Talmoed in het moderne leven

In deze serie lezingen wordt naar de Talmoed gekeken vanuit hedendaags perspectief en in relatie tot het jaarthema Leiderschap.

Arts en Talmoedgeleerde Jacob de Leeuwe behandelt in dat kader een aantal relevante actuele onderwerpen: management, marketing, dierenwelzijn, klimaat en milieu, geneeskunde en rechtspraak.

Management vanuit de Talmoed

In deze eerste lezing staat management centraal.
We bespreken enkele relevante vragen die betrekking hebben op het huidige politieke klimaat.

Hoe zit het met de leiderschapskwaliteiten van politici als Mark Rutte, Thierry Baudet en Jesse Klaver? Waarin hadden de belangrijke figuren uit politiek Den Haag succes en waarin faalden zij? Berust hun leiderschap op autoriteit of op charisma en uitstraling? En dan is er de vraag of in de Talmoed voorbeelden te vinden zijn waarin gesproken wordt over leiderschap, en of er raakpunten zijn met het hedendaagse politieke management?

Wie zich het bestuur van Nederland aantrekt en op de hoogte is van de staat van het politieke management van het land, zal verbaasd zijn hoeveel raakvlakken er in de Talmoed te vinden zijn.

Marketing in de Talmoed

Je zou denken dat in het jodendom voor marketing geen plaats is. Immers: waarom zou je binnen een geloofsgemeenschap een marktanalyse maken op 'met het oog op vergroting of behoud van afzet', zoals de definitie zegt?
Maar de praktijk laat zien dat er op bepaalde terreinen wel degelijk sprake is van marketing.
Binnen modernere stromingen van het jodendom is het geen ongebruikelijke methode om mensen te werven en te betrekken, en dat niet alleen: er worden op allerlei manieren fondsen geworven voor Talmoed-hogescholen en andere voor het jodendom nuttige doeleinden. Maar wat zegt de Talmoed hierover? Zijn er in de Talmoed
marketeers te vinden die het jodendom 'vermarkten' als ware het een product? En de volgende vraag is: welke karaktereigenschappen kenmerken hen?

Dierenwelzijn en de Talmoed

In de Tora vinden we een aantal ge- en verboden die betrekking hebben op dieren en dierenwelzijn.
Ze zijn gebaseerd op de desbetreffende Noachitische opdracht om zorg te dragen voor het welzijn van dieren. De basis hiervan is dat levende wezens de mens moeten dienen, maar dat de mens daarbij verantwoordelijk moet handelen, juist omdat ze macht hebben over de dieren. Kortom: de mens is verplicht om goed voor alle dieren te zorgen. Daarmee biedt de Tenach de oudste en meest uitgebalanceerde traditie op het gebied van dierenbescherming.

In deze lezing bekijken we deze verplichtingen vanuit Talmoedisch perspectief.
Wat zeker aan de orde komt zijn de achtergrond en praktijk van de koosjere slacht en de offerdienst in
de tempel - hoe is die te rijmen met dierenwelzijn?
Het voorkomen van dierenleed is immers een belangrijke opdracht: als je een dier koopt moet je voldoende voedsel en een goed onderkomen hebben om het dier een goed leven te onderhouden. 
En wat zou de Talmoed vinden van de zogenaamde 'corona-puppies', honden die tijdens de coronapandemie werden aangeschaft en, nu de bewegingsbeperking is opgeheven, in asyls of zelfs de natuur worden gedumpt?

Klimaat en milieu in de Talmoed

Ieder mens zou het als een opdracht moeten voelen mede verantwoordelijkheid te dragen door minder te consumeren, de aarde niet uit te putten, zo ‘schoon’ mogelijk te leven en de natuur waar mogelijk intact te laten. Dat lijken moderne noties, maar de Talmoed en ook de Tora hebben het nodige te zeggen over de zorg voor het milieu.
In deze lezing kijken we naar de relevantie van de Talmoed voor dit belangrijke aspect van ons bestaan: de zorg en de verantwoordelijkheid die wij dragen om voor volgende generaties een toekomstbestendige, mooie en waardevolle wereld achter te laten.

Ze hebben vermoedelijk geen idee, maar politieke partijen met een hart voor klimaat en milieu zouden zo enkele onderdelen voor hun verkiezingsprogramma's uit de Talmoed kunnen overnemen!

Geneeskunde vanuit de Talmoed

Een belangrijk begrip in de Tora en de Talmoed is 'pikoeach nefesj', het principe in de Joodse wet dat het behoud van het menselijk leven stelt boven vrijwel alle andere religieuze ge- en verboden.

In de Talmoed vinden we talrijke voorschriften en bepalingen met betrekking tot ziektes, verwondingen, hygiëne, voeding, allerlei zaken die wij nu onder de verloskunde scharen en ook de lichamelijke en morele aspecten van seks worden behandeld. Naast 'diagnoses' maakt de Talmoed ook gewag van geneeswijzen.

Voor deze lezing zocht Jacob de Leeuwe aansprekende voorbeelden en laat tevens zien dat zelfs op de strengste voorschriften uitzonderingen kunnen worden gemaakt.
Bovendien blijkt de Talmoed ook antwoorden te kunnen leveren waar het besmettelijke ziektes betreft.
Dat is in onze tijd, waarin het dagelijks leven nagenoeg geheel ondergeschikt was (en is) aan corona, uitermate relevant.

Met het thema 'Talmoed en de ontwikkeling van de rechtspraak' raken wij de kern van traktaat Sanhedrin.

Traktaat Sanhedrin behandelt de rechtsregels en vooral de regels van het personenrecht. Daarnaast komen kwesties aan de orde als: wie is bekwaam om rechter te zijn, de samenstelling van de rechtbank per rechtszaak, hoe getuigen moeten worden verhoord en de straffen die voor misdrijven worden opgelegd, en waarom.

Het traktaat Sanhedrin leert ons veel over de regels van de Joodse wet. Zelfs de kleinste nederzetting had een tribunaal bestaande uit drie rechters dat zich bezighield met de burgerlijk recht. Een grote stad had een rechtbank van 23 rechters, het Kleine Sanhedrin, die bevoegd was zaken te horen waarop de doodstraf staat zoals moord, incest en overspel.
Het Grote Sanhedrin, een unieke rechtbank bestaande uit 71 rechters, hield zitting op de binnenplaats van de tempel. Het Grote Sanhedrin was bevoegd om kohaniem (priesters) te beoordelen en mocht goedkeuring geven om een ​​oorlog te beginnen

In deze lezing wordt de kern van het traktaat Sanhedrin behandeld: wat is recht vanuit de Talmoedische kijk op het Joodse recht, en is er een ontwikkeling daarvan aanwijsbaar? Je zou zeggen van wel: een rechtsgeleerde kon ook ook voor gewone civiele zaken te rade gaan bij de Talmoed en op basis daarvan uitspraak doen.
Laat je verrassen door de voorbeelden die Jacob de Leeuwe presenteert - hoe bezie jij die vanuit hedendaags standpunt?

Doneren

Crescas kan niet zonder jouw steun. Met elke donatie, hoe klein ook, steun je onze activiteiten en zorg je dat wij nog meer voor Joods Nederland kunnen betekenen.