inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en praktijk van traumaverwerking in dromen; en energetische geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’) en Johrei( Japans).

vrijdag 21 december 2018

Ik zit op een muurtje in de zon te wachten op de bus naar Tekoa. Een mooie blauwe lucht, maar het waait behoorlijk. Ik ga op bezoek bij A., een alleraardigste Amerikaanse bodyworker die tevens is gespecialiseerd in het uitwerken van (nachtelijke) dromen. Ze is een dierbare vriendin van me geworden, al woont ze op de Westbank. De plek waar ik zit wordt de trampiada genoemd, de liftplek links van Hebron Road waarvandaan je gemakkelijk een lift kunt krijgen naar Tekoa of Nokdim, beide ‘gemeenschapsnederzettingen’ op de Westelijke Jordaanoever.

Het is elf uur, de bus naar Tekoa hoort om tien voor twaalf te arriveren. Er staan vier jonge mensen langs de stoeprand te liften, maar er is weinig verkeer. Ik observeer de jongeren; ze hebben het koud, hebben goedkope kleren aan van synthetisch materiaal, jacks van fleece. Ik draag alleen een trui en jeans, maar de trui is van zuiver wol, gekocht op het Gelderlandplein en berekend op een Hollandse winter. Twee keer stopt er een auto, maar beide gaan naar Nokdim en iedereen heeft als bestemming Tekoa. Inmiddels zijn er drie oude Russische Joden bij gekomen.

Vlak voor de bus hoort te arriveren, stopt er een derde rammelende auto en de Russen wijzen naar mij als eerste gegadigde, maar ik laat hen instappen, de bus lijkt me veiliger. Er zijn de afgelopen twee weken verschillende aanslagen gepleegd. Een jonge Joodse vrouw, zwanger, werd in haar buik geraakt. Haar baby, die met een keizersnede werd gehaald, heeft het niet gered en is inmiddels begraven. In Hebron werd Mohammed Khabali, een jonge geestelijk gehandicapte Palestijn, zomaar doodgeschoten door Israëlische soldaten toen hij wegliep. Allebei verschrikkelijk. Genoeg aanleiding voor wraakacties in dit onverbiddelijk doorgaande conflict; het lijkt naar een derde intifada toe te gaan.

Vanaf de trampiada is het nog een stukje door Israël, en ik kijk mijn ogen uit naar Arabische ‘kastelen’ – in elk geval villa’s – aan de linkerkant van de weg en de torenhoge gebouwen van Har Shmuel, de nieuwste wijk (alias ‘nederzetting’) van Jeruzalem, rechts voor ons. We komen bij het checkpoint, waar wij als bus zonder controle mogen passeren. Iedere keer dat ik op de Westbank kom – niet vaak – raak ik betoverd door het landschap. Wijds en stenig, en nu in de winter behoorlijk groen. Hier en daar kleine bouwsels - soms heel vervallen - langs de weg en verderop Arabische dorpen met torens van moskeeën. De rode verbodsborden geven aan dat het Israëlische burgers verboden is links- of rechtsaf te slaan (levensgevaar). Kennelijk is het ‘gebied A’, onder Palestijns militair en burgerlijk bestuur.

Ik ben blij als we Tekoa hebben bereikt en worden afgezet op een rotonde bij de kleuterschool. De nederzetting ligt ongeveer zestien km ten zuiden van Jeruzalem, werd in 1975 opgericht en telt nu circa 3.800 inwoners. De oude kern van het dorp bestaat uit bescheiden betonnen kibboetshuisjes, soms met een houten aanbouw, wel allemaal met een stukje grond. Maar verder staan er ruime, alleenstaande huizen, allemaal verschillend van architectuur. Voor een bedrag waarvan je in Jeruzalem alleen een appartementje met twee kamers kunt kopen, had je hier in het verleden een heel huis van twee verdíepingen. De straten zijn mooi aangelegd, overal staan bomen, er is een postkantoortje en een winkel, en zelfs een zwembad. Jeruzalem is daarbij vergeleken een sjofele stad. De meeste inwoners werken in en rond Jeruzalem en moeten dus iedere dag twee keer de tocht maken over de weg met de rode borden. Veel auto’s hebben tegenwoordig dan ook kogelvrij glas.

Er gaan maar weinig bussen naar Tekoa en terug – vandaar die lange wachttijden. Als ik terug ga, rijdt er net een bus weg. Ik schreeuw: Jeroesjalajiem? En een jongen met lange peijes laat de bus stoppen. Het blijkt uiteindelijk de verkeerde bus te zijn; hij gaat eerst nog naar Nokdim, maakt daar een lus en rijdt weer terug om passagiers op te pikken. Ik krijg echt een soort rondrit over de Westbank; de bus maakt nog enkele van dit soort lussen en pikt daarbij soldaten op. Ten slotte zie ik aan mijn rechterkant weer bekend terrein, de afgeplatte berg van het Herodion. We zijn gelukkig echt op weg naar Jeruzalem.

’s Avonds lees ik in Haaretz een uiterst scherp artikel van Gideon Levy over de tragedie van het jonge gezin Ish-Ran waarvan de baby na die schietpartij met een keizersnede moest worden gehaald en uiteindelijk overleed. “Ik voel geen sympathie voor de settlers, zelfs niet als ze iets tragisch doormaken”, schrijft hij. “Een zwangere vrouw raakte gewond en haar pasgeboren baby stierf aan zijn wonden – wat kan er erger zijn? Het is beangstigend op hun wegen te rijden, het gewelddadige verzet tegen hun aanwezigheid groeit – en ik voel geen sympathie voor hun tragedie, en ook geen mededogen of solidariteit. (…) Het is hun schuld, niet de mijne, dat ik niet het meest menselijke gevoel van solidariteit en pijn kan voelen.” De settlers hadden daar niet moeten zitten, ze brengen met hun onderneming heel Israël in gevaar, eigen schuld dikke bult, concludeert hij. De nederzettingenpolitiek op de Westbank lijkt ook mij een enorm obstakel voor een mogelijke realisatie van een vredesakkoord, maar dat is in eerste instantie de verantwoordelijkheid geweest van opeenvolgende Israëlische regeringen.

Levy blijkt voornamelijk te zijn verhard door de collectieve uitingen van rouw in de Israëlische media. Hij heeft het idee dat het “niemand in Israël kan schelen” wanneer er Palestijnse slachtoffers zoals Khabali vallen in dit onverbiddelijk doorgaande conflict en dat de hele settlerbeweging alleen maar uit is op wraak. Dat heb ik zo op Levy tegen, hij maakt altijd van die enorme generalisaties, ziet geen verschil tussen politieke collectieven (zoals het leiderschap van de settlerbeweging) en individuele settlers, die daar – zoals A. – misschien wonen omdat ze de torenhoge huren in Jeruzalem niet langer kunnen opbrengen. Ik (en niet alleen ik) ben evenzeer ontzet over het lot van de onschuldige Khabali als over het lot van het jonge gezin Ish-Ran.

Een dag later staat er in Haaretz een reactie op Levy’s artikel. James Adler schrijft dat hij de artikelen van Levy tot nu toe heeft bewonderd, en zijn bitterheid begrijpt, maar dat hij nu een rode lijn heeft overtreden – “er is een fundamenteel verschil dat Levy over het hoofd schijnt te zien, tussen geen politieke sympathie voor de settlerbeweging – die ook ik totaal niet heb – en geen humane sympathie voor de meeste individuele settlers.” Eindelijk iemand die uitdrukt wat ook ik vind.

Maar de meeste reageerders zijn het eens met Levy – een van hen noemt de settlers scum, uitschot, schorem.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
nov 2019Aanklacht
nov 2019Raketten op het zuiden van Israël
okt 2019Acharé HaChagim
okt 2019Notities bij de Hoge Feestdagen
sep 2019Verkiezingen: vermoeidheid en besluiteloosheid
aug 2019Warm, warmer, heet – Israël over tachtig jaar
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël