inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en practijk van traumaverwerking in dromen;alternatieve geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’), Johrei,( Japans) en de door de Nederlandse Mireille Mettes onwikkelde MIR-zelfhelings methode.

vrijdag 25 juli 2014

Het is moeilijk voor me om nu nog iets te schrijven over de ontwikkelingen hier in Israël. Het is allemaal zo razendsnel geëscaleerd, sinds de moord op de drie Israëlische jongens Eyal, Gilad en Naftali en daarna de moord op Muhammad Abu Kheidr. De vele demonstraties voor vrede, de vele toenaderingspogingen van Israëli’s en Palestijnen, zij worden overschreeuwd door raketten en bommen. En door de ‘virtuele oorlog’ op internet, via Facebook en Twitter en WhatsApp (laatste twee doe ik gelukkig niet aan, maar Facebook is al meer dan genoeg).

Ook al is het in Jeruzalem rustig vergeleken met de overgrote rest van het land – slechts drie keer een luchtalarm, wie zeurt daar nou over - de atmosfeer is gespannen. Veel echtgenoten en zonen zijn opgeroepen als reservisten. D., de enige zoon van een heel goede vriendin, net in dienst, is gestationeerd ergens bij de grens met Gaza, als ondersteuning van de combat eenheden. Waar precies weet ze niet, mag ze niet weten. Ze kookte uitgebreide maaltijden voor als hij misschien thuiskwam en ze had geluk: deze sjabbat was hij even thuis. Een andere vriendin, Y., is borstvoedingsconsulente en heeft nu te maken met angstige jonge moeders van pasgeboren baby’s, wier mannen zijn opgeroepen. Als ik met haar zit te praten gaat haar mobieltje aan een stuk door: “Sorry, werk,” zegt ze dan.

Een paar dagen geleden was ik bij een echtpaar in een stadje niet zo ver van de Gazastrook, voor mijn werk. Een mooi huis, fraai ingericht, we zaten aan tafel, mijn papieren voor me, het gesprek was nog maar net begonnen of er was luchtalarm. Gelukkig hebben ze een schuilkelder, dat is daar verplicht, dus wij naar beneden. Zelfs vanuit de versterkte kelder waren de doffe knallen van de raketten goed te horen. Na tien minuten weer naar boven. En na nog eens tien minuten weer luchtalarm, weer naar de miklat. Daarna bleef het gelukkig rustig en konden we anderhalf uur praten. Intussen stond wel de televisie aan. Die toonde tussen het nieuws door voortdurend de vage, grofkorrelige beelden van zwaarbewapende kikvorsmannen (Hamas), die vanuit de zee het strand opkropen en na opgemerkt te zijn door Israëlische soldaten, onder vuur werden genomen door de luchtmacht. Plof, plof, plof, donkere wolkjes als in een computergame, maar het was echt.

Gisteren opnieuw bij een WUV-cliënt in een voorstad van Tel Aviv. Vanaf het busstation in Tel Aviv een taxi genomen. Aardige chauffeur, vroeg hem of er veel luchtalarm was geweest. Viel mee die ochtend. Hij vroeg me of ik bang was en toen ik als een aan niets gewende Jeroesjalmi ‘een beetje’ knikte, gaf hij me wat-te-doen-bij-luchtalarm-als-je-buiten-loopt-waar-geen-huizen-staan tips. (Op de grond gaan liggen, liefst tegen een muur als die er is, benen opgetrokken, handen om je hoofd, na de knal nog tien minuten zo blijven liggen vanwege vallende metaalscherven). Mijn cliënt was een 86-jarige man. Ook bij hem stond de televisie voortdurend aan en hij bevestigde dat hij niet kon ophouden met kijken. Ik vroeg hem aan het eind van het gesprek wat de ‘matsav’ met hem deed. “Ik vertrouw op ons leger en op onze regering,” zei hij eenvoudig. “En op Kipa Barzel (Iron Dome)!” riep ik. Want dat is het enige waar ik op vertrouw. (En op Hakodesj Baroech Hoe natuurlijk, maar misschien heeft Die het wat druk op het ogenblik met alle collectieve woede-uitbarstingen op aarde).

Ik ging nog niet meteen terug naar Jeruzalem, liep wat rond, keek naar leuke winkeltjes en kocht boschampignons in een mooie groentewinkel. Ik hoorde het woord “hafsakat esj” en vroeg de jonge Mizrachi-vrouw die op haar smartphone keek, of er een staakt-het-vuren was? “Nee,” zei ze, “en we bidden er ook voor dat dat niet gaat gebeuren.”

Drie weken geleden – was het pas drie weken geleden? – bestudeerden we op sjabbat in een Jewish Renewal groep de parasja Choekat, waarin het mysterieuze reinigingsritueel met de as van de Para Adoema wordt beschreven, de Rode Koe (waarschijnlijk een roodbruine koe, in de Tora is geen woord voor bruin). Volgens de traditie is dit een onbegrijpelijke wet, die we gewoon moeten aannemen. Maar degene die de parasja had voorbereid, gaf er wel een uitleg aan, een diepte-psychologische uitleg: De dood is altijd een schokkende gebeurtenis. Zeker de dood van een geliefd persoon, van je ouders, je broer of zus, je partner. Zelfs een sterven waarop je lang bent voorbereid door ziekte, door ouderdom, en helemaal een onverwachtse dood, door een hartstilstand of door een natuurramp, door oorlog of door moord. Er is een smartelijke, mentaal en emotioneel zeer labiele periode waar de achtergeblevene doorheen gaat. Dat is de onreinheid, de toem’a, waar de Tora over spreekt. Nu we niet meer gereinigd kunnen worden door de as van de Para Adoema (en we volgens de traditie eigenlijk allemaal voortdurend onrein zijn) hebben we behoefte aan andere reinigingsrituelen, om uit de toestand van bewustzijnsvernauwing te komen waarin de dood ons werpt. Kaddisj zeggen. Sjiwwe zitten. De sjlosjiem, dertig dagen na de begrafenis. Een heel jaar van rouw bij de dood van je ouders. De steun van je omgeving, van je familie als je die hebt, van je vrienden, van collega’s op je werk. Of zoals nu net in Nederland, een dag van collectieve rouw na het neerhalen van een vliegtuig. Zonder zulke (collectieve) reinigingsrituelen blijft de bewustzijnsvernauwing bestaan, blijven we onrein. Uit die onreinheid komen verblinde wraakacties voort. We hebben hier in drie weken zoveel onverwachtse dood en verderf gehad, in Israël en in Gaza, dat we een hele kudde aan verbrande Rode Koeien nodig zouden hebben om weer stabiel en normaal te worden … Dus laten we in godsnaam nieuwe reinigingsrituelen creëren.

Delen |

Reacties

Ada

vrijdag 25 juli 2014
Eva, wat een goed stuk en wat een verschrikking aan beide kanten. We zouden willen dat het anders was, maar elke reactie op de situatie in Israel is anders. Als je al jarenlang raketten op je dak krijgt en de andere kant maar niet ophoudt met hun pesterijen en jouw land in zee wil drijven, als ze zich tot de tanden bewapenen en de wapens krijgen van alle landen om jouw land heen, waar blijf je dan en wat moet je doen? Die bewustzijnsvernauwing is vanzelfsprekend.En de as van de rode koe, die parasja , wat een mooie uitleg, die is dus als alle parasjot nog steeds actueel.En Israel strijdt voor ons allemaal in de wereld, waar alleen maar Liefde voor elkaar zou moeten zijn. SJALOM ADA (je vliegmaatje en moeder van Edithrivkah




M Schliesser

zaterdag 26 juli 2014
Finally a writer with deeper sensitivity to what all this violence and destruction is doing to us.

Chawwa wijnberg

maandag 28 juli 2014
Lieve Eva, je houdt me bewust wat oorlog doet en hoe bevrijdend het is om ook naar de andere kant te luisteren. Dank daarvoor. Chawwa

Eva van Sonderen

woensdag 30 juli 2014
Bedankt voor deze aardige reacties - als eenzame schrijfster achter je toetsenbord is het prettig om af en toe te horen hoe beschrijving of gedachtes worden ontvangen!

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël