vrijdag 2 mei 2014
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Nieuwsbrief in afgeslankte vorm

Uw vertrouwde, doorgaans goed gevulde nieuwsbrief, verschijnt de komende twee weken in afgeslankte vorm.

Uw nieuwsbriefredacteur heeft het de eerste drie weken van mei erg druk met andere zaken, om te beginnen het huwelijk van haar zoon op 2 mei. Aansluitend gaat ze een weekje op vakantie en direct dáárna staan extra werkzaamheden voor Crescas op het programma.

In de nieuwsbrief van 23 mei is alles weer bij het oude.

Dank voor uw begrip!

Lernen op zondag: Lag Ba’omer

Moederdag ‘vier’ je zondagochtend 11 mei. De middag is dan bij uitstek geschikt voor wat meer verdieping, voor samen leren met onze docent Leo Mock. De themazondag Lag Ba’omer, precies een week voor deze feestdag wordt gevierd, is tevens de laatste kans om dit cursusjaar in Crescas-verband te leren met én van deze populaire docent. Leo bespreekt de achtergronden en gebruiken van de Omertijd en legt uit hoe de traditie van vreugde en feest omsloeg naar treurnis en rouw.

De Omertijd, de zeven weken tussen Pesach en Sjawoeot, was oorspronkelijk de periode waarin geoogst werd, en dus een tijd van vreugde. In de latere rabbijnse traditie is de Omertijd een periode van rouw geworden waarin een verbinding wordt gelegd met negatieve gebeurtenissen in de Joodse geschiedenis.
Lag Ba'omer, op de 33e dag na Pesach, de 18e dag van de maand Ijar (18 mei) is in deze lange reeks dagen van droefenis een uitzondering. Maar waarom wordt juist déze dag gezien als een feestdag?

De lernmiddag begint om 12.30 uur en eindigt om 17.00 uur. Aan het begin van de middag zorgen wij vanzelfsprekend voor een smakelijke (kosjere) lunch.

Bezoek onze website voor meer informatie, of ga direct naar het inschrijfformulier.

Nieuwe rubriek

Je komt ze inmiddels overal in Nederland (en in andere landen in Europa) tegen: Stolpersteine, struikelstenen. Dit project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig spreekt velen aan. Vorige maand werden gedurende drie dagen weer kleine monumentjes aangebracht in de trottoirs in diverse plaatsen in Nederland.

Struikelstenen bieden de mogelijkheid om vermoorde familieleden, letterlijk en figuurlijk, een eigen plaats te geven. Makkelijk is dat niet altijd. Er komen emoties los, bij jezelf en bij anderen, niet iedereen is enthousiast over deze manier van herinneren en herdenken, er moet veel geregeld worden …

Marianne Gossije woont in Middelburg. Samen met haar partner Chawwa Wijnberg gaat zij er voor zorgen dat er struikelstenen komen in Middelburg en Vlissingen. Zij vindt dat om meer dan één reden belangrijk. In haar eigen woorden: “Als ik door de stad loop, wil ik graag tastbare herinneringen zien in de vorm van de struikelsteentjes, bedoeld om onwetenden van nu de ogen te openen. Want domheid is gevaarlijk.”

In een column op onze website doet Marianne verslag van het proces dat zij doormaakte en op dit moment doormaakt en dat zal leiden tot het plaatsen van struikelstenen in de twee grootste steden in Zeeland. Vandaag publiceren wij de eerste aflevering van dit ‘feuilleton’.

Het JHM in mei

Het altijd boeiende evenementen-programma van het Joods Historisch Museum is in de maand mei weer goed gevuld. We lichten er enkele zaken uit.

Wie de tentoonstelling Sjtetl in de stad. Antwerpen door de lens van Dan Zollmann nog niet gezien heeft, moet zich haasten: zondag 5 mei is écht de laatste dag.
Daags voor de sluiting kunt u op vrijdag 2 mei om 13.00 uur de documentaire Diamond Dust zien, en aansluitend de lezing De chassidim van Antwerpen bijwonen, waarin rabbijn Lody van de Kamp zal spreken over de Joodse geschiedenis van Antwerpen en de ontwikkeling van het chassidisme.

De tentoonstellingen Roman Vishniac (re)discovered en Minje van Sam Drukker krijgen zondag 11 mei extra aandacht in respectievelijk een lezing en een gallery talk

Een papieren monument: het archiefje van de familie Emmering is de titel van een lezing op vrijdag 16 mei om 15.00 uur, waarin Wim de Wagt, schrijver van het boek De kunst van het herinneren, zal spreken over de omzwervingen van een stapeltje papieren en de familiegeschiedenis van de familie aan wie de documenten hebben toebehoord.

MerkAz in teken van herdenken

In het Joods Cultureel Centrum MerkAz in Utrecht was tot 1942 het Centraal Israëlitisch Weeshuis gevestigd. In oktober van dat jaar werden alle kinderen en het voltallige weeshuispersoneel via Amsterdam en Westerbork naar concentratiekampen gedeporteerd. Vrijwel niemand overleefde. Ter herinnering wordt jaarlijks een krans gelegd en een herdenkingsplechtigheid gehouden bij de herdenkingsplaquette aan de ingang van Nieuwegracht 92.

Aansluitend aan de herdenking vindt in de synagoge van de Liberaal Joodse Gemeente Utrecht aan de Magdalenastraat 1a een lecture-concert, plaats, een combinatie van lezing en muziek rond het thema ‘Entartete Musik’. Klarinettist Mark Snitselaar en violiste Janneke Zegveld schetsen in hun programma de achtergronden van het muzikale leven in en rond de oorlogsjaren.

In de grote zaal van JCC MerkAz is op 4 mei een expositie te zien over de geschiedenis van het pand aan Nieuwegracht 92, het voormalig Centraal Israëlitisch Weeshuis. In deze expositie worden als in een biografie de verschillende historische lagen van het gebouw op een interactieve manier tot leven gebracht. De tentoonstelling is gemaakt door studenten van de Faculteit der Geesteswetenschappen aan de Universiteit Utrecht.

Aanvang en plaats van de herdenkingsplechtigheid: 12.00 uur, Nieuwegracht 92.
Aanvang en plaats van het lecture-concert: 14.00 uur, Magdalenastraat 1a. Zaal open: 13.30 uur.

Meer informatie op merkaz.nl.

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Deze week: het autobiografische relaas De jongen op het houten kistje, geschreven door Leon Leyson, Claartje Wesselink duikt in Kunstenaars van de Kultuurkamer in een stuk Nederlandse naoorlogse geschiedenis, en met Wees blij dat je ze nog hebt levert Yvonne Kroonenberg een bemoedigend boek over een ingewikkelde levensfase voor ouderen en hun dierbaren.

Engelstalig: Fields of Exile, de debuutroman van Nora Gold. U kent haar naam wellicht als uitgeefster van de literaire website Jewish Fiction .net, in december 2013 hier besproken als Website van de Week. Ellis Shuman bespreekt het boek in Times of Israel.

En verder:
- donderdag 8 mei om 20.00 uur is radiomaker Anton de Goede te gast bij Boekhandel Van Rossum. Hij stelde Kaddish voor een buurt samen, het uitstekend ontvangen boek met brieven en monologen van Heere Heeresma (1932-2011 over de Beethovenbuurt.
- maandag 19 mei 2014 om 19.30 uur praat schrijfster Tsafrira Levy over het dichten in een andere taal. Meer informatie op Shalom Culture.

Offline - een interactief theaterproject

OFFline is een interactief theaterproject waarin de Israëlische choreograaf en popmusicus Amos Ben-Tal (1979) wil laten zien dat intermenselijke contacten steeds vaker alleen nog via digitale kanalen verlopen en dat mensen verleren hoe direct contact te maken.

Ben-Tal en zijn groep brengen in OFFline de digitale en analoge maatschappij bij elkaar en betrekken op allerlei manier de toeschouwers bij dat proces. Dat levert een spannende avond op vol moderne, deels geïmproviseerde dans, poëtische beelden en indringende live muziek.

OFFline is een project met een boodschap: Ga analoog en maak contact!

De voorstelling wordt gemaakt door OFF Projects, een collectief bestaande uit ex-dansers van het Nederlands Dans Theater, het dansgezelschap waaraan ook Amos Ben-Tal verbonden was. Sinds 2006 is Ben-Tal als zelfstandig musicus en choreograaf actief.

OFFline is te zien op 10 mei in de Rotterdamse Schouwburg in Rotterdam, op 12 mei in Theater Ins Blau in Leiden en op 16 mei in het Rabotheater in Hengelo.

Nieuws van heinde en verre

Onze selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Echt of niet, dat is de vraag, als het gaat over een steenhouwerswerktuig dat is gevonden bij opgravingen in Jeruzalem. Times of Israel zocht het uit.
  • Stadsarchief Amsterdam plaatste filmmateriaal, gemaakt in Artis in de jaren 1937-1943.
  • Wie nog matzes over heeft van Pesach, vindt bij Jewish Press tips om er nog iets leuks (en lekkers) mee te maken.
  • In de Jewish Journal wordt de app Look & Cook besproken, in Israël ontwikkeld, en gratis ook in de Nederlandse app-store verkrijgbaar.
  • Atar Hadari werkt aan een nieuwe vertaling van het Hooglied en schrijft erover in Mosaic.
  • Oprah Winfrey bracht samen met schrijver, Holocaustoverlevende en Nobelprijswinnaar Elie Wiesel een bezoek aan Auschwitz. IsraelVideoNetwork plaatste het indrukwekkende videoverslag.
  • Tablet Magazine's The Scroll laat de lezers kennismaken met de Israëlisch-Vietnamese dichter Vaan Nguyen.
  • Op Facebook zingt Shai Abramson, opperchazzan van het Israëlische leger, het Eel Malee Rachamim, het gebed voor de zes miljoen Joden die werden vermoord alleen omdat zij Joden waren. (Met dank aan Manja Ressler, die het vond en op haar tijdlijn plaatste.)
  • Het Eretz Israel Museum in Tel Aviv organiseerde een tentoonstelling van zandsculpturen, in samenwerking met de World Sand Sculpting Academy in Den Haag.
  • Aandacht voor de Poolse kunstenaar Simon Karczmar (1903-1982) op artmag.com (Frans).

Website van de week
British Pathé

British Pathé was als producent van filmnieuws actief tussen 1910 en 1970. Meer dan 90.000 onderwerpen werden vervat in circa 3.500 uren film. Het archief van British Pathé is daarmee een waardevol archief, waaruit tot op de dag van vandaag geput wordt.

Onlangs heeft British Pathé 85.000 van haar films op YouTube beschikbaar gesteld, en daarmee een geweldige collectie vintage filmmateriaal ontsloten. Het zijn vaak korte items, en lang niet alles is wereldschokkend, maar fascinerend is het wel.

Op de startpagina zijn de films ingedeeld in tien hoofdcategorieën. Hier is een waarschuwing op zijn plaats: begin niet aan een exploratie van British Pathé als u niet veel tijd hebt.
Zoeken is mogelijk op (zelfgekozen) onderwerp, of verfijnd op periode en exacte datum.

Op het filmkanaal van British Pathé op YouTube kan de bezoeker kiezen uit onderwerpen als Fantastic Inventions, Days that shook the world, Weird Newsreels en diverse playlists.

British Pathé is te vinden op Facebook (handig voor de meest actuele nieuwtjes), Twitter en Pinterest. Ook houdt British Pathé een blog bij.


Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

Concertare - de saxofoon in de hoofdrol

Speciaal voor saxofonist David Kweksilber en het uit vier saxofonisten bestaande Amstel Quartet schreef Luc Houtkamp (1953) het ruim 40 minuten durende saxofoonconcert in acht delen Concertare.

Concertare is een Latijns woord dat een tegenstelling in zich draagt. Enerzijds betekent het 'samenvoegen', een begrip dat terug te vinden is in het woord 'concert', anderzijds betekent het ook 'disputeren'. Beide aspecten van het woord concertare komen in Houtkamps compositie aan de orde. De aanvankelijke wedijver in virtuositeit gaat allengs over in een samenwerking waarin de musici complementair aan elkaar worden.

De wereldpremière van Concertare vindt donderdag 15 mei plaats in Muziekcentrum De Toonzaal, gevestigd in de voormalige Bossche synagoge.

In The Picture
Itzhak Perlman plays Klezmer

In 1995 besloot de legendarische violist Itzhak Perlman zich te wagen aan klezmermuziek. Hij schoof aan bij wereldberoemde klezmerbands als Brave Old World, Kapelye, The Klezmatics en The Klezmer Conservatory Band. Wie de documentaire In the Fiddler's House gezien heeft, zal de onverbiddelijke speelvreugde van die 'jam sessions' niet zijn vergeten.
Schrijver/journalist Perry Greenbaum zette op zijn blog een paar van de clips op een rijtje.

Heerlijk om weer eens iets van deze soulful Yiddishkeit terug te zien!

Op YouTube zijn acht vrij lange video's te zien met en door Itzhak Perlman op de klezmertoer. Zoek op Itzhak Perlman plays Klezmer, dan komen ze allemaal in beeld.


Bekijk de film hier

Televisie en radio 2 - 9 mei

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc (voorheen hollanddoc 24) en NPO Cultura (voorheen cultura 24) zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

BBC Radio 3 koos Hans Gál (1890-1987) als Composer of the week. Uitzending maandag-vrijdag om 13.00 uur, met herhaling om 19.30 uur.

Voor liefhebbers van Joseph Roth: dagelijks om 22.00 op NDR Radio Kultur: Am Abend vorgelesen. Afl.: Hiob - Roman eines einfachen Mannes. Hans Patsch leest voor uit de roman van Joseph Roth.

Deze week in De kunst van het luisteren, het wekelijkse Radio-5 programma van de Joodse Omroep: dr. Boudewijn Smits, biograaf van de monumentale historicus Lou de Jong, documentairemaakster Natascha van Weezel over het fenomeen van de derde generatie naar aanleiding van haar persoonlijke documentaire en de reacties hierop, en een reportage over het Haarlemse onderduikadres van Jack Eljon. Presentatie: Paul Damen en Alfred Edelstein.


vrijdag 2 mei

  • Ned. 1 (MAX), 22.25: Oorlogsgeheimen. Persoonlijke verhalen uit de Tweede Wereldoorlog raken in de vergetelheid, vaak omdat de generatie die de oorlog meemaakte, er niet over kán of wíl praten. Afl. 4: Wat deed Oom Jan precies bij het verzet?
  • Ned. 2 (VARA), 23.00: Süskind. Oorlogsdrama uit 2012 van Rudolf van den Berg over de Joodse Walter Süskind die besluit handjeklap met de SS te spelen in een wanhopige poging honderden kinderen van transport naar de concentratiekampen te redden.

zaterdag 3 mei

  • Ned. 1 (VPRO), 9.50: Boeken. Afl.: Boudewijn Smits, historicus en schrijver van de biografie Loe de Jong, 1914-2005, Historicus met een missie.
  • NPO Cultura, 20.30: Schatz. Documentaire uit 2008 van regisseur Rudolf van den Berg over beeldend kunstenaar en verzetsstrijder Leo Schatz (1918). Herh.: 4/5, 18.45 en 0.30.
  • Veronica, 22.00: Inglourious Basterds. Oscarwinnende oorlogsfilm uit 2009 van Quentin Tarantino waarin een groepje Joods-Amerikaanse soldaten in bezet Frankrijk zoveel mogelijk nazi's probeert te vermoorden.
  • Ned. 2, 23.35: De tweeling. Drama uit 2002 over de zesjarige tweelingzusjes Anna en Lotte die door hun Duitse en Nederlandse schoonfamilies uit elkaar gerukt worden. Hun hechte band verwatert met het verstrijken van de jaren. Tot ze elkaar op hun oude dag in een kuuroord weer tegen het lijf lopen.
  • BBC 4, 0.20: Neil Sedaka: King of Songs. Portret van deze Amerikaanse singer-songwriter.
  • BBC 4, 1.20: Neil Sedaka says: All you need is the music. Opname van een one-man show uit 1980.

zondag 4 mei

  • Radio 1 (VPRO), 11.20: OVT - Het spoor terug. De oorlog ligt nog steeds in huis. Tweeluik over Amsterdamse huizen waar voor de oorlog Joden woonden.
  • Ned. 2 (JO), 14.00: Levenslessen. Serie van zes afleveringen van 15 minuten, waarin steeds twee Joodse jongeren en hun vragen centraal staan. Afl. 2: Ido en Roos.
  • Ned. 2 (JO), 14.15: Een rest keert weer. Documentaire over de ervaringen van een groep jonge Joodse Nederlanders die na de Tweede Wereldoorlog illegaal en met grote hindernissen naar Palestina reisde.
  • NPO Doc (VPRO), 18.02: Themaweek Oorlogsfotografen. Afl.: Robert Capa: In Love and War. Documentaire uit 2003 over één van de belangrijkste oorlogsfotografen. Herh.: 5/5, 21.19.
  • Radio 5 (JO), 18.00: de kunst van het luisteren.
  • Net 5, 20.05: The Boy in the Striped Pyjamas. Oorlogsdrama uit 2008 naar het boek van John Boyne. Het achtjarige zoontje van een Duitse kampcommandant sluit vriendschap met een in het kamp gevangen Joods jongetje.
  • Ned. 2 (NOS), 20.25: De kinderopera van Theresienstadt. Documentaire waarin Ela Weissberger, een van de weinige overlevenden uit de cast van 1943 van de kinderopera Brundibár, vertelt over haar tijd in Theresienstad.
  • NPO Cultura, 20.30: Flammen & Citronen. Deense WOII-thriller uit 2008 over het waargebeurde verhaal van een verzetsgroep die dood en verderf zaaide in Kopenhagen. Herh.: 5/5, 23.20.
  • Ned. 2 (NOS), 21.00: In de rij voor Anne Frank. Documentaire waarin vier seizoenen lang de 'eeuwige' rij voor het Anne Frank Huis wordt gevolgd.
  • Net 5, 22.05. The Debt. Brits-Amerikaanse thriller uit 2001 over een Mossad-agent die jaagt op de 'chirurg van Birkenau'.
  • NPO Doc, 22.40: De documentaireklassieker. Afl.: 5 Broken Cameras. Documentaire uit 2011 van Emad Burnat en Guy Davidi over de Palestijnse landarbeider Emad die met vijf videocamera's het verhaal vertelt over het verzet tegen Israël van zijn dorp Bil'in, op een paar kilometer afstand van de Westelijke Jordaanoever.

maandag 5 mei

  • BBC Radio 3, 13.00: Composer of the Week: Hans Gál. Afl. 1: Teacher, Scholar, Composer.
  • NPO Doc (VPRO), 18.19: Doc Talks. Afl.: Michael Sandel. Gesprek met deze Amerikaanse politicoloog (1953) over de rol van marktwerking in de samenleving.
  • NPO Doc (HUMAN), 20.26: 2Doc. Afl.: Oude bomen. Documentaire van Deborah van Dam (The Baby) over het effect van onteigening op het leven van een hechte tuindersfamilie.
  • Arte tv, 21.55: 4 Tage im Mai. Oorlogsdrama uit 2011 over de terugkeer van de menselijkheid, vier dagen voor het einde van de Tweede Wereldoorlog.
  • ZDF, 23.55: Die Arier. Duitse documentaire uit 2013 over de oorsprong van het begrip 'ariër' en de wijze waarop het woord door racisten in Amerika en elders wordt gebruikt.
  • Radio 1 (VPRO), 0.00: Nooit meer slapen. Latenightcultuurmagazine, vandaag met theater- en televisieproducent Robin de Levita.

dinsdag 6 mei


woensdag 7 mei

  • BBC Radio 3, 13.00: Composer of the Week: Hans Gál. Afl. 3: The 30s.
  • NPO Doc (NOS), 19.35: In de rij voor Anne Frank. Documentaire waarin vier seizoenen lang de 'eeuwige' rij voor het Anne Frank Huis wordt gevolgd. Herh.: 8/5, 19.35.
  • NPO Doc (VPRO), 22.09: VPRO Import. Afl.: Free the Mind. Documentaire over de Amerikaanse hersenonderzoeker professor Richard Davidson en zijn werk met mensen met een psychisch defect.

donderdag 8 mei


vrijdag 9 mei

Nieuw item

   
jaargang 10, nummer 18
vrijdag 2 mei 2014
 

In deze nieuwsbrief

Nieuwsbrief in afgeslankte vorm
Lernen op zondag: Lag Ba’omer
Nieuwe rubriek
Het JHM in mei
MerkAz in teken van herdenken
Boekennieuws
Offline - een interactief theaterproject
Nieuws van heinde en verre
Website van de week
Concertare - de saxofoon in de hoofdrol
Itzhak Perlman plays Klezmer
Televisie en radio 2 - 9 mei
Nieuw item


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
Afgelopen vrijdag viel mijn blik in een winkel op de voorpagina van het NIW: een blakende Leon de Winter en ega Durlacher voor één ...
lees verder
Webcolumn Leo Frijda
Anders dan Kafka was Egon Erwin Kisch wel goedgekeurd voor het leger. Al op 29 juli 1914 kreeg reserve-korporaal Kisch, hij ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
Behalve een intens familiebezoek – het was mijn eerste officiële vakantie in twee jaar tijd – had ik nog wat open eindjes in Haifa. ...
lees verder
Webcolumn Harry van den Bergh
Men moet wel een echte optimist zijn om te denken dat het Palestijns-Israëlische vredesproces op korte termijn nog een kans van slagen ...
lees verder
Webcolumn Eva van Sonderen
Naar aanleiding van het door Leon de Winter en Jessica Durlacher geschreven nieuwe toneelstuk over Anne Frank schreef Maurice Swirc ...
lees verder
Webcolumn Eldad Kisch
Pas las ik een boek over globalisering en de invloed daarvan op taal. Die taal is natuurlijk Engels, de onbetwiste wereldtaal. Ik ...
lees verder


(advertenties)

banner yanshuf

banner givat

banner venstra

banner meldpunttaal

banner hallojoods

banner propra

banner joodsamsterdam

banner jonet

banner sinaicentrum

banner luna3

banner blankevoort

banner amphora

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? info@crescas.nl
Nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden.
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier