vrijdag 15 juni 2012
Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online.
 
crescas nieuwsbrief
crescas nieuwsbrief
   

Film: 'Tevya der Milkicher'

Zondag 17 juni is de laatste uit een serie van vier Jiddisje films te zien in Filmtheater Kriterion. Dit keer wordt Tevye der Milkicher vertoond, de oerversie, zou je kunnen zeggen, van Fiddler on the Roof, het wereldberoemde verhaal van Sholem Aleichem.
De film, een echte klassieker, werd geregisseerd door Maurice Schwartz, die ook de titelrol speelt. Schwartz zet Tevyes dochter Chawele in het centrum van de handeling. Hij belicht via Chawele niet alleen het innerlijk conflict van Tevye die zich voor de keuze gesteld ziet tussen traditie en nieuwe waarden die aan de horizon opdoemen, maar ook de steeds gespannener relatie tussen Joden en hun Oekraïense (christelijke) dorpsgenoten.
De film is Jiddisj gesproken, Engels ondertiteld en wordt voorafgegaan door een korte inleiding in het Nederlands.

  • Zondag 17 juni, Filmtheater Kriterion, Roetersstraat 170, Amsterdam. Aanvang: 11.00 uur. Voor reservering/informatie: info@stichtingjiddisj.nl of 020-6681634.

Groningen heeft MZZL!

Enige tijd geleden viel het eerste nummer van MZZL! in de brievenbus, een fraai vormgegeven glossy waarin de Synagoge aan de Folkingestraat in Groningen centraal staat.
Aanleiding voor de publicatie is het feit dat het dit jaar dertig jaar geleden is dat het ruim honderdjarige gebouw voor het eerst weer als sjoel gebruikt werd.

Het tijdschrift vertelt in woord en beeld de geschiedenis van de synagoge, laat mensen en organisaties aan het woord die bij de synagoge betrokken zijn of waren en laat zien dat de Folkingestraatsjoel het centrum vormde en nog steeds vormt van het Joodse leven in Groningen.

In het tijdschrift zijn bovendien twee artikelen opgenomen waarmee u zelf een rondleiding kunt maken door de synagoge en de voormalige Groningse Jodenbuurt. 

Klik hier voor meer informatie over hoe u MZZL! in uw bezit kunt krijgen.
In het Dagblad van het Noorden van 27 maart een interview met Marcel Wichgers, coördinator van de Stichting Folkingestraat Synagoge, de organisatie die het initiatief nam voor MZZL!.

VPRO Zomergasten 2012 bekend

Vanaf zondag 22 juli is het populaire VPRO-programma Zomergasten terug op de buis. Presentator in dit jubileumjaar - Zomergasten beleeft in 2012 zijn 25e seizoen - is de Vlaamse filosoof en televisiemaker Jan Leyers. De gasten laten door henzelf gekozen filmfragmenten zien en vertellen in het gesprek met Leyers waarom die voor hen een speciale betekenis hebben.

Bij Leyers aan tafel zitten cabaretier en publicist Micha Wertheim en sociologe Jolande Withuis, onderzoeker bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Verder schuiven aan Henny Vrienten, bekend als zanger/bassist van de popgroep Doe Maar, tegenwoordig vooral actief als componist, Li (Lidewij) Edelkoort, trendvoorspeller en ontwerper, Ben Verwaayen, topman van het in Parijs gevestigde telecombedrijf Alcatel-Lucent en hekkensluiter is schrijver/journalist Adriaan van Dis, die van 1999 tot 2002 zelf anchorman was van Zomergasten.

Zomergasten gaat ook dit jaar tijdens de zes uitzendingen tussen 22 juli en 26 augustus extra informatie aanbieden via het Tweede Scherm, waarbij kijkers via laptop, tablet of PC verdiepende informatie kunnen vinden over de getoonde fragmenten. Het experiment bleek vorig jaar een succes: veel kijkers maakten gebruik van het Tweede Scherm en lieten weten de extra informatie als een zinvolle aanvulling te beschouwen.

Klik hier voor meer informatie over gasten en data.

Isaac Israëls in Amsterdam ...

Vanaf 15 juni is in het Stadsarchief Amsterdam de tentoonstelling Isaac Israëls in Amsterdam te bekijken. Werk uit de eigen collectie van het Stadsarchief is voor deze bijzondere expositie aangevuld met bruiklenen van onder meer het Rijksmuseum, het Amsterdam Museum, het Gemeentemuseum Den Haag, het Groninger Museum en van diverse particuliere bruikleengevers. Veel daarvan is niet eerder tentoongesteld geweest.

Isaac Lazarus Israëls was van 1887 tot 1905 en in 1918 als schilder actief in zijn geboortestad. Zijn impressionistische schilderijen, aquarellen, pastels en tekeningen geven een mooi en sfeervol beeld van het leven in Amsterdam in het fin de siècle.

Het Stadsarchief geeft bij deze tentoonstelling het boek Isaac Israëls in Amsterdam uit, het resultaat van onderzoek naar Israëls' Amsterdamse jaren, uitgevoerd en geschreven door Freek Heijbroek en Jessica Voeten.
Daarnaast organiseert het Stadsarchief gedurende de tentoonstelling iedere zondag om 14.00 uur een stadswandeling die start bij gebouw De Bazel aan de Vijzelstraat.
Klik hier voor meer informatie.

Uitvoerige biografische informatie over Isaac Israëls is hier te lezen.

... en Isaac Israëls in Den Haag

Den Haag was het Amsterdamse Stadsarchief iets te snel af: daar is al sinds 2 juni in 4 musea werk van Isaac Israëls te zien onder de titel Isaac Israëls in Den Haag.
In vier Haagse musea en het Gemeentearchief wordt het werk uit Israëls Haagse jaren van verschillende kanten belicht. Voor algemene informatie over deze zomermanifestatie klik hier.

Isaac Israëls was zes jaar jong toen hij in 1871 met het gezin naar Den Haag verhuisde. Daar ging hij tot zijn dertiende jaar naar school. Isaac leerde zichzelf het lezen en spreken van een aantal talen, en begon, onder leiding van zijn vader Jozef met tekenen en schilderen. Van 1878 tot 1880 bezocht hij de Haagse academie. De stad en Scheveningen waren een grote bron van inspiratie voor de jonge kunstenaar.

  • Muzee Scheveningen toont Het mondaine Scheveningen van Isaac Israëls, over Scheveningen als een van Europa's meest mondaine badplaatsen eind 19e eeuw.
  • Het Louis Couperus Museum benadrukt in de tentoonstelling Louis Couperus en Isaac Israëls de overeenkomsten tussen de schilder en de schrijver. De expositie wordt aangevuld met Haagse stadsgezichten en sfeerbeelden van het Nederlands-Indië dat Couperus en Israëls in 1921-22 beiden bereisden.
  • Isaac Israëls - Schilder van vrouwen is de titel van de tentoonstelling in het Panorama Mesdag in Scheveningen. Er wordt een selectie getoond uit de talloze schilderijen die Israëls maakte van vrouwelijk schoon.
  • Het Haags Historisch Museum laat in de tentoonstelling Isaac Israëls en de stad Den Haag zien dat het Haagse stadsleven voor de kunstenaar een onuitputtelijke bron van inspiratie vormde.
  • Het Haags Gemeentearchief toont in het atrium van het stadhuis foto's en filmbeelden van Den Haag ten tijde van Israëls.

Nog 2 weken: Else Berg en Mommie Schwarz

Zondag 24 juni is de laatste dag om de tentoonstelling Else Berg en Mommie Schwarz - Schilderspaar uit de Nederlandse avant-garde te gaan zien in het Joods Historisch Museum.
De expositie toont werk uit de eigen collectie van het JHM, aangevuld met schilderijen, tekeningen en grafisch werk uit de collecties van onder meer het Stedelijk Museum en het Singer Museum. Ook particuliere verzamelaars gaven werken in bruikleen. Klik hier voor meer informatie.

Het laatste evenement dat het JHM organiseert n.a.v. van deze tentoonstelling vindt zondag 17 juni plaats: een schildersworkshop in 't Oude Hof in Bergen. Klik hier voor meer informatie. Officieel is de inschrijving gesloten, maar wellicht is er nog een plekje vrij!

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.
Deze week: Scherptediepte, de nieuwe verhalenbundel van NRC-journaliste Rosan Hollak, van Hirsch Grunstein Psalmen, een Joodse geschiedenis op een Vlaamse zolderkamer, de onderduikherinneringen van een jongen van 14 tegen de achtergrond van het bezette België, en De zwenking. Hoe de wereld modern werd, waarin Stephen Greenblatt uitlegt waarom de gedachten van de Romeinse filosoof en dichter Lucretius een fundamentele verandering in het menselijk denken veroorzaakten.

Nieuws van heinde en verre

Wekelijkse selectie uit opmerkelijke nieuwsberichten uit binnen- en buitenland.

  • Lviv ( Lvov, Lemberg zo u wilt) is een van de Oekraïense steden waar het EK voetbal wordt afgewerkt. In het Historisch Nieuwsblad een overzicht van de geschiedenis van de stad.
  • In Ynet: 'Israeli's, ga Arabisch leren!' Een opiniestuk.
  • IDF-foto op Facebook gaat de wereld rond en baart opzien, schrijft de Times of Israel.
  • Wel of geen Wagner in Israël? Volgens Artnews van maandag 11 juni in elk geval voorlopig (?) weer even niet. In Commentary Magazine legt Jonathan Tobin uit waarom hij dit een idiote beslissing vindt.
  • Het 'Joodse' gezicht van New York is aan het veranderen, schrijft The Forward.
  • Twee fragmenten uit de opera Carmen, door Israëlische Opera uitgevoerd op Masada, op Youtube hier en hier.
  • Nieuw op de culikalender: Internationale Falafeldag. 'Gevierd' overal ter wereld maar beschreven in de Times of Israel.
  • 'Hasidic pop superstar Lipa Schmeltzer meets Lady Gaga', kopt The Forward - een video met een boodschap.
  • Een video op YouTube, liever gezegd, de trailer van een film over de Igbo, de Joden van Nigeria (met dank aan Sheila Gogol).

'De Drie Cantors' komen naar Amsterdam

Benzion Miller (New York), Alberto Mizrahi (Chicago) en Naftali Herstik Jeruzalem), de drie wereldberoemde chazzaniem komen volgend seizoen opnieuw voor een optreden naar Amsterdam. Deze keer zullen ze niet te horen zijn in de Portugese Synagoge maar in het Koninklijk Theater Carré.
Het programma zal bestaan uit een rijk palet aan Joodse muziek: van zuiver synagogaal tot Jiddisj, van Sefardisch tot musical, kortom, alle muzikale stijlen die tot het brede repertoire behoren van elk van deze giganten van de cantorale muziek.
Dinsdag 23 oktober is de datum die u nu vast in uw agenda kunt noteren.
Wie aanwezig was bij het memorabele kaarslichtconcert dat 9 februari 2009 plaatsvond in de Esnoga zal dit concert zeker niet willen missen. Kaarten bestellen is nu al mogelijk: klik hier.

Website van de week
National Yiddish Book Center

In een uithoekje van een bezochte website kwam uw redacteur de link tegen die leidt naar het National Yiddish Book Center.

Aaron Lansky (1955) was pas 23 en studeerde nog toen hij in 1980 tot de ontdekking kwam dat talloze kostbare Jiddisje boeken vernietigd dreigden te worden. De eigenaren behoorden tot een generatie die aan het uitsterven was en de kinderen en kleinkinderen konden die ‘geheimtaal’ niet lezen. Niet alleen de mensen hadden vervolging en bezetting overleefd, hun boeken eveneens. Lansky realiseerde zich dat een enorm stuk literatuur op de rand van de ondergang balanceerde. Hij deed een oproep om Jiddisje boeken waar niemand meer iets mee wilde of kon, aan het door hem daarvoor opgezette National Yiddish Book Center, te doneren. Lansky kreeg reacties uit heel Amerika. Hij trommelde een aantal gelijkgestemden op en begon aan zijn reddingsoperatie, en was daarmee, zoals hij zelf zegt, 'de geschiedenis te snel af'.
Lansky's biografie is op de website van het NYBC te lezen, maar veel leuker is het hemzelf in een video erover te horen vertellen.

Vaak is de sectie About op een website een beetje saai - maar hier niet! Het Blog licht uw redacteur er voor de gelegenheid even uit: hier worden (bijna) wekelijks de boeken vermeld die gedigitaliseerd zijn. Klik op een link, en op de archiefpagina die opengaat staat in de linkerbovenhoek de keuze: lees als pdf of online.
Uw redacteur koos Geyt a hindele keyn bronzvil, een kinderboek uit 1937 over een kip die op vakantie gaat naar Bronxville, New York, geschreven door Jacob Kaminsky. Erg leuk!

Van al die aan de vergetelheid ontrukte Jiddisje boeken bleken na 6 maanden ca. 70.000 nog te redden. Inmiddels telt de collectie van het National Yiddish Book Center ruim 1 miljoen boeken, waarmee het NYBC de grootste culturele reddingsoperatie in de geschiedenis van het jodendom op zijn naam heeft gebracht.

Maar het NYBC doet meer dan verzamelen: inmiddels zijn er programma's en cursussen opgezet om nieuwe generaties naar keuze minder of meer diepgaand kennis te laten maken met de Jiddisje taal en literatuur. De bezoeker vindt alles onder Learn|Explore.

Onder de tab Watch|Listen zit een mediagalerie met maar liefst 87 pagina‘s video’s, geluidsopnames en foto’s over Jiddisje cultuur.

Bijna 11.000 boeken, stuk voor stuk unieke Jiddisje teksten, zijn kosteloos op internet te lezen, dankzij de toegewijde inspanningen van de Steven Spielberg Digital Yiddish Library. Het is zelfs mogelijk boeken aan te schaffen. Leden van het NYBC krijgen daarbij 25% korting. Kijk zelf wat NYBC te bieden heeft onder Read|Translate.

Het NYBC is meer dan alleen een enorme digitale bibliotheek: u kunt ook een in real life bezoek brengen en aan den lijve de lebedike velt ervaren die Lansky 32 jaar geleden nieuw leven inblies.


Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op crescas.nl

Oerol - heel Terschelling een theater

Vandaag, 15 juni, begint het jaarlijkse cultureel festival Oerol. Tien dagen lang zijn er muziek- en theatervoorstellingen te zien op en grot aantal locaties.
Oerol is zó populair geworden dat veel voorstellingen al snel uitverkocht zijn.
Voor het optreden van de Amsterdam Klezmer Band op 24 juni om 17.00 uur zijn nog kaarten verkrijgbaar: Oost-Europese, Joodse muziek met zigeuner- en Balkaninvloeden op het strand!
Performance kunstenaar Efrat Zehavi (1974) is de hele week, behalve 24 juni tussen 13.00 en 18.00 uur, op straat te vinden met haar PASSPORTRAITS, Performance Migrating Studio.
Klik hier voor alle programma's tussen 15 en 24 juni.

Televisie en radio 16 - 22 juni

Wekelijkse selectie van interessante TV- en radioprogramma’s. Waar mogelijk linkt de programmatitel naar meer informatie. De digitale themakanalen hollanddoc 24, Geschiedenis 24 en Cultura 24 zijn via de kabel of internet te bekijken. Muziekzender Brava is bij UPC alleen analoog te ontvangen.
Bij ons vindt u ook de inhoud van Joods op zondag, het wekelijkse Radio-5 programma van de Joodse Omroep.
Deze week maandag t/m vrijdag: BBC Radio 3 om 23.45: The essay. Met medewerking van de Zuid-Afrikaanse rechter Albie Sachs.


zaterdag 16 juni

  • hollanddoc24 (VPRO), 17.37: From Mao to Mozart - Isaac Stern in China. Documentaire uit 1979 over de fascinerende ontmoeting tussen twee totaal verschillende muziekculturen.
  • Radio 1 (VPRO), 1930: Boekenzomer. Vandaag aandacht voor Een bruidsjurk uit Warschau, het romandebuut van toneelschrijfster Lot Vekemans.

zondag 17 juni

  • Ned. 2 (NTR) 12.55: NTR Podium: Sitka - Een wereld vol muziek. In het afgelegen vissersdorp Sitka, Alaska, worden eens per jaar de oudleerlingen van de beroemde violist Jascha Heifetz en cellist Gregor Piatigorsky verwelkomd.
  • Ned. 2 (JO), 14.00: De weg naar klezmer. Nederlandse en Vlaamse muzikanten op zoek naar de roots van de Klezmermuziek. Afl. 1: Amerika.
  • Ned. 2 (JO) 14.45: Cap of keppel. Film over de opgroeiende Bram die leeft in twee werelden. In de ene houdt hij liever verborgen dat hij Joods is en in de andere komt hij er openlijk en vol overtuiging voor uit.
  • Ned. 2 (HUMAN), 17.55: Beschaving: het Westen en de rest. In deze 6-delige BBC-serie onderzoekt de Britse historicus Niall Ferguson hoe het zit met de westerse beschaving. Afl. 1: Concurrentie.
  • Radio 5 (JO), 19.02: Joods op zondag.
  • BBC Radio 3, 23.00: World routes. Hoogtepunten van het Jerusalem International Oud Festival, gepresenteerd door Moshe Morad.
  • Ned. 2 (TROS), 23.30: Apocalyps - De Tweede Wereldoorlog. Afl. 6: De hel begint 1942. De geallieerden zijn geland in Italië, maar worden in hun opmars naar Rome gestuit door de Wehrmacht, die standhoudt bij de Gustav-linie.

maandag 18 juni

  • hollanddoc24 (HUMAN), 16.57: OBA Live. Hoofdgast is terrorismedeskundige Bob de Graaf, schrijver van het eind mei verschenen boek Op weg naar Armageddon - de evolutie van het fanatisme.
  • Ned. 2 (AVRO), 21.40: LEVY & de laatste Nederlandse nazi's. In deze zesdelige serie doet Gideon Levy een uiterste poging de beide hoogbejaarde oorlogsmisdadigers, Klaas Carel Faber en Siert Bruins, achter de tralies te krijgen.
  • Ned. 2 (NTR) 23.25: NTR Podium: Sitka - Een wereld vol muziek. In het afgelegen vissersdorp Sitka, Alaska, worden eens per jaar de oud-leerlingen van de beroemde violist Jascha Heifetz en cellist Gregor Piatigorsky verwelkomd.

dinsdag 19 juni

  • Ned. 2 (AVRO), 14.30: LEVY & de laatste Nederlandse nazi's. In deze zesdelige serie doet Gideon Levy een uiterste poging de beide hoogbejaarde oorlogsmisdadigers, Klaas Carel Faber en Siert Bruins, achter de tralies te krijgen.
  • Arte TV, 21.15: 1939/40, Ein 'Feldzug' nach Frankreich. Documentaire in twee delen over de eerste 2 jaren van WOII. Beide delen (der Sitzkrieg en der Blitzkrieg) worden achter elkaar uitgezonden.

woensdag 20 juni

  • Ned. 2 (JO), 13.50: Schatten van de Snoge. Herhaling van 15 januari 2012. Twee jaar lang heeft cineast Lex Bolle de restauratie van de Portugees-Israëlietische Synagoge in Amsterdam op de voet gevolgd. De documentaire geeft de kijker een unieke blik op de Snoge als rijksmonument, op de geschiedenis ervan en op de bijzondere gebruiken die uitgevoerd worden door de leden van de gemeente.

donderdag 21 juni

  • WDR 3 (radio), 17.45: ZeitZeichen. Vandaag precies 150 jaar geleden verscheen het boek Rom und Jerusalem van de Joodse filosoof Moses Hess, ook wel de vader van de Duitse sociaal-democratie genoemd.
  • BBC 2, 0.20: Hitler's Children. Indrukwekkende documentaire over de kinderen en kleinkinderen van nazimisdadigers.

vrijdag 22 juni

  • cultura24, 18.36: Discussie met de Amerikaanse schrijver Philip Roth in Knetterende Letteren, n.a.v. diens laatste roman Nemesis.
   
jaargang 8, nummer 23
vrijdag 15 juni 2012
 

In deze nieuwsbrief

Film: 'Tevya der Milkicher'
Groningen heeft MZZL!
VPRO Zomergasten 2012 bekend
Isaac Israëls in Amsterdam ...
... en Isaac Israëls in Den Haag
Nog 2 weken: Else Berg en Mommie Schwarz
Boekennieuws
Nieuws van heinde en verre
'De Drie Cantors' komen naar Amsterdam
Website van de week
Oerol - heel Terschelling een theater
Televisie en radio 16 - 22 juni


Onze columnisten
Webcolumn Leo Mock
De afgelopen week leek wel geheel in het teken van sport te staan. Het begon met de traditionele Avond-vierdaagse, die we opnieuw ...
lees verder
Webcolumn Naud van der Ven
Hij was lekker, de Efrat-wijn die we hadden met Pesach, althans de rode van de Hema. Maar ik doe het niet meer. Want ik wil wel graag ...
lees verder
Webcolumn Simon Soesan
Onlangs zat ik met de loco-burgemeester van Jeruzalem een kop koffie te drinken. De man vertelde me dat - nu de huidige ...
lees verder
Webcolumn Salomon Bouman
Zonder het oproepen van emoties is Israël ondenkbaar. Soms ben je blij over weer een succes, soms ben je bedroefd over weer een misser ...
lees verder


(advertenties)

banner venstra

banner blankevoort

banner niw

banner yanshuf

banner luna3

banner amphora

banner propra

banner meldpunttaal

banner sambation

twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas
Vragen of opmerkingen? crescas@crescas.nl
© Joods Educatief Centrum Crescas, Buitenplein 65, 1181 ZE Amstelveen
tel 020-6402380, fax 020-3452260, www.crescas.nl
Redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky
Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen? Klik hier