Crescas nieuwsbrief - vrijdag 12 juli 2013

Bij de drukker!

De afgelopen weken hebben we al een paar maal een tipje van de sluier opgelicht over de cursussen die we het komend seizoen voor u in petto hebben.
Op dit moment ligt het programma bij de drukker. Over zo'n anderhalve week worden de programmaboekjes bij ons afgeleverd.
Om u alvast in de stemming te brengen, presenteren we nu al het complete cursusaanbod voor het seizoen 2013-2014. Online is het programma beschikbaar vanaf vrijdag 19 juli. Vanaf dat moment is het ook meteen mogelijk om in te schrijven.

GESCHIEDENIS

  • Joden en de Oranjes
    Waarom is Joods Nederland van oudsher verknocht aan het koningshuis, en is die liefde wederkerig?
  • Wandeling Joods Maastricht
    Al in de 13e eeuw woonden er Joden in de oudste stad van Nederland, en misschien zelfs eerder.
  • Joodse emancipatie - burgerschap in Frankrijk en Nederland
    Het maatschappelijk emancipatieproces van Joden in Frankrijk en Nederland na het verkrijgen van volledige burgerrechten aan het einde van de 18e eeuw.
  • Joodse thuislanden - alternatieven voor het zionisme
    Wat gebeurde er met de plannen Joden in een eigen gebied onder te brengen zoals die voor de Tweede Wereldoorlog bestonden?
  • Gezichtsbepalende premiers van Israël
    Sinds de stichting van de staat Israël in 1948 hebben twaalf premiers hun stempel gedrukt op de politiek van het land.
  • Rondom het jaar Nul - jodendom in ontwikkeling
    Strijdpunten te over rond het begin van de gangbare jaartelling, toen de Romeinen zowel cultureel als politiek de dienst uitmaakten in het oude Israël.
  • Portretten van Portegiezen - Portugese Joden in Amsterdam
    De betekenis en invloed van acht invloedrijke Portugese Joden voor het Amsterdam van de 16e tot en met de 19e eeuw.
  • Verdwenen Joodse gemeenschappen - de laatste Joden van Libië, Afghanistan en Irak
    Drie documentaires en journaliste Daphne Meijer vertellen samen over minder bekende Joodse geschiedenis van de 20e eeuw.
  • Artis in oorlogstijd, dierentuinen onder vuur
    Een lezing vol verhalen over de Amsterdamse dierentuin door oud-directeur van Artis, Maarten Frankenhuis

IDENTITEIT EN LERNEN

  • Joden bekeren niet? Gioer: verleden, heden, toekomst?
    De toetreding tot het jodendom, vroeger en nu, en de demografische vooruitzichten voor het jodendom in de nabije toekomst.
  • Lernen met Bloeme
    Ook in het seizoen 2013-2014 deelt Bloeme Evers haar brede kennis op het gebied van jodendom met haar cursisten.

TORA EN DAARNA

  • Mystiek in het jodendom
    Een kennismaking met het mystieke ‘niemandsland’ tussen het rationeel verklaarbare vanuit Tora en traditie, en wat onverklaarbaar aanwezig is.
  • Chanoeka: waarom geen 9 dagen?
    Gedachtes over het wezen van het Joodse lichtfeest.
  • Lag Ba’omer
    Waarom is de Omertijd, de periode tussen Pesach en Sjawoeot waarin geoogst wordt, volgens de latere rabbijnse traditie een treurperiode?
  • Pesach: wat gebeurde er nog meer?
    Minder bekende zaken die op een of andere manier aan Pesach verbonden zijn.
  • Vrouwen bij de muur of achter het hek?
    De positie van vrouwen binnen het orthodoxe jodendom.
  • Halacha aan de hand van korte films
    Halachische onderwerpen in een modern jasje.

CULTUUR

  • Brundibár - een kinderopera.
    De dubbele betekenis van een schijnbaar onschuldig sprookje op muziek, geschreven in 1938.

IVRIET

  • Ivriet
    De cursussen Modern Hebreeuws worden dit seizoen zowel in Amsterdam als in Den Haag op vier niveaus aangeboden.

FILOSOFIE

  • Adorno’s Minima Moralia - filosofie in moeilijke tijden
    De historische gebeurtenissen uit het begin van de 20e eeuw hebben grote invloed gehad op het denken van jonge intellectuelen.

KOSJER KOKEN

  • Eco-kasjroet
    Kunnen de moderne opvattingen over voedsel en voedselproductie toegepast worden op de ethische uitgangspunten die gelden voor de Joodse tradities op het gebied van voeding?

LITERATUUR

  • David Grossman belicht
    Grossman, een van Israëls beroemdste schrijvers, wordt ook in Nederland steeds populairder.
  • Harold Pinter, toneelschrijver
    De minder bekende Joodse context van het werk van deze beroemde Britse toneelschrijver.
  • Tussen jodendom en assimilatie
    Joodse schrijvers en hun worsteling met hun jodendom, niet alleen van binnenuit maar ook gedwongen, van buitenaf.
  • Stefan Zweig en Joseph Roth, twee vrienden
    Lezing over de correspondentie tussen twee literaire grootheden als indrukwekkend document over wat Joodse schrijvers vanaf de boekverbranding in 1933 ondervonden.

Volgende week vrijdag vindt u het hele programma met uitvoerige beschrijvingen, alle lesdata, etc. op onze website. Vanaf dat moment kunt u online inschrijven.

De Dode Zeerollen, laatste kans!

Aanstaande zondag, 14 juli is het zover: de dagtocht die Crescas heeft georganiseerd naar de tentoonstelling 'De Dode Zeerollen' in het Drents Museum in Assen.
De media hebben de laatste weken ruimschoots aandacht besteed aan deze bijzondere expositie en zondag kunt u zelf kennis nemen van de vele unieke stukken die er te zien zijn. Veel van deze objecten komen zelden of nooit uit de musea waar ze worden bewaard.

Onze excursie bestaat uit de busreis per luxe touringcar, een kosjere lunch, de toegang tot het museum én een lezing van de curator van de tentoonstelling dr Mladen Popovíc. Wie zich al had opgegeven, heeft inmiddels bericht ontvangen over de opstapplaatsen en de tijd waarop de bus daar voor u klaarstaat.

Heeft u zich nog niet aangemeld: dat kan nog steeds, zowel via het inschrijfformulier als telefonisch op 020-6402380. De benodigde informatie ontvangt u direct na aanmelding.
Er zijn nog een paar plaatsen in de bus beschikbaar!

Crescas-Digibieb

Met trots presenteren wij u de geheel vernieuwde Digitale Joodse Bibliotheek, kortweg Crescas-Digibieb.
De Digitale Joodse Bibliotheek bevat inmiddels ruim driehonderd boeken van Joodse schrijvers. Een deel ervan is zeldzaam, in de meeste gevallen zult u deze boeken niet meer in de boekhandel kunnen vinden. Bovendien zijn veel van de schrijvers bijna vergeten. Door hun werk worden zij opnieuw in de belangstelling geplaatst én gelezen.

Een bezoek aan onze virtuele bibliotheek kunt u beginnen met het bladeren in de ‘carrousel’ op de startpagina. Een klik op de afbeelding van het boekomslag van uw keuze brengt u naar de pagina waar de informatie over de uitgave bijeengebracht is. Daar kunt u dan beslissen of u het boek online wilt lezen of als PDF downloaden.

Bovenaan de startpagina kunt u ook direct een keuze maken of u op schrijver of op titel wilt zoeken.

Nieuw is de zoekfunctie, te vinden rechts bovenaan de menubalk. De eerste tien resultaten van uw zoekvraag worden getoond, dat wil zeggen de pagina(s) waarop de zoekterm voorkomt. In de linkerkolom staan de boeken waarin de zoekterm voorkomt. Bij elk is een aanklikbare link toegevoegd naar de betreffende pagina in het boek.

De Digitale Joodse Bibliotheek is met al deze vernieuwingen een zeer goed doordachte, gebruiksvriendelijke aanwinst voor Crescas.

Familiebalk
De Crescas-Digibieb is een op zichzelf staande website, en toch onderdeel van Crescas: onderaan iedere pagina die u in de Crescas-Digibieb aanklikt vindt u de ‘familiebalk’. Deze geeft toegang tot crescas.nl, de site waar u alle informatie vindt over onze activiteiten, de eveneens op zichzelf staande catalogus van de Joop Al Bibliotheek én de digitale cursussen, opnieuw een afzonderlijke pagina met een eigen webadres.
De familiebalk is onderaan op álle webpagina's van Crescas te vinden, zodat u altijd en overal gemakkelijk van pagina kunt wisselen.

Alle boeken in de digitale bibliotheek worden u gratis ter beschikking gesteld. U kunt ons helpen bij het in stand houden en verder uitbreiden van de collectie met een donatie. Meer informatie vindt u hier.

Nieuwsbrief op halve kracht

Ook de medewerkers van Crescas gaan er de komende weken even tussenuit, maar uw vertrouwde nieuwsbrief verschijnt wel, zij het in een iets lagere frequentie. Na 19 juli slaan we telkens een week over. Dat wil zeggen dat er géén nieuwsbrief is op 26 juli, 9 en 23 augustus.

In de periode van de Joodse feestdagen verschijnt de nieuwsbrief volgens een aangepast schema. De eerste nieuwsbrief van september zou samenvallen met Rosj Hasjana (Joods nieuwjaar, 5 en 6 september) en verschijnt daarom niet. Vanwege Soekot (Loofhuttenfeest, 19 en 20 september) en Simchat Tora (Vreugde der Wet, 27 september) verschuiven die nieuwsbrieven naar de zondag erna.
Vanaf vrijdag 4 oktober is alles weer bij het oude.

Het kantoor van Crescas is in de zomervakantie één week gesloten: van 29 juli tot en met 4 augustus zijn we er niet.

Alle medewerkers van Crescas wensen u een geweldige vakantie. En als u op reis gaat, kom dan besjolem weer thuis!

Vijfdaagse cursus The Philosophy of Walter Benjamin

Over vijf weken, zondag 18 augustus, gaat de Crescas Summer University van start. Cursisten uit binnen- en buitenland komen naar Felix Meritis in Amsterdam voor vijf studiedagen over de Duits-Joodse filosoof, criticus, dichter, historicus, essayist, mysticus en schrijver, Walter Benjamin.

De cursus The Philosophy of Walter Benjamin is opgezet in nauwe samenwerking met de faculteit filosofie van de Vrije Universiteit en de Amsterdam-Maastricht Summer University en wordt gegeven door drie specialisten uit binnen- en buitenland. Zij laten u kennis maken met deze denker, die vanwege zijn enorme veelzijdigheid en activiteiten ook wel een 'intellectuele veelvraat' wordt genoemd.

De voertaal tijdens de cursus is Engels. Het volledige programma en een inschrijfformulier vindt u hier. Voor vragen kunt u per mail contact opnemen met het kantoor van Crescas.

Het maximale aantal cursisten is 25, dus wacht niet te lang met inschrijven!

Crescas feliciteert Emile Schrijver

Deze week werd bekend dat dr Emile Schrijver, bestuursvoorzitter van Crescas, aan de Universiteit van Amsterdam is benoemd tot bijzonder hoogleraar Geschiedenis van het Joodse boek. Hiermee wordt de positie van Amsterdam als belangrijk centrum voor de studie van Joodse geschiedenis en cultuur verder verstevigd.

Emile Schrijver was al verbonden aan de opleiding Hebreeuws aan de UvA en sinds 2003 conservator van de Bibliotheca Rosenthaliana bij de Bijzondere Collecties van de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek, de belangrijkste collectie op het Europese vasteland op het terrein van Joodse geschiedenis en cultuur. In zijn nieuwe functie zal hij zich bezighouden met onderzoek en onderwijs bij de opleidingen Hebreeuwse taal en cultuur en Boekwetenschap en Handschriftenkunde van de UvA.

De medewerkers van Crescas feliciteren de kersverse hoogleraar van harte met zijn benoeming!

Boekennieuws

Uw wekelijkse portie Boekennieuws, waarin wij een keuze maken uit recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema, is vernieuwd! De laatste drie boeken vindt u met afbeelding, omschrijving en titelgegevens op het nieuwe webadres www.crescas.nl/boeken. Daaronder zijn alle titels uit eerdere afleveringen van Boekennieuws op datum, aanklikbaar terug te vinden.

Deze week kozen wij Henri gaat naar Parijs, een kinderboek van de wereldberoemde graficus Saul Bass (1920-1996), Een pleidooi voor echt koken, waarin journalist Michael Pollan laat zien dat er in eigen keuken nog heel veel te ontdekken valt, en niet alleen over de dagelijkse maaltijd, en, niet nieuw maar wel lekker leesvoer voor de zomer, de roman Rachel of het mysterie van de liefde van Geert Kimpen.

De Engelse aanrader van de week is My First Kafka: Runaways, Rodents, and Giant Bugs, het door Matthue Roth voor kinderen hervertelde beroemde verhaal De gedaanteverwisseling. Een jeugdige lezer bespreekt het boek in NYDailyNews.

Joods Gouda en de Gouwenaren

Eind vorig jaar verscheen Joods Gouda. Een Joodse geschiedenis vanaf 1737 tot omstreeks 1850, waarin Tom Verwaijen de levens van de Joodse Gouwenaren, 'poorters' genaamd sinds Joodse kooplieden in 1737 toestemming kregen om binnen de stadspoorten te wonen en werken, reconstrueert. Voor zijn onderzoek groef de schrijver in bevolkingsregisters, testamenten, inventarislijsten, huwelijks- en andere contracten, advertenties, keuringsrapporten en veel andere bronnen. Daarmee bracht hij de details van al die levens aan het licht.

Harmen Snel las het boek en schreef voor Crescas een gastcolumn.

Nieuws van heinde en verre

Een selectie uit opmerkelijk nieuws uit binnen- en vooral buitenland.

  • Zaterdagavond vindt in Tel Aviv de demonstratie Occupy Tel Aviv #7 plaats, de voorlopige culminatie van twee jaar sociaal-maatschappelijke protestacties. Actuele informatie is te vinden op YouTube,
  • In New York Times een artikel over Aristides de Sousa Mendes do Amaral e Abranches, aan het begin van WOII consul voor Portugal in Frankrijk.
  • Rapper Kanye West verwerkte de indrukwekkende song Strange fruit, in 1939 geschreven door Abel Meeropol, in een van de nummers op zijn nieuwe album Yeesus. Meer op JTA, met link naar YouTube.
  • De 40.000ste Stolperstein werd 6 juli geplaatst in Het Groningse plaatsje Drieborg, maar dit keer niet voor een Joodse inwoner. Stern.de doet verslag.
  • Paul McCartney is een van de vele artiesten die onder druk is gezet om optredens in Israël te annuleren, schrijft ArutzSheva.
  • Times of Israel bericht over de vondst in Jeruzalem van een 3000 jaar oude inscriptie in een onbekende taal.
  • Een anders-dan-andere, letterlijk speelse manier om Ivriet te leren, blijkt een grote hit, schrijft JewishWeek.
  • In Haaretz een artikel over Sidney Franklin, de eerste Amerikaanse stierenvechter die 11 juli 1903 het levenslicht zag.
    Geregistreerde lezers van Ha'aretz hebben maandelijks toegang tot tien artikelen naar keuze op desktop of mobiel apparaat. Registratie is gratis.
  • De bijzondere geschiedenis van de onlangs in Wenen teruggevonden 16e-eeuwse grafstenen krijgt aandacht in boston.com.
  • Israel21C bericht over shuk hanamal, de splinternieuwe boerenmarkt aan de haven van Tel Aviv.

Televisie en radio 12 - 19 juli

Wekelijkse selectie van interessante TV- en radioprogramma’s. Waar mogelijk linkt de programmatitel naar meer informatie. De digitale themakanalen hollanddoc 24 en cultura 24 zijn via kabel of internet te bekijken. Bij ons vindt u ook de inhoud van het wekelijkse Radio-5 programma van de Joodse Omroep. Tijdens de zomermaanden is dat het zomermuziekprogramma MOZES, oftewel Muziek Op Zondag En Sjabbes. In het programma worden aan de hand van de favoriete muziekfragmenten van de gast, zijn of haar leven, interesses en ambities doorgenomen.

Deze week op Radio 4 is de Pools-Joodse pianovirtuoos Mieczyslaw Weinberg (Moishe Vainberg, 1919-1996) componist van de week. Dagelijks maaandag-vrijdag om 19.30 uur.

In de maand juli zendt UPC's Film 1 een aantal bijzondere films uit:
- Le Fils de l'autre: 13, 17, 19 juli
- Footnote: 12, 17 juli
- Flammen und Citronen: 14, 17, 21, 25, 28 juli
- Last dance: 12, 15, 19, 21, 23 juli
- Monsieur Lazhar: 23, 26 juli
- Tehilim: 14, 22, 27, 31 juli


vrijdag 12 juli

  • Radio 1 (NTR), 19.02: Mangiare. Een maandelijks radioprogramma waarin Petra Possel praat met bijzondere gasten uit de wereld van eten & koken. Met onder andere de kookboekenrubriek van Jonah Freud en het vergelijkend warenonderzoek.

zaterdag 13 juli

  • Klara radio, 18.05: Zanzibar. Vandaag aandacht voor klezmer, met historische opnames uit de verzameling van Shantel en Oz Almog Kosher Nostra - Jewish Gangsters Greatest Hits.
  • Radio 5 (EO), 20.15: Israël op 5.
  • hollanddoc 24 (VPRO), 0.09: Van de schoonheid en de troost. Afl. 19: experimenteel natuurkundige en Nobelprijswinnaar Leon Lederman - Na de dood: Sophia Loren?

zondag 14 juli

  • Radio 5 (JO), 19.02: MOZES, Muziek Op Zondag En Sjabbes. Deze week: René Kahn, hoogleraar psychiatrie aan het UMC Utrecht, onder meer bekend om zijn baanbrekend onderzoek naar de biologische oorzaken van psychiatrische aandoeningen als schizofrenie en angststoornissen.
  • Ned. 2 (MAX), 18.50: Israël 65 jaar geliefd en gehaat. Afl. 3 van een zesdelige serie waarin journalisten Frits Barend en Hans Knoop met gasten verschillende plaatsen in de Joodse staat bezoeken en zichzelf (en u) de vraag stellen waarom Israël de laatste jaren meer gehaat dan geliefd is. Deze week: technisch directeur van voetbalclub Maccabi Tel Aviv, Jordi Cruijff. Herh.: elke zaterdag om 10.05 uur, Nederland 2.
  • BBC Radio 3, 20.45: Sunday feature. Afl.: Significant others: Jewish life in Poland. Schrijfster Eva Hoffman over de Pools-Joodse geschiedenis van de 20e eeuw.
  • hollanddoc 24 (MAX), 21.37: Israël 65 jaar geliefd en gehaat. Afl 1: Frits Barend en Hans Knoop met voormalig Commandant der Strijdkrachten generaal Peter van Uhm. herh.: 15/7, 15.44.

maandag 15 juli

  • Arte tv, 16.55: Verschollene Filmschätze. Afl.: 1945. Die Befreiung der Konzentrationslager. Vlak voor het einde van de oorlog kreeg de wereld voor het eerst te zien welke gruwelijkheden de nazi's hadden bedreven in de vernietigingskampen.
  • Canvas, 20.35: Soundtrack. Zevendelige muzikale roadtrip door Israël en de Palestijnse gebieden, waarin vier Vlaamse muzikanten op zoek gaan naar de rol die muziek speelt in dit eeuwige conflictgebied.

dinsdag 16 juli

  • Arte tv, 22.10: Schattenkampf - Europas Résistance gegen die Nazis. 6-delige documentaireserie over het verzet in Europa tegen het naziregime tussen 1939 en 1945. Afl.1: 1939/1941 - Die schwierigen Anfänge des Widerstands en afl. 2: 1941/1942: Die Widerstand wird organisiert. Zie ook de afzonderlijke website bij dit programma.
  • BBC Radio 3, 22.30: Wesker at 80. Toneelschrijver Arnold Wesker blikt terug op zijn leven en werk.
  • Ned. 2 (TROS), 23.45: Apocalyps De Tweede Wereldoorlog. Zesdelige documentairereeks over de Tweede Wereldoorlog. De serie bestaat integraal uit archiefbeelden, allemaal in kleur en grotendeels niet uitgegeven. Afl. 2: Overweldiging.

woensdag 17 juli

  • hollanddoc 24 (VPRO), 16.32: Makers van morgen. Afl.: De zoon en de vreemdeling. Documentaire uit 2012 waarin Thomas Vroege de motivatie probeert te begrijpen van Daan (25) die orthodox-Joods geworden is en nu in Israël woont.
  • BBC 2, 16.45: A taste of my life. Nigel Slater in gesprek met beroemdheden en de rol die eten speelde in hun leven. Afl.: Tracey Ann Oberman.
  • Arte tv, 22.55: Sumo - A matter of size. Israëlische komedie uit 2009 over Aharon, Gidi, Sami en Herzl die met sumoworstelen hun overgewicht onder controle willen krijgen.

donderdag 18 juli

  • Canvas, 23.40: De wereld van Sofie. Afl.: Vals im Bashir. Ontroerende, Oscargenomineerde animatiefilm uit 2008 van Ari Folman die laat zien hoe mensen omgaan met trauma's en schuldgevoelens.
  • BBC 2, 3.05: Israel: facing the future. Documentaire uit 2013 waarin journalist John Ware onderzoekt hoe Israël reageert op de veranderingen in de regio als gevolg van de Arabische lente.

vrijdag 19 juli

  • Canvas, 22.15: La rafle. WOII-drama uit 2010 over een beruchte episode in de Franse geschiedenis, toen in 1942 duizenden Joden bijeengedreven werden in het Parijse Vélodrôme d'Hiver en vandaar gedeporteerd naar de vernietigingskampen.