inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en practijk van traumaverwerking in dromen;alternatieve geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’), Johrei,( Japans) en de door de Nederlandse Mireille Mettes onwikkelde MIR-zelfhelings methode.

vrijdag 2 november 2012

De Werdegang van orkaan Sandy werd hier in zuid Jeruzalem, waar veel Amerikaanse Joden wonen die familie en vrienden aan de oostkust hebben, met spanning gevolgd en de beelden van de verwoestingen hakken er flink in. Ook bij mij, al ben ik maar een keer in New York geweest, in 1986, vanwege een Joods congres in Boston, met daarna nog enkele dagen vrije tijd in New York.
The Big Apple viel me toen niet mee, ik had me een stad van enkel glanzend staal en glas voorgesteld, maar wat me vooral opviel was de verouderde infrastructuur vergeleken met Nederland, roestige bruggen en oude industriele complexen. En de enorme kloof tussen rijk en arm, je zag verwarde oude vrouwen met al hun bezittingen in een volgepropt supermarktkarretje, mensen met benen onder de huiduitslag naast je in de ondergrondse, en overal bedelaars. En daarnaast waanzinnig lange luxe auto’s, sjieke warenhuizen, een groot operagebouw, in de schaduw waarvan de bedelaars lagen te slapen, terwijl de operagangers hen rakelings passeerden. Natuurlijk was er ook veel leuks en lekkers, knishes eten op Coney Island, en een Jiddisj platen- en boekenwinkeltje in Hester Street, en sandwiches met een ongekende dikke laag pastrami en veel zuurkool er bij, enz. enz. ,maar de indruk van een wereldstad in verval bleven me met meeste bij getuige het gedicht dat ik bij terugkomst in Nederland schreef:

New York

de wanhoop heeft zich ondergronds
gangen gegraven
de toegang is een dollar
komt dat zien!
draai door het tourniquet
de treinen zijn vergoord
ze rammelen langs de perrons
volgespoten met het Woord
dat was in den beginne
en tot het eind der dagen
in vette viltstiftlagen
de reizigers zal begroeten
reizigers, houdt moed!
de generatie van de toekomst
kent nog het alfabet

in plaatstalen wagons
verteert de klamme hitte
je laatste resten energie
gelaten zitten we naast elkaar
reizigers van brooklyn naar de bronx
zwart en wit, joods en chinees
slapend op het schokkend ritme
van onze onbegrepen ondergrondse
een gulzige poliep met vele zwarte armen
als darmen door de onderbuik van new york city
een eindeloos verterend labyrinth
bedorven lucht komt uit haar mond
en waar wij gaan knorren haar gangen

met kracht worden wij uitgeworpen
boven de grond
waar het ego heerst in zilvervosbont
daar zweven lachspiegellange cadillacs langs
een tv antenne op de wuft glimmende achterflank
hun vensters gesluierd tegen de inkijk
van de voetgaande medemens
die heeft soms als ledikant
een doos van bordkarton opengevouwen
onder de arcades van dure gebouwen
- de metropolitan opera of een bank –
sluimert hij in zijn versleten slaapzak
door de kapotte zolen van zijn base-ball shoes
zie ik zijn voeten met sporen van bloed
zijn krukken wachten op zijn wakkerworden
en waken over de plastic tas
waarin al zijn bezittingen zijn geborgen

de wanhoop heeft zich ondergronds
gangen gegraven
dampt op uit de gaten en roosters
waar de van God verlatenen liggen te slapen
haar corrosieve walm
tast het roestvrijstalen hart aan dat klopt in de top van het empire state building

eens zullen de bazuinen schallen
en deze stad zakt in haar ingewanden weg
en wordt tot as –

Amsterdam, jan. 1987

Ik las dit gedicht tijdens optredens van De Nieuwe Wilden in de Poezie vaak voor in de late jaren tachtig, en zei na de laatste apocalyptische regels vaak spottend “aldus sprak de joodse profete” om de toehoorders weer aan het lachen te krijgen.
Dat was nog jaren voor 11 september 2001. En voordat burgemeester Giuliano de bedelaars uit New York verwijderde. En voor orkaan Katarina die half New Orleans wegvaagde, mede dankzij de verwaarlozing van de dijken die de stad moesten beschermen. Tegen een samengaan van weersinvloeden die hebben geleid tot een mega-orkaan als Sandy valt niet veel te doen, maar wel las ik op verschillende websites dat New York zo’n vierhonderd jaar geleden beschermd werd door wilde-oesterbanken bij de kust. Net zoals tropische eilanden worden beschermd door koraalriffen braken de oesterkolonies de golven van de branding voor de met volle kracht op de kust sloegen. Maar de Europese kolonisten die 400 jaar geleden arriveerden, aten de oesters op en de schelpen werden gebruikt bij de aanleg van wegen. Het dumpen van rioolslib vervuild met zware metalen deed de rest. (Zie: Mark Kulansky, The Big Oyster).
Zoals de V.S. met hun rommelhypotheken de financiele crisis in Europa hebben aangejaagd, zijn de Europeanen 400 jaar geleden begonnen de natuurlijke bescherming van New York op te eten- naast kasjroet een extra reden om vooral geen oesters te consumeren...

©Eva van Sonderen

Delen |

Reacties

Thijs ten Raa

vrijdag 2 november 2012
Mooie sfeertekening van New York in de 80er jaren. Sindsdien is de stad miraculeus uit zijn as herrezen. De infra-structuur is verbeterd, no-go areas bestaan niet meer, 9/11 verbroederde, en die sfeer is er nog, de problemen van Sandy worden aangepakt.

A.B. de Vries

donderdag 15 november 2012
Dank je voor het compliment Thijs, en ook voor de aanvullende informatie! Het wordt duidelijk tijd dat ik nog eens een keer naar N.Y. ga!

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël