inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, onder leiding van Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Verder schrijft ze voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin.

vrijdag 24 oktober 2014

Vrijdag 17 oktober ging ik mee met een door Rabbis for Human Rights (RHR) georganiseerde groep van ongeveer twintig mensen om Palestijnen op de Westoever te helpen bij de olijvenpluk. RHR is een mensenrechtenorganisatie, waarbij zo’n 120 rabbijnen zijn aangesloten, orthodoxe en liberale, conservative, reconstructionist en jewish renewal rabbijnen. RHR is geen politieke organisatie die zich uitspreekt over één staat, twee staten of drie staten, het gaat de organisatie om het waarborgen van mensenrechten, in dit geval van de Palestijnen onder Israëlisch bestuur.

Arik Ascherman, een lange, relaxte, eeuwig jong ogende rabbijn, president van RHR, was onze gids. Onze bestemming was geheim gehouden, die hoorden we pas in de bus, om eventuele settlers niet de gelegenheid te geven op die plek de boel te komen verzieken. Evengoed legde Ascherman ons de regels uit: RHR is een geweldloze beweging, dus wat er ook gebeurt, geen gewelddadig verzet, ook geen scheldpartijen tegen politie, settlers of leger, en bij elkaar blijven, je niet laten isoleren. Hij stelde ons gezelschap, waarin verschillende zestigplussers zaten, overigens gerust: bij de plek waar we naartoe gingen, het Palestijnse dorp Sinjil, ten noorden van Ramallah, zou het wel rustig blijven, al liggen er talloze Israëlische nederzettingen in de buurt: Shilo, Ma’ale Levona, Esh Kodesh en Eli. Shilo werd opgericht in 1978 en telt nu circa 320 gezinnen. Volgens Israël werd Shilo gebouwd op een stuk verlaten land, volgens Peace Now en de Palestijnen is een kwart gebouwd op grond van Palestijnse eigenaren. Ma’ale Levona is pas in 1984 gesticht. Onder het voorwendsel van een archeologische opgraving bouwden pioniers er de eerste huizen. Het gebied behoort tot ‘Area C’, dat wil zeggen dat het onder zowel civiel als militair bestuur van Israël valt.

Ik was blij van Ascherman te horen dat de acties van RHR wel degelijk iets uithalen, dat het niet alleen maar ‘feel-good’ oefeningen voor verontruste Israëli’s zijn, zoals een cynische Joodse kennis in Nederland eens had geschreven. Zo zijn er, na aanhoudende acties van RHR, Palestijnse landbouwgronden die waren ingepikt door Israëlische settlers, teruggegeven aan de eigenaren. En in 2006 kwam het Israëlische Hooggerechtshof tot een belangrijke uitspraak: het Israëlische leger (IDF) is verplicht Palestijnse boeren gedurende het oogstseizoen ‘tot aan de laatste olijf’ te beschermen. Volgens Ascherman heeft dat een behoorlijke verbetering voor de Palestijnse boeren opgeleverd, wat de toegang tot hun stukken land betreft. Toch zijn er nog steeds hoog op de heuvels gelegen nederzettingen die laaggelegen Palestijnse velden in beslag nemen. Tegenover de politie of het leger, die komen kijken, zwaaien ze dan soms met vervalste landkaarten en beweren ze dat het Israëlisch eigendom betreft.

Iedere keer dat ik in bezet - of betwist - gebied kom, word ik weer betoverd door de schoonheid van het landschap, de terrassen met olijfbomen, de ongereptheid. (Nog niet bedorven door benzinepompen en overdekte winkelcentra). Wat dat betreft begrijp ik de settlers heel goed - dit landschap doet meer bijbels aan dan de vlakke kuststrook van Tel Aviv, je kunt er geen stap zetten of er heeft zich een gebeurtenis uit de Tora afgespeeld.

Na drie kwartier rijden stapten we uit bij de boomgaard waar we gingen werken. Onze groep werd in tweeën opgedeeld. Eén groep ging naar een hoger gelegen boomgaard, wij bleven bij een Palestijnse familie: de man des huizes, een aantal oudere vrouwen en een aantal jongens van zo’n 13 tot 17 jaar. Voor we ook maar een olijf konden plukken, kregen we al brood en zelfgemaakte falafel aangeboden! Onder de bomen lagen grote zeilen uitgespreid waarop de olijven werden opgevangen. Ik kreeg al gauw een plastic harkje in handen waarmee je van een hele tak de olijven kon afritsen. Het was niet zo heet, dus het was allemaal best te doen en settlers noch leger lieten zich zien. Wat wel te zien was, was een legerbasis, hoog op één van de heuvels. Het enige probleem bij het plukken was het ontbreken van een wc, iedereen werd geacht zich daarvoor achter een ver weg gelegen olijfboom op te houden. Ik rantsoeneerde mijn slokjes water maar. Op een gegeven moment kregen we allemaal een glaasje zoete thee en later werd er nog een pauze gehouden voor kleine plastic bekertjes pikzwarte koffie. (Toen niemand keek, goot ik de mijne snel uit op de roodbruine grond). Toen bijna alles geplukt was, zat ik met de oudere vrouwen op de grond, de olijven te ontdoen van steentjes en takjes, we waren allemaal bruin en vies van het stof en de rode aarde. Op de heuvels boven de boomgaarden zag je de legerbasis, en ook de nederzetting Shilo. De bijbel beschrijft dat het Misjkan (het draagbare heiligdom) zich in de periode nadat het Joodse volk onder leiding van Joshua het land was binnengetrokken, toen het verdeeld werd tussen de twaalf stammen, voordat de Tempel werd gebouwd, in Shilo bevond. Een merkwaardig hoog witstenen gebouw met een zestal opeengestapelde koepels rees boven de rode pannendaken uit. Ik dacht even dat daar de Derde Tempel alvast was neergezet, maar het bleek later thuis een jesjiwe te zijn, een hesder jesjiwe, dat wil zeggen dat de studenten er hun religieuze studie combineren met dienst in het leger.

Omdat we ruim voor het ingaan van de sjabbat weer in Jeruzalem dienden te zijn, namen we om één uur al hartelijk afscheid. Terug naar de bus die een weg omhoog nam om de tweede groep in te laden. Ondanks de tijdsdruk moesten we er weer uit, want onze gastheren hadden een zeil op de grond uitgespreid met een lunch van brood, heerlijke olijfolie, spreads, koude aardappels, tonijn, tomaatjes, sardines en water. Dat was wel het hoogtepunt van het plukken, met z’n allen op de grond zittend, kletsend in een mengeling van Hebreeuws, Arabisch, Engels en gebarentaal.

Op de terugweg konden we op een gegeven moment niet meer verder doordat de weg was afgesloten met steenblokken en metalen hekken – “ja, dat weet je nooit op de Westoever, of je opeens ergens niet doorkan,” zei Ascherman. We reden terug en namen een andere weg. Nog een keer stopte de bus op een uitkijkpunt, waar Ascherman meer vertelde over de Arabische dorpen en Israëlische nederzettingen. De ruime en luxe nieuwe huizen, villa’s soms, in sommige dorpen waren ons al opgevallen. Rabbi Ascherman legde uit dat ze gebouwd waren door Palestijnen die uit het buitenland waren teruggekeerd, na de Oslo-akkoorden. Ik heb niet zijn hele verhaal gehoord, want onze chauffeur had een vijgenboom langs de weg ontdekt, met groene en toch zoete vruchten en die hadden bij het uitstappen even meer mijn belangstelling …

De hele maand oktober worden er nog gezamenlijke plukdagen georganiseerd, die meestal langer duren, van half zeven ’s ochtends, als de bus vertrekt, tot een uur of vijf, zes in de namiddag. Dan wordt er ook naar gebieden gegaan waar volgens Ascherman een meer gespannen situatie bestaat. Ik wil graag nog een keer mee. En ook wil ik een aantal nederzettingen bezoeken, om de andere kant te begrijpen.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël