vrijdag 14 juni 2013
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Volg Crescas op Facebook en Twitter!

Onze nieuwsbrief bereikt wekelijks ruim 2500 abonnees en wordt, afgaande op de enthousiaste reacties, graag gelezen. Sinds een week kunnen de lezers de nieuwsbrief, met een simpele klik onderaan, zelfs doorsturen aan vrienden en bekenden.
Maar er zijn meer manieren dan alleen de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van ons werk: Crescas is ook te vinden op Facebook en Twitter.

Wij willen nóg meer gebruik gaan maken van deze sociale media. Zo kunnen we meer bekendheid geven aan onze activiteiten en actuele informatie daarover onder de aandacht brengen. Bovendien kunt u op deze manier heel direct en snel contact zoeken met Crescas.

U kunt ons daarbij helpen door Crescas uw 'like' te geven op Facebook en/of ons te volgen op Twitter!

Zo hoeft u ook in de dagen rondom de nieuwsbrief niets te missen van wat Crescas u te bieden heeft!

Geroofd onroerend goed

Vorige week verscheen bij Uitgeverij Boom een studie over het rechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog met betrekking tot geroofd Joods onroerend goed. De historici Vos en Ter Braake hebben 408 casussen bestudeerd om na te gaan hoe het rechtsherstel is verlopen van in de oorlog geroofd onroerend goed. Uit deze steekproef kwam naar voren dat na de oorlog in het merendeel van de gevallen rechtsherstel heeft plaatsgevonden en de percelen zijn teruggegeven. Vos en Ter Braake noemen dit 'administratief rechtsherstel'.

Te betwijfelen valt of ook van moreel rechtsherstel kan worden gesproken. Aan de hand van enkele schrijnende voorbeelden uit de onderzochte casussen tonen Vos en Ter Braake aan dat nader onderzoek gewenst is om hierover uitsluitsel te kunnen geven. Het belang van dit belangrijke en lezenswaardige boek ligt daardoor vooral ook in de aanbevelingen voor verder onderzoek.

Prof. Mr. Laurens Winkel, hoogleraar rechtsgeschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en lid van de Raad van Advies die het onderzoek van Vos en Ter Braake heeft begeleid, schreef een ‘Woord vooraf’ en gaf Crescas toestemming deze tekst als gastcolumn over te nemen.

Bernard Wasserstein bij Spui 25

Onlangs verscheen het boek Gertrude van Tijn en het lot van de Nederlandse Joden, waarin de Britse historicus Bernard Wasserstein de handel en wandel van de 'Joodse Raad' onderzoekt. Het boek werpt een nieuw licht op de soms onmenselijke dilemma’s en hartverscheurende persoonlijke en collectieve keuzes waarvoor de Raad zich tijdens de Tweede Wereldoorlog gesteld zag.

De betrokkenheid van Gertrude van Tijn (1891-1974) bij de werkzaamheden van de Joodse Raad - de Joodse Van Tijn werkte tussen 1941 en 1944 voor de afdeling Emigratie en schreef daarover na de oorlog een gedetailleerd verslag - vormen de basis voor Wassersteins onderzoek. Duidelijk wordt dat alle betrokkenen, alle goede bedoelingen ten spijt, zich vooral gezagsgetrouw betoonden aan de regels en wetten van de heersende macht en vertrouwden op gemaakte afspraken. Het is deze naïeve houding die Wasserstein genadeloos blootlegt. Duidelijk is ook dat de discussie over Joodse collaboratie en Joods verzet tegen de massavernietiging nog lang niet is verstomd.

Dinsdag 18 juni presenteert dr Bernard Wasserstein in het Universitair Debatcentrum SPUI25 Gertrude van Tijn en het lot van de Nederlandse Joden en gaat aansluitend in debat met Johannes Houwink ten Cate (NIOD). Het gesprek wordt geleid door David Wertheim, directeur van het Menasseh ben Israel Instituut.

  • Dinsdag 18 juni, 20:00 - 22:00 uur: Boekpresentatie van Gertrude van Tijn en het lot van de Nederlandse Joden, gevolgd door debat. SPUI25, Spui 25-27, Amsterdam. Graag vooraf aanmelden!

Beestenboel in het JHM

De tentoonstelling Beestenboel, dieren in de kunst is al enige tijd te zien in het Joods Historisch Museum in Amsterdam.
Voor de tentoonstelling is geput uit de eigen collectie Joodse ceremoniële (kunst)voorwerpen waarop dieren zijn afgebeeld, maar ook bruiklenen uit de collecties van het Teylers Museum, het Haagse museum Beelden aan Zee en de Amsterdamse dierentuin Artis zijn te zien.

Maar hoe zit dat toch met dieren binnen de Joodse cultuur? Daarover wordt zondag 16 juni om 14.30 uur in het JHM een lezing gegeven door conservator Jelka Kröger die de tentoonstelling heeft samengesteld.

Klik hier voor meer informatie.

Museum zonder Muren

Van 16 tot 23 juni viert de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost '110 jaar Transvaal, week van feest en verhaal'. Centraal bij de feestelijkheden staat het Museum zonder Muren met een heel bijzondere en zeer gevarieerde collectie, bestaande uit de architectuur, geschiedenis, verhalen, culturen, kunst en bewoners van de buurt.

De Transvaalbuurt heeft deels een Joodse geschiedenis, zoals cultuurhistoricus Daniël Metz vertelde tijdens de thematische stadswandeling die hij vorig jaar voor Crescas gaf.

Tijdens de feestweek zijn er in het kader van Museum zonder Muren ook een aantal activiteiten die daarmee verband houden.

  • Zondag 16 juni om 12.30 uur de themawandeling 'Het sociale karakter van de Transvaalbuurt' onder leiding van Daniël Metz door dit deel van de hoofdstad, dat ook wel de tweede Jodenbuurt van Amsterdam werd genoemd.
  • Dinsdag 18 juni om 20:00 uur vertelt cultuurpsycholoog en journalist/publicist Jos van der Lans over 'De Idealen van het Transvaalplein', het eerste bouwproject van de socialistische Algemene Woningbouw Vereniging, waarbij het werk van de Diamantbewerkersbond een belangrijk voorbeeld was.
  • Woensdag 19 juni om 17.00 uur worden de geschiedenispanelen aan de Reitzstraat 145 onthuld, waarop de verschillende culturen en religies in de Transvaalbuurt worden voorgesteld. Op straat vindt u feestelijke muziek en lekker eten.
  • Donderdag 20 juni om 20.00 uur geeft historicus Frits Slicht de lezing 'De Spitskopstraat, een Joodse geschiedenis', over het kleine straatje waar in de jaren ’30 van de vorige eeuw de huizen werden beheerd door de enige Joodse woningbouwvereniging van Amsterdam, en alle bewoners Joods waren.

Voor het volledige programma van Museum zonder Muren klik hier.

Lezing: Een Joodse burgemeester in oorlogstijd

De Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie organiseert zondag 23 juni 2013 een lezing door Jaap Roos over Abraham Izak Roos, die in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog belangrijk verzetswerk deed.

Abraham Izak Roos was van eind 1944 tot maart 1945, beschermd door zijn pseudoniem Theo van Leur, werkzaam op het gemeentehuis in Amerongen in verband met de evacuaties. Kennelijk tot tevredenheid van de Duitse commandant, want die ontsloeg de NSB-burgemeester en benoemde Theo van Leur in diens plaats. In die hoedanigheid was hij aanwezig bij alle Duitse besprekingen en kon hij de Nederlandse ondergrondse en de Amerikaanse inlichtingendienst van belangrijke geheime informatie voorzien.

Jaap Roos vertelt in zijn lezing Een Joodse burgemeester in oorlogstijd het levensverhaal van zijn bijzondere vader.

  • zondag 23 juni: Een Joodse burgemeester in oorlogstijd, Openbare Bibliotheek Amsterdam, Oosterdokskade 110, 6e etage. Aanvang 14.00 uur, toegang gratis.

Klik hier voor meer informatie over werk en activiteiten van de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie.

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema. Deze week: de lijvige bundel met alle Verhalen van Isaak Babel, Daarheen en weer terug, de postuuum gepubliceerde oorlogsherinneringen van David Smalhout (1919–1989), en Erika en Klaus Mann. Leven langs de Bühne, waarin Margreet den Buurman het leven van Erika en Klaus Mann optekende.

De Engelse leestip van de week: The Best Place on Earth, korte verhalen van Ayelet Tsabari, in Times of Israel besproken.

En verder:
Uitgeverij Lebowski maakte vorige week bekend dat Arnon Grunberg een boek gaat schrijven over zijn moeder en daarvoor in het voorjaar van 2014 een paar maanden bij haar intrekt. Het is de bedoeling dat het boek op Moederdag 2015 verschijnt.

Nieuws van heinde en verre

Wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- en vooral buitenland.

  • Het Israëlische bedrijf OrCam heeft een bril ontwikkeld die blinden in staat stelt te 'lezen'. GizMag legt uit hoe het werkt.
  • Op 12 juni zou Anne Frank 84 jaar zijn geworden. Deze dag is uitgekozen om in Amsterdam-Zuid een plantsoen te vernoemen naar Miep Gies, een van de mensen die lange tijd Anne Frank en de andere onderduikers in het Achterhuis hielp overleven. Meer op de website van de Anne Frank Stichting.
  • In New York hebben duizenden charedim gedemonstreerd tegen het wetsvoorstel voor dienstplicht voor hun Israëlische geloofsbroeders. In Vosizneias een fotoreportage.
  • Het bezoek van Barbra Streisand aan het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam is gefilmd en op YouTube te bekijken.
  • In Marseille is het splinternieuwe Musée des Civilisations de l’Europe et de la Méditerranné MUCEM geopend en ook online te bezoeken.
  • Op IndieWire een bespreking van The Last of the Unjust, de nieuwste film van Claude Lanzmann (Sobibor) die tijdens het Filmfestival van Cannes dit jaar in première ging.
  • In het grottenstelsel van Beit Guvrin is werk aan de winkel voor amateur-archeologen, schrijft MFA.
  • In dat kader: op YouTube is een video te zien over het werk van de Israel Archaeological Authority.
  • In The Guardian een necrologie van de belangrijke Israëlische schrijver Yoram Kaniuk (1930-2013) die op 8 juni overleed.
  • De Lower East Side in New York heeft een multiculturele geschiedenis als het om eten gaat, en dus meer dan alleen Joods, schrijft The Jew and the Carrot.
  • Tablet Magazine schrijft over groene idealen en eeuwenoud cultureel erfgoed in Battir op de Westbank.
  • Op het terrein van voormalig concentratiekamp Sobibor is bij opgravingswerkzaamheden een ontsnappingstunnel ontdekt, meldt Huffington Post. Een uitgebreider artikel hierover is te lezen in Haaretz.
  • De Israëlische, overal ter wereld bruikbare community-based gsm-app Waze is voor ruim 1 miljard dollar gekocht door Google. Volgens NoCamels zijn ook andere Israëlische internetfirma’s in de markt voor een lucratieve overname.

Website van de week
ReVILNA: the Vilna ghetto project

Vandaag uw aandacht voor reVILNA, de digitale reconstructie van het getto van Vilna/Vilnius. Het getto bestond slechts twee jaar, in september 1943 werd het geliquideerd, vrijwel niemand van de 40.000 bewoners overleefde.
Maar in die twee jaar werd er, tegen alle verwachting en logica in, een echt leven geleefd, compleet met theaters, café's en restaurants, een eigen ordedienst en rechterlijke macht.

Het project reVILNA gebruikt alle mogelijke bronnen en technische hulpmiddelen om het getto van Vilna virtueel te herbouwen. Inmiddels zijn bijna 200 belangrijke plekken en gebeurtenissen bekend en van bijbehorende verhalen voorzien.

Op de startpagina staat, naast een korte beschrijving van het project, de knop View the map, en een klik daarop is in feite het echte begin van deze bijzondere website.

Elk van de acht keuzemogelijkheden linkt naar een korte introductie van het onderwerp, en vandaar, via Continue to map, naar de kaart van het getto en bijbehorend fotomateriaal en andere documenten. De kaart zelf heeft aan de rechterkant een lijst datums die met een klik een gekleurde stip op de kaart zetten. Het aanklikken daarvan geeft aan de linkerkant de beschikbare informatie.

Ook wie op eigen gelegenheid wil ronddwalen begint hier, maar dan met de knop Explore on your own onderaan de pagina. De gekleurde stippen en driehoekjes staan hier gerangschikt naar thema. Lang niet alle merkpunten op de kaart hebben al informatie beschikbaar - reVILNA is een work in progress.

reVILNA is het geesteskind van de Amerikaan Menachem Kaiser. Hij bracht zijn project onder bij kickstarter.com waar hij binnen vijf weken met behulp van crowd funding het benodigde bedrag van $13.000 bijeen wist te brengen. En het werk gaat door, dus alle bijdragen boven het gestelde doel worden goed gebruikt. Kaiser stelt in een korte video op kickstarter.com reVILNA voor. Het loont zeker de moeite om daar over het project te lezen: uitvoeriger informatie is op dit moment (nog) niet op reVILNA.org te vinden.


Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

Televisie en radio 14 - 21 juni

Wekelijkse selectie van interessante TV- en radioprogramma’s. Waar mogelijk linkt de programmatitel naar meer informatie. De digitale themakanalen hollanddoc 24 en cultura 24 zijn via de kabel of internet te bekijken. Bij ons vindt u ook de inhoud van Joods op zondag, het wekelijkse Radio-5 programma van de Joodse Omroep.


vrijdag 14 juni

  • Brava, 21.57: Barenboim - 50 jaar op het podium. Registratie van jubileumconcert. Geen verdere informatie bekend.

zaterdag 15 juni

  • BBC Radio 3, 13.15: Music matters. Onder andere over Michael Haas' boek Forbidden Music over componisten en uitvoerende musici die door de nazi's in de ban werden gedaan.
  • Radio 1 (VPRO), 11.20: OVT - Het spoor terug. Afl.: Nederlandse vrijwilligers tijdens de Zesdaagse Oorlog. Circa 100 Nederlanders trokken naar Israël om de plaatsen op te vullen van de gemobiliseerde soldaten.
  • hollanddoc 24 (NTR), 16.22: Holland Doc - Otto Frank, de vader van Anne. In de documentaire, de eerste die over Otto Frank gemaakt werd, komen persoonlijke bekenden aan het woord, waaronder zijn stiefdochter Eva Schloss en vroegere vriendinnen van Anne en Margot en familieleden. Samen met niet eerder vertoond archiefmateriaal geeft de documentaire een veelzijdig beeld van Otto Frank en zijn leven van 1889 tot 1980. Herh.: 19/6, 21.18, 20/6, 19.08.
  • hollanddoc 24 (JO), 22.21: Beth Juliana, 65 jaar Israël. Een film over optimisme, moed en doorzettingsvermogen van Joodse Nederlanders in het Nederlandse bejaardenhuis vlakbij Tel Aviv, ter gelegenheid van de 65ste verjaardag van Israël.
  • BBC 2, 23.00: A Serious Man. Tragikomedie uit 2009 van Ethan en Joel Coen over de Joodse natuurkundeprofessor Larry Gopnik die woont in de benauwende Joodse enclave in Minnesota en niet begrepen wordt door zijn studenten, familieleden en medebewoners.
  • Radio 4 (NTR), 23.02: De bedding. Afl.: De bezieling van de maestro. Radiomaker Henk Burger volgt drie Nederlandse topdirigenten, onder wie Ed Spanjaard.

zondag 16 juni

  • Arte tv, 18.25: Koningin Elisabeth Councours 2013, concert met onder meer de winnaar van dit jaar, de Israëlische pianist Boris Giltburg.
  • Radio 5 (JO), 19.02: Joods op zondag. Met deze week onder meer: een gesprek met rabbijn Menno ten Brink over de positie van de zogeheten Vaderjoden. Verder het leven van Brian Epstein, de eerste manager van The Beatles in een boek van Jaron Beekes en een reportage over het Joodse leven in de vesting Bourtange. Forumleider: Paul Damen, presentatie: Cees Wijburg.

maandag 17 juni

  • Ned. 2 (VPRO), 16.10: Gesprek op 24. Afl.: Barbara Kellerman. Pieter van der Wielen in gesprek met Harvard University politicoloog Barbara Kellerman. Ze schreef veel boeken en artikelen over verschillende soorten en aspecten van leiderschap en volgers. Herh.: hollanddoc 24, 17/6: 21.15: 20/6: 16.38.
  • BBC 4, 23.00: Storyville. Afl. The Law in These Parts. Uniek kijkje achter de schermen van het juridische systeem in de door Israël bezette Palestijnse gebieden.

dinsdag 18 juni

  • Ned. 3 (BNN), 22.50: Bully. Documentaire uit 2011 waarin regisseur Lee Hirsch middelbare scholieren in Georgia, Iowa, Texas en Mississippi volgt die gepest worden. Ook zijn we getuige van het schrijnende verhaal van ouders met een kind dat zelfmoord pleegde. De documentaire is een aanklacht tegen pesten en wil een wereldwijde beweging tegen pesten in gang zetten.

woensdag 19 juni

  • Radio 5 (HUMAN), 19.02: OBA Live - geëngageerde talkshow met vandaag aandacht voor de winnaar van de Van Praagprijs 2013 (vernoemd naar de oprichter van het Humanistisch Verbond, Jaap van Praag).

donderdag 20 juni

  • Radio 6 (VPRO), 21.02: De Avonden. Maarten Westerveen in gesprek met de Belgische auteur P.B. Gronda naar aanleiding van diens onlangs verschenen roman Straus Park, waarin een angstige New Yorker de wonden van het verleden tracht te helen.

vrijdag 21 juni

  • Radio 5 (HUMAN), 23.00: OBA Live. Rechtstreeks vanuit Café Desmet in Amsterdam in het kader van Wereldhumanismedag 2013: onder andere Bert Gasenbeek, directeur van het Historisch Humanistisch Centrum over Jaap van Praag (1911-1981), oprichter van het Humanistisch verbond, en Karin Spaink over essayiste en politiek activiste Susan Sontag (1933-2004).
   
jaargang 9, nummer 23
vrijdag 14 juni 2013
 

In deze nieuwsbrief

Volg Crescas op Facebook en Twitter!
Geroofd onroerend goed
Bernard Wasserstein bij Spui 25
Beestenboel in het JHM
Museum zonder Muren
Lezing: Een Joodse burgemeester in oorlogstijd
Boekennieuws
Nieuws van heinde en verre
Website van de week
Televisie en radio 14 - 21 juni


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
Ach, laat ik deze week eens positief beginnen. Ik schreef al over de geplande demonstratie bij de Kotel door orthodoxe religieuzen tegen ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
“Vraag het hem nu maar gewoon,” suggereerde de liefste vrouw in de wereld. Nu onze dochter is gaan samenwonen met haar vriend ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
Hij vocht in 1948 in Israëls Vrijheidsoorlog. Hij geloofde in een rechtvaardig, humaan zionisme. Hij verzette zich tegen de greep van ...
lees verder
Webcolumn Harry van den Bergh
Morgen vertrek ik voor een aantal dagen naar Israël, Jeruzalem in het bijzonder, omdat ik daar de meeste tijd zal doorbrengen. Voor de ...
lees verder
Webcolumn Eva van Sonderen
De afgelopen zondag, Rosj Chodesj Tammoez, was het de omgekeerde wereld voor de Women of the Wall. Ze hadden zich verzameld in een ...
lees verder
Webcolumn Gastcolumnist
De gastcolumn van deze week bestaat uit het voorwoord dat prof. Laurens Winkel schreef bij het onlangs verschenen boek over rechtsherstel na WOII.
lees verder


(advertenties)

banner niw

banner venstra

banner meldpunttaal

banner blankevoort

banner sinaicentrum

banner levisson

banner limmoed

banner givat

banner amphora

banner luna3

banner misjpoge

banner propra

banner yanshuf

banner jonet

banner middenhoven

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? crescas@crescas.nl
Nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden.
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, www.crescas.nl
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier