vrijdag 8 februari 2013
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Een beetje jarig

Woensdag 3 februari 1999 was voor Crescas een belangrijke datum. De drie personen op de foto, Joop Al z.l., Andreas Dessaur z.l. en Jitsgak Moëd z.l. ondertekenden toen bij notaris IJsbrant Spier de oprichtingsakte van Stichting Joods Educatief Centrum Crescas.
Op 10 oktober van dat jaar werden de eerste openbare lessen gegeven en werden de plannen voor Joods Nederland ontvouwd. Afgelopen zondag was het dus precies 14 jaar geleden dat - na een lange voorbereidingstijd - de initiatiefnemers van Crescas door het plaatsen van hun handtekening het startsein gaven. We waren een klein beetje jarig …

Nieuw in Digibieb - Henri Polak

Deze week nemen wij de schrijver Henri Polak op in onze Digitale Bibliotheek. Schrijver? Henri Polak, dat was toch de vakbondsman, de oprichter van de eerste vakbond in Nederland? Dat klopt. Polak zal voornamelijk herinnerd worden door zijn inzet voor de ANDB, de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkers Bond. Als socialist en vakbondsman heeft Polak zich met hart en ziel ingezet voor de emancipatie van de diamantbewerkers. Hij wilde ze welvarender maken en ze bovendien ontwikkelen tot klassenbewuste solidaire socialisten met belangstelling voor kunst en wetenschap. Maar Polak heeft veel meer gedaan dan dat. Hij was briljantslijper, journalist, lid van de Eerste en de Tweede Kamer … en nog veel meer. En hij schreef boeken. Lees hier meer óver en ván Henri Polak. Alle boeken die wij in de Digibieb hebben opgenomen zijn gratis te downloaden of online te lezen.

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Deze week: Samuel Sarphati - Van Portugese armenarts tot Amsterdamse ondernemer., door Lydia Hagoort, De smaken van Spanje, het nieuwste boek van kookboekenschrijfster Claudia Roden, en van de Zwitserse schrijver Max Frisch (1911-1991) de klassieke roman Stiller.

De Engelse leestip: er is een nieuw boek verschenen over Titus Flavius Josephus, schrijver van De Joodse oorlog. In A Jew Among Romans onderzoekt Frederic Raphael hoe deze Romeins-Joodse geschiedschrijver, die geboren werd als Josef ben Matitjahu, een loyaliteitsstrijd leverde met zijn ambitie en identiteit. Lees hier meer.

En verder:
- Zondag 10 februari geeft Lydia Hagoort bij Selexyz Scheltema in Amsterdam een lezing naar aanleiding van haar biografie van Samuel Sarphati. Klik hier voor meer informatie.
- Marja Vuijsje (Ons kamp) en Arnon Grunberg (De man zonder ziekte) staan op de longlist voor de Gouden Boekenuil 2013.
- Bijna twee jaar na het overlijden van psychiater Hans Keilson zijn drie van zijn boeken in Engelse vertaling verschenen. Lees meer in Jewish Ideas Daily.

Chawwer en misjpoge

Als u onze nieuwsbrief wekelijks met plezier leest en als u het werk van Crescas waardeert, sluit u dan aan bij de Crescas-familie.
We nodigen u graag uit om chawwer (vriend) of misjpoge (familie) van Crescas te worden, zodat we voortvarend door kunnen gaan met onze activiteiten. Daar kunnen we altijd hulp bij gebruiken, ook financiële hulp. Heeft u een Joodse achtergrond, dan willen we graag een deal met u sluiten. Wij vragen u om jaarlijks een bedrag aan Crescas over te maken. Vanaf 50 euro bent u chawwer (of chawwera), vanaf 150 euro bent u misjpoge. Als u zich aanmeldt ontvangt u, naast onze grote dank, korting op Crescas-activiteiten en cursussen en als Crescas-misjpoge bovendien een uitnodiging voor een exclusief voor u georganiseerde bijeenkomst.
Lees hier hoe u chawwer of misjpoge van Crescas wordt!

Winnaars vrijkaartjes Maria Nuñez

Als we het afmeten aan het aantal nieuwsbrieflezers die wilden meeloten voor de vrijkaartjes voor ‘Maria Nuñez’, dan is deze muziektheatervoorstelling nu al een groot succes. We werden werkelijk bedolven onder de mailtjes.
De winnaars van de vrijkaartjes zijn: Wim Weisz en Mia Corbey – van Praag.
Gefeliciteerd, de kaartjes komen naar u toe.

Joods op Zondag met rabbijn Awraham Soetendorp

Het wekelijkse radioprogramma van de Joodse Omroep Joods op Zondag ontvangt deze week rabbijn Awraham Soetendorp die op 16 februari aanstaande 70 jaar hoopt te worden.
De bevlogen rabbijn werkte vanaf 1968 voor de Liberaal Joodse Gemeente in Den Haag en was een van de belangrijke spreekbuizen van de Joodse gemeenschap in Nederland. Ook zette Soetendorp zich wereldwijd in tegen antisemitisme en de verbetering van het lot van de onderdrukte Sovjet-Joden en probeerde hij op allerlei manieren de verhouding tussen Joden en niet-Joden te verbeteren.
Tot op de dag van vandaag zet rabbijn Soetendorp zich met tomeloze energie en vol optimisme in voor een betere samenleving, zowel nationaal als internationaal en kijkt hierbij over de grenzen van het eigen geloof.

Voor deze bijzondere uitzending stelt de Joodse Omroep luisteraars in de gelegenheid vragen aan rabbijn Soetendorp voor te leggen. Dat kan per mail aan info@joodseomroep.nl.

  • Zondag 10 februari, Radio 5, 19.02: Joods op Zondag.

Onderzoek naar rol Rode Kruis in Tweede Wereldoorlog

Tijdens een symposium in het Joods Historisch Museum op 29 maart 2012 kondigde dr. Cees Breederveld, directeur van het Nederlandse Rode Kruis, een diepgaand onderzoek aan naar de rol van zijn organisatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit onderzoek gaat nu van start. Het wordt uitgevoerd door het NIOD, het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, onder leiding van de bekende historicus dr. Regina Grüter (foto).

Het Rode Kruis heeft zelf al eerder onderzoek gedaan naar de eigen rol in de oorlog, maar heeft nu opdracht gegeven voor dit onafhankelijke onderzoek, waarin vooral het ontbreken van hulp aan vervolgde Joden en politieke gevangenen aandacht krijgt. Verder richt het onderzoek zich ondermeer op de vraag hoe het Rode Kruis als humanitaire organisatie functioneerde tijdens de bezetting en hoe de organisatie is omgegaan met de kritiek van in de steek gelaten overlevenden. De uitkomsten van het onderzoek worden gepubliceerd in een boek, naar verwachting in 2017.

Een video met de lezing van Cees Breederveld, waarin hij erkende dat het Rode Kruis in de oorlog fouten heeft gemaakt en waarin hij het nieuwe onderzoek aankondigde, is hier te bekijken.

Symposium: 'On Men and Women Reading Yiddish'

Dinsdag 19 februari vindt in Amsterdam een wetenschappelijk symposium plaats waarin het Jiddisj van verschillende kanten wordt belicht.
Het programma kent vier hoofdonderwerpen, die elk door diverse sprekers zullen worden belicht:
- Yiddish Narrative: Reading for Pleasure?
- Yiddish and the Religious Canon
- Yiddish and Hebrew
- Yiddish Books and their Readers: Methodological Aspects.

Naast bijdragen door buitenlandse sprekers komen vanuit de UvA prof. dr. Shlomo Berger, prof. dr. Irene Zwiep en dr. Emile Schrijver aan het woord.
Aan het einde van de middag is tijd ingeruimd voor een afsluitende discussie.

Het symposium is Engelstalig en vrij toegankelijk voor belangstellenden.
Het programma wordt onderbroken door een koffie- en een lunchpauze.

Het symposium vindt plaats in de VOC-zaal van het Bushuis, Kloveniersburgwal 48, Amsterdam.
Aanvang: 9.00 uur, sluiting circa 18.30 uur.

Israëlprijs voor Yosef Kaplan

Professor Yosef Kaplan krijgt de Israëlprijs 2013 uitgereikt voor zijn bijdrage aan de geschiedschrijving over het Joodse volk. De prijs wordt elk jaar op Jom Ha’atsmaoet (onafhankelijkheidsdag) uitgereikt in aanwezigheid van de Israëlische president en andere hoogwaardigheidsbekleders.

De Israëlprijs, voor het eerst uitgereikt in 1953, wordt gezien als Israëls hoogste wetenschappelijke onderscheiding en wordt uitgereikt aan Israëlische burgers of organisaties die uitmunten op hun gebied en een belangrijke bijdrage leveren aan de Israëlische cultuur.

Professor Kaplan is emeritus hoogleraar voor de Geschiedenis van het Joodse volk aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem en was tot eind vorig jaar voorzitter van de academische raad van het Centrum voor Onderzoek naar de Geschiedenis der Nederlandse Joden. Kaplan publiceerde over de Joodse geschiedenis in de vroegmoderne tijd, over de geschiedenis van de ‘Conversos’ op het Iberische schiereiland in de 15e en 16e eeuw en over de westerse Sefardische diaspora waaronder de Portugese gemeente in het Amsterdam van de 17e eeuw.

Tijdens zijn voorzitterschap van de academische raad heeft professor Kaplan diverse wetenschappelijke onderzoeken ingezet en begeleid. In de twintig jaar van zijn voorzitterschap zijn verschillende symposia georganiseerd door het Centrum. De teksten van de laatste twee symposia zijn uitgegeven bij Brill in Leiden en zijn nog verkrijgbaar bij het Centrum.

Yosef Kaplan werd geboren in Argentinië in 1944 en emigreerde in 1962 naar Israël. Hij studeerde Joodse geschiedenis en sociologie aan de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem. Kaplan was een van de oprichters en de tweede directeur van de School of History aan de Hebreeuwse universiteit. In 2004 werd hij gekozen als lid van de Israëlische Academie van Wetenschappen en in 2009 werd hij benoemd tot voorzitter van de World Union of Jewish Studies.

‘Oorlogsgeheimen’, theater voor de jeugd

De komende maanden toert de jeugdtheatervoorstelling 'Oorlogsgeheimen' door Nederland. Basis voor het toneelstuk is het gelijknamige boek van Jacques Vriens, in 2008 getipt door de Nederlandse Kinderjury voor de jaarlijkse prijs.

Het verhaal over de 11-jarige Tuur en zijn buurmeisje Maartje speelt zich af in 1943 in het door de Duitsers bezette Zuid-Limburg. De verschrikkingen van de oorlog worden steeds duidelijk, hoe hard de volwassenen ook proberen de kinderen onkundig te houden van wat zich afspeelt. En dan komt het moment waarop Maartje Tuur haar grote, gevaarlijke geheim vertelt: ze is Joods.
In de theaterversie begint het verhaal in 1955. Tuur Ramakers is schoolmeester geworden. Nu wil hij zijn leerlingen vertellen over zijn jeugd tijdens de oorlog, maar zijn vriendinnetje Maartje komt steeds in zijn hoofd. Samen met haar geestverschijning beleeft hij al zijn spannende oorlogsmomenten opnieuw.

De voorstelling wordt gespeeld door Ida van Dril en Maarten Ebbers, die samen tekenen voor alle personages uit het verhaal. Regisseur Pepijn Cladder slaagt erin met deze twee acteurs en een minimum aan rekwisieten en decorstukken op aangrijpende wijze het verhaal over de oorlogsellende op kinderniveau te vertellen. En slaagt er ook in om duidelijk te maken dat oorlog geen periode is van spannende avonturen, maar van angst, gevaar en onveiligheid.
Voor meer informatie over deze productie klik hier.

'Oorlogsgeheimen' loopt in ieder geval nog tot 15 mei in een groot aantal theaters in Nederland. Klik hier voor de speellijst.

De voorstelling is nadrukkelijk niet geschikt voor kinderen jonger dan 9 jaar.

Literair concert 'Het Rozeneiland'

Joods Cultureel Centrum Merkaz in Utrecht biedt donderdag 14 februari een podium aan schrijfster Sanne Terlouw en de musici van het Orion Ensemble met hun literaire concert 'Het Rozeneiland'. De voorstelling is gebaseerd op Terlouws in 2008 verschenen gelijknamige roman.

'Het Rozeneiland' gaat over de Joodse familie Amram. Het verhaal begint in 1492 in de Spaanse stad Toledo en eindigt in onze tijd in Nederland. Het toont de generaties Amram in voor- en tegenspoed, hoop en wanhoop, liefde en dood.

Sanne Terlouw zelf vertelt het fascinerende, eeuwen omspannende verhaal, dat wordt omlijst en ondersteund door meeslepende Sefardische liedjes die met de teksten een spannende eenheid vormen. Pianist Leonard Leutscher bewerkte de liedjes voor viool, cello en piano. Het Orion Ensemble, in 2008 finalist en prijswinnaar van het eerste concours van het Internationaal Joods Muziek Festival, tekent voor de muzikale begeleiding.

  • Donderdag 14 februari 2013, Joods Cultureel Centrum Merkaz, Magdalenastraat 1A, Utrecht. Aanvang: 20:00 uur. Voor reservering en kaartverkoop klik hier.

Mini-Limmoed in Amersfoort

Limmoed gaat naar de mediene! Zondagmiddag 3 maart strijkt dit leer-evenement neer in Amersfoort met een Mini-Limmoed. Tussen 13.00 en 17.30 uur kunt u deelnemen aan drie sessies van een uur. Per sessieronde heeft u keuze uit vier lezingen of workshops. Het programma is, zoals altijd bij Limmoed, gevarieerd. Archeoloog Noé Michael laat u kennis maken met opgravingen van antieke synagogen in Galilea, u kunt Jiddisje liedjes zingen met Aaron Eckstaedt, of discussiëren over Joodse teksten onder leiding van rabbijn Albert Ringer. En dit is slechts een kleine greep uit het programma.

  • Mini-Limmoed, Wijkcentrum Het Klokhuis, Weberstraat 2, Amersfoort. Entree 10 euro. Aanmelden op www.limmoed.nl .

Nieuws van heinde en verre

Wekelijkse selectie uit opmerkelijk nieuws uit buiten- en binnenlandse media.

  • Op Smithsonian een artikel over linguist Geoffrey Khan (University of Cambridge) die ál het mogelijke doet om het Aramees, drieduizend jaar geleden 'lingua franca' in het gehele Midden-Oosten, voor uitsterven te behoeden, nu nog maar enkele 'native speakers' in leven zijn.
  • Nog meer taal in de Forward, waar Philologos zijn vermakelijke linguistische haarkloverij loslaat op het woord upshernish, het Jiddisje woord voor de eerste keer dat het haar van een jongen wordt geknipt.
  • Een interessant achtergrondartikel bij de voor een Oscar genomineerde documentaire The Gatekeepers in The New York Sun.
  • In Tablet Magazine komt rabbijn Chaim Loike, expert op het gebied van kosjer gevogelte, aan het woord. Is de met uitsterven bedreigde Philby steenpatrijs geoorloofd?
  • De Belgische website JoodsActueel meldt dat chocoladefabrikant Callebaut met haar kosjere chocolade het Kosher certificate in de wacht gesleept heeft.
  • Overlevenden van de Holocaust vertellen ook na hun overlijden hun verhaal, niet op film of papier, maar als 3-D hologram. USA Today schrijft over dit door de Shoah Foundation gesteunde project.
  • In de Belgische krant De Standaard het nieuws dat uitgeverij Penguin het Dagboek van Anne Frank als app voor iPad heeft uitgebracht. Niets dan lof, zij het dat de app nogal prijzig is.
  • In Brooklyn (NY) komt een flink bedrag uit de federale subsidiepot voor bibliotheken, E-Rate, ten goede aan ultra-orthodoxe instellingen die niet als officiële bibliotheek te boek staan. De Forward wijdt er een diepgaand artikel aan.
  • Maak kennis met de Biblical Zoo in Jeruzalem - MFA heeft een artikel en een video.
  • Op YouTube een video over Aleh Negev - Naharat Eran in Israël, een instelling voor meervoudig gehandicapten. Russisch gesproken, Engels ondertiteld.

Website van de week
Hariv

De website Hariv.org wordt beheerd door de Britse organisatie Hariv, 'representing Jews from North Africa and the Middle East', die zich ten doel stelt kennis te bewaren over de identiteit, het culturele erfgoed en de geschiedenis van de Joodse gemeenschappen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, nu de generaties die uit eerste hand daarover kunnen vertellen, geleidelijk uitsterven.

Niet voor niets vermeldt de top banner dan ook: Promoting the history, culture and heritage of Jews of the Middle East and North Africa.

De middenkolom biedt ruim plaats aan activiteiten en beeldmateriaal. Onder Video o.a. een bijzondere film over de vergeten vluchtelingen uit Arabische landen.

News lijkt vanwege de actuele artikelen op dit moment het interessantst.

Overigens betekent het woord hariv: heet, pikant. En haast bij toeval stuitte uw redacteur op een smakelijke foto van een mandje hete chilipepers met ingrediëntenlijst voor een echte hariv saus. Helaas werkt de link naar het recept niet, maar wie het wil proberen: stop alles in de keukenmachine en draai tot een prutje. 'Hot' maar heerlijk!

Hariv verzendt een nieuwsbrief en heeft een pagina op Facebook.


Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

Televisie en radio 8 - 15 februari

Wekelijkse selectie van interessante TV- en radioprogramma’s. Waar mogelijk linkt de programmatitel naar meer informatie. De digitale themakanalen hollanddoc 24, Geschiedenis 24 en Cultura 24 zijn via de kabel of internet te bekijken. Muziekzender Brava is bij UPC alleen analoog te ontvangen.

Twee tips deze week: zondagavond is in Joods op Zondag (Radio 5, 19.02) een uur lang rabbijn Awraham Soetendorp te gast, en donderdagavond om 23.40 uur wordt op Canvas de documentaire The Kosher Cruise vertoond.
Maandag t/m vrijdag is op BBC Radio 3 George Gershwin 'Composer of the week'. Dagelijks om 13.00 en 19.30 uur.


vrijdag 8 februari

  • Arte, 21.50: Unter Bomben (Sous les bombes. Docudrama uit 2007 van de Frans-Libanese regisseur Philippe Aractingi over de Tweede Libanonoorlog van 2006.

zaterdag 9 februari

  • BBC 2 (0.35): Milk. Drama uit 2008 over het leven van de Joodse, homosexuele veertiger Harvey Milk die in het San Francisco van de jaren zeventig opkwam voor de rechten van 'gays'.

zondag 10 februari

  • BRT 1, 10.00: Lichtpunt. Documentaire over Zorgcentrum Primo Levi in Parijs waar slachtoffers van foltering en politiek geweld uit meer dan 40 landen worden opgevangen. Een team van psychologen, psychiaters en sociaal assistenten begeleidt deze mensen.
  • Ned. 1 (VPRO), 11.20: Boeken. Wim Brandt in gesprek met Willem Melching naar aanleiding van diens spraakmakende boek 'Hitler. Een beknopte biografie'.
  • Radio 5, (JO), 19.02: Joods op zondag. Met deze week als speciale gast rabbijn Awraham Soetendorp die op 16 februari aanstaande 70 jaar hoopt te worden. Presentatie Cees Wijburg; Forumleider Paul Damen.
  • hollanddoc24 (VPRO), 22.40: The world at war. Documentaireserie uit 1975. Afl. 18: Occupation: Holland (1940-1945). Herh.: 13/2, 23.35.
  • ARD, 23.35: A Serious Man. Zwarte komedie uit 2009 van Ethan en Joel Coen over het leven van Larry Gopnik.

maandag 11 februari

  • Radio 5 (HUMAN), 19.02: OBA Live. Hoofdgast is wetenschapshistoricus Ad Maas, die praat over zijn boek Newton in The Netherlands.

dinsdag 12 februari

  • Ned. 2 (NTR/VPRO), 20.25: De Gouden Eeuw. Afl. 10: Veel geloven op één kussen. Hoe religieus tolerant was Nederland werkelijk in de Gouden eeuw?
  • Canvas, 20.40: Dockland: Het Verzet in Europa (1939-1945). Zesdelige reeks over het verzet in de Tweede Wereldoorlog in heel Europa tegen Hitler en het Derde Rijk. Afl. 2: Het verzet neemt vaste vormen aan (1941-1942).
  • Radio 6 (VPRO), 21.02: De Avonden. Afl.: Radetzkymars. Tommy Wieringa spreekt met presentator Maarten Westerveen over deze onlangs heruitgegeven klassieker van de Oostenrijkse schrijver Joseph Roth.

woensdag 13 februari

  • Arte tv, 22.05: Die Reise nach Metropolis. Documentaire over de vondst van een vrijwel complete kopie van Fritz Langs legendarische sf-film Metrolopis uit 1927.

donderdag 14 februari

  • BBC Radio 3, 23.00: Night waves. Interview met schrijver Andrew Solomon over zijn nieuwe boek Far from the Tree: Parents, Children, and the Search for Identity.
  • Canvas, 23.40: De uil van Athena. Afl.: The kosher cruise. Documentaire over de Joods-Britse Gaby en Tikwah Lock en hun belevenissen op een exclusieve kosjere cruise op de Middellandse Zee.

vrijdag 15 februari

  • Arte tv, 21.35: Sof Shavua b'Tel Aviv (Alles für mein Vater). Film uit 2008 van Dror Zahavi over de jonge Palestijn Tarek die de eer van zijn vader wil redden door zich midden op de markt van Tel Aviv op te blazen. Falende techniek dwarsboomt zijn plannen, en daarna loopt niets meer zoals gepland.
   
jaargang 9, nummer 6
vrijdag 8 februari 2013
 

In deze nieuwsbrief

Een beetje jarig
Nieuw in Digibieb - Henri Polak
Boekennieuws
Chawwer en misjpoge
Winnaars vrijkaartjes Maria Nuñez
Joods op Zondag met rabbijn Awraham Soetendorp
Onderzoek naar rol Rode Kruis in Tweede Wereldoorlog
Symposium: 'On Men and Women Reading Yiddish'
Israëlprijs voor Yosef Kaplan
‘Oorlogsgeheimen’, theater voor de jeugd
Literair concert 'Het Rozeneiland'
Mini-Limmoed in Amersfoort
Nieuws van heinde en verre
Website van de week
Televisie en radio 8 - 15 februari


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
Veel nieuws was er niet deze week. Terwijl de eerste knoppen aan de bomen proberen uit te komen na een lange periode van vorst ...
lees verder
Webcolumn Leo Frijda
Joseph Roth moet in Parijs ook wel eens het café Le Select aan de Boulevard Montparnasse hebben bezocht, want hij gebruikte ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
Waar in de wereld is dit mogelijk? Ik kijk met aandacht naar het inzweren van ons nieuwe parlement, de Knesset, waarvan wij, het Volk ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
Wat wil Israëls kabinetsformateur, de oude politieke vos, Benjamin Netanyahoe? Meent hij het als hij zegt dat hij een regering wil ...
lees verder


(advertenties)

banner sinaicentrum

banner meldpunttaal

banner blankevoort

banner misjpoge

banner yanshuf

banner middenhoven

banner givat

banner luna3

banner propra

banner amphora

banner venstra

banner limmoed

banner niw

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? crescas@crescas.nl
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, www.crescas.nl
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier