Klassiekers van de Joodse studies III

Jaar III: De Joden van de Islam

In de derde serie van vijf lezingen rondom het thema Klassiekers van de Joodse Studies behandelt historicus Bart Wallet boeken waarin vanuit verschillende invalshoeken gekeken wordt naar Joden in de Arabische wereld.

De Joden van de Islam

In de eerste lezing vormt The Jews of Islam (1984, Princeton University Press) van historicus Bernard Lewis het uitgangspunt voor een boeiend betoog over Joodse gemeenschappen in een islamitische omgeving.

The Jews of Islam

Bernard Lewis

Princeton, NJ: Princeton University Press, 1987
Aantal blz.: 280
ISBN: 978-0691008073

Lange tijd ging Joodse geschiedenis vooral over het lot van Europese Joden. Bernard Lewis geldt als een van de pioniers van de academische studie van de ‘Joden van de islam’. Hoe ontwikkelden de Joodse gemeenschappen in het Midden-Oosten zich? Wat was de houding van de islam en van moslims ten opzichte van Joden? Was het ‘huis van de islam’ voor Joden een veilig, vertrouwd thuis, of was ook hier sprake van discriminatie en vervolging? Lewis’ studie groeide uit tot een klassieker die nog altijd zijn stempel drukt op het debat over de ‘Joden van de islam’.

Bernard Lewis (1916-2018) was een Brits-Amerikaanse historicus, oriëntalist en politiek commentator. In 1938 werd Lewis de eerste docent Arabische geschiedenis aan de prestigieuze School of Oriental and African Studies (SOAS) van de Universiteit van Londen, gespecialiseerd in de geschiedenis van de islam en de wisselwerking tussen de islam en het Westen. In academische kringen maakte Lewis naam met zijn werk op het gebied van de geschiedenis van het Ottomaanse Rijk. Hij was van 1974 tot 1986 hoogleraar Midden-Oostenstudies aan Princeton University en daarna tot 1990 aan Cornell Universiteit.

Bernard Lewis wordt gezien als een van de meest invloedrijke naoorlogse geschiedkundigen op het gebied van islam en het Midden-Oosten, wetenschapper die in staat was deze onderwerpen voor een breed publiek in Europa en Noord-Amerika toegankelijk te maken.



Ottomaanse Joden en de moderniteit

De tweede lezing in dit seizoen behandelt het boek Jews and Muslims. Images of Sephardi and Eastern Jewries in Transition van Aron Rodrigue (1957), waarin deze in Turkije geboren historicus licht werpt op de geschiedenis van de Joodse gemeenschappen in overwegend islamitische landen.

Jews and Muslims
Images of Sephardi and Eastern Jewries in Transition

Aron Rodrigue

Seattle: University of Washington Press, 2003
Aantal blz.: 320
ISBN: 9780295983141

Betekende de opkomst van de moderniteit ook dat het lot van de Sefardische Joden in het Ottomaanse Rijk verbeterde? Aron Rodrigue verrichte pionierswerk door als eerste de negentiende- en twintigste-eeuwse Joodse gemeenschappen in het huidige Turkije grondig te bestuderen. Daarbij had hij zowel aandacht voor de Ottomaanse politiek ten aanzien van de Joden alsook voor de interne ontwikkelingen van deze grotendeels Sefardische gemeenschappen. Zijn conclusies zijn verrassend en dragen bij tot een beter begrip van de nog altijd moeizame positie van Joden in Turkije.

Aron Rodrigue (1957) is als hoogleraar verbonden aan het instituut voor Joodse geschiedenis en cultuur aan Stanford University. Professor Rodrigue heeft belangrijk en diepgaand onderzoek verricht naar de geschiedenis en cultuur van de Sefardiem. Voor Jews and Muslims. Images of Sephardi and Eastern Jewries in Transition ontving hij een eervolle onderscheiding van de National Jewish Book Council als de Samuel Toledano Prize van het Misgav Yerushalayim Instituut in Jeruzalem.



Op zoek naar de identiteit van Mizrachiem

Voor zijn derde lezing koos Bart Wallet de essays in On the Arab-Jew, Palestine, and Other Displacements: Selected Writings of Ella Shohat (2017) van de spraakmakende Israëlische cultuurcriticus Ella Shoat. Het boek werd in 2017 bekroond met de Middle East Monitor Palestine Book Award.

On the Arab-Jew, Palestine, and Other Displacements
Selected Writings

Ella Shohat

Londen: Pluto Press, 2017
Aantal blz.: 280
ISBN: 9780745399492

Een meerderheid van de Joodse Israëli’s stamt af van Joden afkomstig uit de Arabische en islamitische landen in het Midden-Oosten. Sinds de jaren 1970 worden zij 'Mizrachiem' genoemd. 

De wetenschappelijke studie van Mizrachiem is nauw verweven met activisme, waarbij gestreden wordt voor een betere maatschappelijke positie in de Israëlische samenleving. Die beide lijnen komen samen in het werk van Ella Shohat, de ‘godmother’ van Mizrachi studies. Haar verzamelde essays zijn scherp en kritisch en zijn onverminderd uitdagend. In deze lezing analyseren we Shohats inzet en het debat dat zij heeft losgemaakt.

Ella Habiba Shohat (1959) is schrijver, spreker, activist en hoogleraar culturele studies en vrouwenstudies aan City University of New York CUNY. 
In haar essays poneert Shohat haar eigenzinnige en soms controversiële standpunten t.a.v. kolonialisme, oriëntalisme en nationalisme met betrekking tot het Joods-Palestijnse conflict.




De wortels van Joods religieus radicalisme

Voor zijn vierde lezing koos Bart het belangrijkste werk van de Israëlische filosoof Aviezer Ravitzky: Messianism, Zionism, and Jewish Religious Radicalism (1996). Daarin onderzoekt Ravitzky de verschillende standpunten van de orthodoxie m.b.t. het zionisme, variërend van radicale veroordeling tot virtuele zaligverklaring. Hij traceert de wortels van de orthodoxe ideologie en laat zien hoe charediem die in Israël wonen toch in het reine zijn gekomen met een staat die voor hen onheilig en daarom gedoemd is.

Messianism, Zionism, and Jewish Religious Radicalism

Aviezer Ravitzky

Chicago: The University Of Chicago Press, 1996
Aantal blz.: 212
ISBN: 9780226705781
Vertaald door: Michael Swirsky Jonathan Chipman
Oorsponkelijke titel: הא-עטות המגולה את מדינת היהודים: משיחות, ציוניון אל-רדיאליזם דתי בי-ישראאל

De opkomst van het zionisme stelde het orthodoxe jodendom voor stevige vragen. Was dit een seculiere beweging die de continuïteit van het jodendom bedreigde? Of kon het zionisme gezien worden als een religieus fenomeen, dat bezien moest worden vanuit de traditie van Joods messianisme? In zijn klassieke studie brengt Ravitzky met brille de orthodoxe reacties op het zionisme in kaart en laat hij zien hoe messianisme in het jodendom van de twintigste eeuw een enorme comeback beleefde. Wie de wereld van de Israëlische orthodoxie beter wil leren kennen, kan nog altijd niet om Ravitzky’s hoofdwerk heen.

Aviezer Ravitzky (1945) hoofd van de afdeling Joodse filosofie van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, is een van Israëls meest gerespecteerde filosofen en denkers. In 2001 ontving Ravitzky de prestigieuze Israëlprijs voor zijn onderzoek naar het Joodse denken.



De Shoah en de Israëlische samenleving

Voor de vijfde en laatste lezing van deze serie koos Bart The Seventh Million. The Israelis and the Holocaust van de Israëlische historicus en journalist Tom Segev (1945). In dit opzienbarende boek beschuldigt Segev de Joodse leiders van het toenmalige Palestina ervan dat ze tijdens de Holocaust prioriteit gaven aan de stichting van een Joodse staat terwijl zich in Europa een drama afspeelde. Maar ook na de oorlog was er in de nieuwe staat weinig plaats voor de overlevenden van de Sjoa. Pas toen getuigen van de verschrikkingen in 1960 publiekelijk hun verhaal vertelden tijdens het proces tegen Adolf Eichmann ontstond er nationale saamhorigheid.

The Seventh Million
The Israelis and the Holocaust



New York: Picador USA, 2000
Aantal blz.: 608
ISBN: 9780805066609

Ook als e-book verkrijgbaar
Vertaald door: Haim Watzman
Oorsponkelijke titel: המיליון השביעי: הישראלים והשועה

In dit geruchtmakende boek gaat Tom Segev op zoek naar de vraag hoe de Israëlische samenleving zich tot de Sjoa heeft verhouden. Wat wisten de Joden in Palestina tijdens de Tweede Wereldoorlog van wat er in Europa gebeurde? Heeft de zionistische beweging wel alles gedaan om zoveel mogelijk Joden te redden? En hoe werd er na 1948 tegen de overlevenden van de Holocaust aangekeken? 

*The Seventh Million. The Israelis and the Holocaust* veroorzaakte veel opschudding in Israël en geldt nog altijd als een scherpe analyse van de paradoxen van Israëls houding ten opzichte van de Sjoa en Holocaustoverlevenden.

Tom Segev (1945) is een Israëlisch historicus, schrijver en journalist. Hij is nauw verbonden met de Nieuwe Historici, een groep Israëlische wetenschappers die veel van de traditionele verhalen van het land ter discussie stelt. In 2020 verscheen van zijn hand A State at Any Cost. The Life of David Ben-Gurion, de definitieve biografie van de oprichter en meest iconische premier van Israël.




De lezingen van de afgelopen twee jaar, Klassiekers van de Joodse studies I en Klassiekers van de Joodse studies II vind je bij de 'Altijd online' cursussen.

Doneren

Crescas kan niet zonder jouw steun. Met elke donatie, hoe klein ook, steun je onze activiteiten en zorg je dat wij nog meer voor Joods Nederland kunnen betekenen.