De lijst van Mengelberg

Een filmbespreking via Zoom met regisseur Jaap van Eyck

Willem Mengelberg (1871-1951), van 1895 tot 1945 dirigent van het Concertgebouworkest, werd na de Tweede Wereldoorlog zwaar gestraft voor zijn nazisympathieën. Hij kreeg een dirigeerverbod en werd min of meer verbannen uit Nederland. Het stigma van collaborateur en landverrader zou tot het einde van zijn leven aan hem blijven kleven.
Maar de werkelijkheid lijkt genuanceerder - nieuw onderzoek naar Mengelberg heeft uitgewezen dat hij ook actief betrokken is geweest bij het redden van tientallen Joden.

In de eerste jaren van de oorlog schreef de immens populaire dirigent tientallen brieven aan de nazi-autoriteiten om te voorkomen dat Joden op transport naar Westerbork zouden worden gezet. We weten inmiddels dat Mengelberg zich voor 48 Joden heeft ingezet. Van hen hebben 34 mensen de oorlog overleefd, onder hen 13 van de 16 Joodse musici van het Concertgebouworkest. Waarbij moet worden aangetekend dat de Joodse Ereraad, verantwoordelijk voor zuiveringen, na de oorlog Mengelbergs initiatieven ten gunste van ‘zijn’ Joodse orkestleden als eigenbelang kwalificeerde - zij waren onmisbaar voor het orkest.

De vraag dringt zich op: verdient Mengelberg rehabilitatie, en is de documentaire een oproep om die te bewerkstelligen?
Tijdens dit evenement gaan wij over die vraag in gesprek met regisseur regisseur Jaap van Eyck.

Na inschrijving krijg je per mail de link naar de film toegestuurd.

Doneren

Crescas kan niet zonder jouw steun. Met elke donatie, hoe klein ook, steun je onze activiteiten en zorg je dat wij nog meer voor Joods Nederland kunnen betekenen.