zich aan Kol Nidré. De (niet-Joodse) componist Max Bruch (1838-1920) schreef een Kol Nidré voor cello en orkest, hier uitgevoerd door Misha Maisky.

Bekijk de film hier

Televisie en radio 28 september - 3 oktober

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc (voorheen hollanddoc 24) en NPO Cultura (voorheen cultura 24) zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

Rond de Hoge Feestdagen programmeert de Joodse Omroep op zondagavond van 19.00 tot 20.30 uur op Radio 5 speciale afleveringen van het programma 'Mozes', ofwel Muziek Op Zondag En Sjabbes. In anderhalf uur loopt een gast met favoriete muziekfragmenten zijn leven, interesses en ambities door. Komende zondag, 28 september: Leo Mock, u ook bekend als docent bij Crescas, over religie en wetenschap, de mystiek in popteksten, het idealisme van John Lennon, Israël in de jaren zestig en de negende van Beethoven. Presentatie: Paul Damen.


zondag 28 september

  • NPO Radio 5 (JO), 18.00: MOZES.
  • NPO Doc (NOS), 19.25: Kamp Westerbork, de film. Documentaire uit 2011, gebaseerd op het materiaal dat de Duits-Joodse kampgevangene Werner Rudolf Breslauer maakte in het voorjaar van 1944 in opdracht van kampcommandant Albert Gemmeker. Herh.: 29/9, 2.20.
  • Arte tv, 22.10: Diana Vreeland. Das Auge muß reisen. Portret van de moeder aller mode-chefredactrices Diana Vreeland (1903-1989).
  • NPO Doc (VPRO), 22.20: How To Re-Establish A Vodka Empire. Documentaire uit 2012 over Dan Edelstyn over zijn zoektocht naar de oude wodkastokerij van zijn overgrootvader in Oekraïne. Herh.: 2/10, 17.05.
  • NPO 2 (VPRO), 0.23: Dode Dichters Almanak. Afl.: Daar zitten mensen van Leo Vroman.

maandag 29 september

  • Arte tv, 9.50: Hitlers Menschenhändler. Juden als Austauschware. Duitse documentaire uit 2011 over een onderbelichte episode uit de Holocaustgeschiedenis.
  • NPO Radio 5 (NCRV), 18.00: Schepper & Co. Met onder meer aandacht voor Jom Kipoer en de aanbijt.
  • BBC Radio 3, 23.45: The Essay - Trip Sheets. Schrijver Michael Goldfarb werkte in de jaren '70 als taxichauffeur in New York. In The Essay vertelt hij over de bekendheden die hij daar oppikte. Afl. 1: The Actor's Life.

dinsdag 30 september

  • BBC Radio 3, 23.45: The Essay - Trip Sheets. Schrijver Michael Goldfarb werkte in de jaren '70 als taxichauffeur in New York. In The Essay vertelt hij over de bekendheden die hij daar oppikte. Afl. 2: Philip Roth.
  • NPO Radio 5 (BOS), 0.02: De nachtgast, lichtvoetig onderzoeksprogramma over de uitwisseling tussen leven en werk. Afl.: Actrice en theatermaakster Julika Marijn die haar hart verloor aan Etty Hillesum, die 100 jaar geleden geboren werd.

woensdag 1 oktober

  • BBC Radio 3, 23.45: The Essay - Trip Sheets. Schrijver Michael Goldfarb werkte in de jaren '70 als taxichauffeur in New York. In The Essay vertelt hij over de bekendheden die hij daar oppikte. Afl. 3: The Bronx.

donderdag 2 oktober

  • NPO 2 (JO), 14.25: Levenslessen. In deze zesdelige serie gaan jongeren het gesprek aan met ouderen om antwoorden te krijgen op voor hen belangrijke levensvragen. Afl.: Sarah (18) over acteren en Arieh (11) over voetbal.
  • NPO 2 (JO), 14.40: Mazzeltov. Jaarlijks staan er tussen de 10 en 20 Joodse stellen in Nederland onder de choepa, het huwelijksbaldakijn. Afl.: het huwelijk van dertigers Yuri en Emily die trouwen in Griekenland.
  • NPO Cultura, 20.30: Boy Ecury. Historisch drama uit 2003 van Frans Weisz over de Arubaanse verzetsheld Boy Ecury die op 22-jarige leeftijd door een Duits vuurpeloton werd geëxecuteerd, en diens vader Dundun Ecury die in 1947 naar Nederland reist om het lichaam van zijn zoon te vinden.
  • BBC Radio 3, 23.45: The Essay - Trip Sheets. Schrijver Michael Goldfarb werkte in de jaren '70 als taxichauffeur in New York. In The Essay vertelt hij over de bekendheden die hij daar oppikte. Afl. 4: The Artistic Scene.

vrijdag 3 oktober

  • NPO Radio 5 (HUMAN), 19.00: OBA live.
  • NPO Radio 4 (NTR), 20.00: Opera live. Afl.: Arnold Schönberg - Gurrelieder. Opname van de voorstelling op 23 september 2014.
  • BBC Radio 3, 23.45: The Essay - Trip Sheets. Schrijver Michael Goldfarb werkte in de jaren '70 als taxichauffeur in New York. In The Essay vertelt hij over de bekendheden die hij daar oppikte. Afl. 5: Changes.
  • NPO Radio 1 (AVROTROS), 0.00: Hoorspelhalfuur. Afl.: De hormoonfabriek. Tweede aflevering van het hoorspel naar de gelijknamige bestseller van Saskia Goldschmidt, over de succesvolle ondernemer Mordechai - Motke - de Paauw die zich op zijn sterfbed realiseert dat het hem niet is gelukt om fatsoenlijk te leven
   
jaargang 10, nummer 36
zondag 28 september 2014
 

In deze nieuwsbrief

Laatste kans: Ivriet leren bij Crescas!
Alef Beet, het Hebreeuwse alfabet
Crescas steunt Yad Elie
Ons derde lustrum!
Boekennieuws
Piyutim Ensemble in 'de Uil'
Een 'broodje kennis' met Hilde Pach
Nieuws van heinde en verre
Website van de week
18 Voices Sing Kol Nidre
Televisie en radio 28 september - 3 oktober


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
Op Rosj Hasjana wensen we elkaar allemaal een goed jaar toe – u zegt misschien ‘Sjana Tova’ (Een goed jaar!), of met de toevoeging ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
We sturen dokters naar Afrika om de Ebola te bestrijden. We sturen ze naar landen die bij een Liga behoren die ons van de wereldkaart wil ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
Laat ik in de eerste plaats de lezers van Crescas een mooi nieuw jaar wensen. Een jaar van gezondheid en voorspoed. Sinds mijn terug ...
lees verder
Webcolumn Eva van Sonderen
Aan de vooravond van Jom Hasjana zijn Marwan Qawasme en Amar Abu Aysha, de vermoedelijke moordenaars van Naftali Frenkel ...
lees verder


(advertenties)

banner venstra

banner givat

banner propra

banner blankevoort

banner joodsamsterdam

banner amphora

banner meldpunttaal

banner yanshuf

banner israelactie

banner sivmo

banner luna3

banner jonet

banner sinaicentrum

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? info@crescas.nl
Nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden.
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier