inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Naud van der Ven

Naud van der Ven (1955) studeerde geschiedenis en semitistiek en was eerst leraar. Via studies accountancy, management en informatica werd hij adviseur bedrijfsprocessen bij de gemeente Amsterdam. Hij promoveerde in 2006 op ‘Schaamte en verandering: Denken over organisatie-verandering in het licht van de filosofie van Emmanuel Levinas’. Hij geeft workshops over de mogelijke betekenis van Levinas voor management en organisatie. Op zijn website www.naudvanderven.nl publiceert Naud columns en artikelen over onderwerpen op het snijvlak van management en filosofie.

vrijdag 28 januari 2011

Ze hebben misschien wel gelijk, de Nieuwe Historici in Israël, die spreken over de ‘erfzonde’ die de Zionisten begingen door Palestijnen te verdrijven bij de stichting van de staat.

Daarbij mogen we bedenken dat er waarschijnlijk geen land is zonder zo’n erfzonde. De Franken vielen in de vroege middeleeuwen Gallië binnen. Zij onderwierpen of verdreven de daar wonende Gallo-Romeinen en stichtten er hun (Frank)rijk. Nederland voegde Limburg aan zijn grondgebied toe nadat Frederik Hendrik tijdens een militaire campagne de loop van de Maas stroomopwaarts volgde en door toevallige gunstige omstandigheden kon doorstoten tot Maastricht. De Australiërs bouwden hun land op dat van de Aboriginals, en nog in 1928 vond er onder hen een slachting plaats.

Hoe zwaar de erfzonde weegt, hangt af van de omvang ervan, maar ook van de vraag hoe lang geleden die heeft plaats gevonden. De neiging in onze publieke opinies bestaat om, naarmate de erfzonde en gebiedsinname verder in het verleden gelegen zijn, het bestaan van de daarop gebaseerde natiestaat als minder problematisch te beschouwen. Ongeacht de willekeur die in iedere natievorming en gebiedsinname gelegen is.

Wat dat betreft heeft Israël het niet gemakkelijk want het is pas in 1947/48 ontstaan, zeg maar in onze eigen tijd. Dan kun je nog aangesproken worden op je erfzonde, de slachtoffers en hun kinderen zijn nog onder ons. Daar komt bij dat Israël ontstond in een periode waarin de Westerse naties zich over hun eigen natievorming niet meer druk hoefden te maken en meer belangstelling kregen voor supranationale instanties. Reden voor de historicus Isaac Deutscher om de stichting van de staat problematisch en anachronistisch te noemen.

Daar staat tegenover dat er geen sterkere juridische basis te bedenken is voor staatsvorming dan die aan Israël ten grondslag ligt: een beslissing van de Verenigde Naties. In dit geval het delingsbesluit waarin het Engelse mandaatgebied Palestina in tweeën gedeeld wordt, met een deel voor de Joden en een deel voor de Palestijnen.

Dat neemt niet meteen de willekeur van de erfzonde weg (verdrijving en overheersing van de oorspronkelijke bevolking) en daarom is voor sommigen de stichting van de staat Israël onacceptabel. Voor mij is die acceptabel omdat ik vind dat het Joodse volk recht heeft op een eigen staat en omdat ik weet dat – historisch gezien – een staat niet tot stand kan komen zonder een zekere mate van willekeur. Dus 1947 accepteer ik.

Dat is anders voor wat betreft de periode na 1967. Daarmee doel ik niet op het feit dat Israël de Westbank en de Golan in handen kreeg, want dat was slechts de uitkomst van een oorlog die door anderen begonnen was. Onacceptabel vind ik dat vanaf dat moment het gesjoemel met grenzen begon waarbij Israël streefde naar blijvende uitbreiding van de grenzen. Vanaf dat moment is de willekeur niet meer beperkt tot de oorspronkelijke erfzonde.

Door zo te handelen kies je in feite voor permanente willekeur en het recht van de sterkste. Je wordt cynisch en zegt dan: het was altijd willekeur en dat zal het altijd blijven, laten we daar maar ons voordeel mee doen zolang wij de sterksten zijn. Dat lijkt wel de dominante teneur, niet alleen van de Israëlische politiek maar van een meerderheid van de bevolking.

Daar word ik niet blij van. Ten eerste omdat die omhelzing van voortgaande willekeur moreel verwerpelijk is. Maar net zo zeer omdat het arbitraire karakter van de oorspronkelijke erfzonde zo iedere keer opnieuw benadrukt wordt en niet de kans krijgt om geaccepteerd te raken.

Delen |

Reacties

E. van Sonderen

vrijdag 28 januari 2011
De Verenigde Staten zijn eveneens een nog niet zo ver in het verleden liggend voorbeeld van een staat die is gesticht door immigranten, die de oorspronkelijke bewoners, de Native Americans (Indianen), hebben gedood en verdreven tot in reservaten. Toch hoor je weinig mensen de legitimiteit van het bestaan van de V.S. in twijfel trekken....

ruth de jong

vrijdag 28 januari 2011
Beste mijnheer van der Ven,
Uiteindelijk vanuit Joodse hoek een genuanceerde reacties over onze erfzonde en het noemen van de naam der Nieuwe Historians! Daar ben ik blij mee.
maar ik heb nog wel wat opmerkingen.
Allereerst; ik ben Ruth de Jong, gehuwd met Abel de Jong,ja inderdaad neefje van, en ook nog ja, van die film van onlangs, Shoa-overlever.
Wij wonen het grootste deel van het jaar in Peqi' in, een gemengd Arabisch dorp in het Noorden van Galilea in de bergen.
Er wonen voornamelijk Droezen die zich destijds - gedwongen- loyaal hebben verklaard aan de staat Israel en ee niet onaanzienlijk deel officieren, generaals, cipiers en bewakers aan de staat levert.
Deze groep verdrijft langzaam de minderheden. Wat Joden betreft zijn er nog maar vijf, waar deze plaats juist bekend was om de constante Joodse bewoning sinds mensheugenis. We zijn nu nog maar met zijn vijven waar Abel en ik er 2 van zijn. Het zelfde lot treft de Christenen, waarvan het grootste deel overigens gedoopte Joden zijn. Zij zijn 20 jaar geleden al begonnen met 3 km. verderop een eigen dorp met kerken te bouwen. De Moslims, een wat sociaal lagere groep, die uitgeweken zijn in 1948 van het naburige grote dorp Sokhmata dat door ons werd ausradiert en met de bodem gelijkgemaakt zoals talloze dorpen bij ons in de omgeving. Deze Moslims dus, werden gepest, als zigeuners.
Wij wonen naast de grot van Rabbi Shimon bar Jochai, waar van over de hele wereld mensen komen dansen en binnen. Hier werd de kabbalah geopenbaard 2000 jaar geleden en opgetekend in de Zohar. Om die reden wonen wij hier, op bijzondere wijze hier naar toe geleid. Wij zijn echter niet vroom, we zijn gewoon onszelf (althans proberen we).
Nu over de erfzonde: nee niet vanwege het feit dat ik in dit dorp woon, ben ik plotseling veel genuanceerder gaan denken over onze staat en haar ontstaan.Dit was na het ondergaan van de eerste pogrom ja, u leest het goed, hier in Israel, in dit dorp.Ik moet zeggen dat ik een tijd in een shock heb geleefd;ik was zo loyaal naar de staat Israel, een soort levensverzekering voor mij. Het kon niet waar zijn .Het boek van Ilan Pappe deed daar nog een fors schepje bovenop. U kent het?
Niet omdat ik alsmaar klachten hoorde in dit dorp; integendeel; de Droezen klagen juist dat de staat veel te slap optreedt tegen de Arabieren (terwijl ze dat zelf ook zijn); Naar hun mening moet Gaza ausradiert worden. Nee, daar krijgen mijn genuanceerde ideen geen houvast. Wel, overigens heel, voorzichtig bij de Christenen in het dorp.
Natuurlijk is het een psychologische wet dat mensen die net uit de hel zijn gekomen, zelf ook deels hel geworden zijn. Operatie Bezem hier in het Noorden(ja, zo heette die schrijnend eerlijk) maakt op gruwelijke manier korte metten met bevolking, hun huizen, hun bouwlandjes, daarmee de toestand van duizenden jaren - ons eigen erfgoed N.B,!- in een keer vernietigend. Ik weet hier van de mensen hoe zij aan hun aarde gebonden zijn. Iets daarvan kan je nog terug vinden in dorpjes in Friesland en Groningen. Hier is dat nog veel sterker. Dan de families die uit elkaar gerukt zijn. Familie is alles hier, de basis van het bestaan.Vaak werden mannen geexecuteerd en vluchtten kinderen op blote voeten met de kudde ergens maar naar het Noorden waar ze dachten dat ze veilig waren. Ja, ik stop maar met het opsommen; massaexecuties etc. etc. Slapjes heeft de VN van wier toestemming wij onze legitimatie van bestaan ontvingen zoals U schrijft, geprotesteerd tegen deze praktijken, evenals ze dat een paar jaar niet of net zo deden toen wij in de kampen crepeerden.
Hier in het land werd een mythe gevormd, die met scheppen vol elke dag weer aan de kindertjes gevoerd werd. Het land was leeg, toen we hier kwamen, alles was dor en woestijn (wat een grote leugen, ja nu wordt alles dor, door verkeerd watergebruik en veranderend klimaat, er was hier overvloedig water) en die boze Arabieren willen ons de zee indrijven. Onderwijl bouwden wij op de ruines van de door ons verwoeste dorpen onze huizen en moesten ze over de grenzen maar zien hoe zij als opgejaagden het moesten rooien in tenten in een vreemd land.
Wij Joden, zeker de oudere generatie, kunnen niet vergeten wat er met ons in de kampen is gebeurd. Hele instituten wereldwijd zijn opgericht om de beschadigde overlevenden op te vangen. Duitsland, de grote dader, doet werkelijk het uiterste om een klein deel van de schade goed te maken met miljarden dollars. het gros van de oudjes hier leeft van de WUV. een uitkering voor oorlogsgetroffenen, bekostigd door de Duitsers, het houdt maar niet op. Ze blijven er nog steeds gevoelig voor, en alweer een orachtige synagoge wordt er gebouwd op hun kosten. Wat doen wij naar onze slachtoffers?
Natuurlijk slepen alle andere volken met een erfzonde, wat maken wij ons druk over het feit dat wij Hollanders slaven sleepten uit Afrika en de bevolking van een paar Ambonese eilanden doodden om de prijs van de kruiden laag te houden? Dat schijnen allemaal wetten te zijn. Dit land zelf is daar een illumineus voorbeeld van, al die overheersingen, doden, doden, en nog eens doden.
Wij zijn het Joodse volk, trots om op onze Wijzen, Onze Thora, onze briljante wetenschappers, ga maar door, een volk dat je beschaafd zou kunnen noemen. We hebben alles in huis om te weten en te handelen dat zonder erkenning van eigen fouten, we in een spiraal van geweld terecht gekomen zijn, die uiteindelijk leidt tot een dead end. Letterlijk en figuurlijk. Het slachtoffer vraagt om erkenning, aan beide zijden, Jood, Arabier, de dader moet naar zichzelf erkennen dat hij fout is geweest. Daarom is mijns inziens de enige oplossing: Teshuva, het proces van zelfreflectie om te kunnen terugkeren naar het punt waar we van God, dus van onzelf zijn afgekeerd. (Ik hoop nu dat U mij niet in de vrome hoek gaat plaatsen, pak het filosofische/psychologische stuk er maar van)
We moeten zien en we moeten goedmaken. Als we niet weten hoe we dat moeten doen, laten we dan een voorbeeld aan Duitsland nemen.
Ik vind dat Israel alleen bestaanrecht kan hebben door ALLE burgers dezelfde rechten en plichten te geven, want daar wordt nu een ongelofelijk potje van gemaakt in dit land. Zo'n initiatief als die zangeres die samen met haar Arabische collega optreedt, dat vind ik geweldig. Maar als niet op grote schaal EN officieel SULHA (Arabische term voor goedmaken/vergeving/excuus vormgegeven in een gezamelijk maaltijd) wordt gedaan en de mythe van het lege land niet de nek wordt omgedraaid, door voorlichting (mensen weten in dit land niet, schokkend!) en er niet fors gedokt gaat worden, dan zal de ellende, zich versterkend, zonder eind zijn. Dus geen Joodse staat, maar Israel, het land van Joden en Arabieren en Droezen en Tsjerkessen etc. Niks nieuws onder de zon, zo was het in bijbelse tijden al, kijk maar eens wat de opgravingen opleveren. Grieken, Romeinen, Hettieten, Foeniciers, Kanaanieten, Filistijnen, het woonde, met af een toe een meppartij, allemaal samen.
Shabbath shalom

Ruth de Jong uit Peqi' in-Israel

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019'De mens'
aug 2019Houdt het dan nooit op?
jul 2019Levinas en mystiek
jun 2019Na-ijlend gevoel
jun 2019Keppel
mei 2019Etnische zuivering
mei 2019onder de indruk
mei 2019Antisemitisme
apr 2019Is Hannah Arendt een Joodse filosoof?
mrt 2019Het blijft lastig
mrt 2019Levinas en John Dewey
mrt 2019Archetypisch
feb 2019Verliezers
feb 2019Ido Abram
jan 2019Door de ogen van Levinas
dec 2018Levinas als pragmatist
nov 2018Tacheles
nov 2018Cynisch of niet?
nov 2018Twee soorten gemeenschap
okt 2018Vaagtaal
okt 2018Bij Kaag ontbreekt een dimensie
sep 2018Trumps uitverkoren volk
sep 2018Religieuze infrastructuur
aug 2018Terloopse zinnen
aug 2018Natiestaat
jun 2018Liefde en hypocrisie
mei 201859 doden
mei 2018Etnisch profileren
apr 2018Wie verzint zoiets?
apr 2018Levinas en Nietzsche
mrt 2018Primitief?
mrt 2018Zo werkt het dus
mrt 2018Zondebok
feb 2018Lucebert
feb 2018Groots, want universeel
jan 2018Levinas als revolutionair
jan 2018Mag dat zomaar?
dec 2017Er verandert niet veel
dec 2017Rembrandt en de Joden
nov 2017Hannah Arendt en de gewone man
nov 2017Levinas en Bruno Latour
okt 2017Oorsprongsmythen
okt 2017Joodse jeugd in het postideologische tijdvak
sep 2017Eigenheid is niet verkeerd
sep 2017Rolomkering
aug 2017Monisme
aug 2017Bach vanuit Joods perspectief
jul 2017Sacks en Netanjahoe
jun 2017Ongemakkelijke vragen
jun 2017Identiteitspolitiek
mei 2017Erfpacht en jubeljaar
mei 2017Jonathan Sacks
apr 2017Levinas en Taleb
mrt 2017Harari
mrt 2017Joods-christelijk
mrt 2017Mosjé en het primaire proces
feb 2017Het model Israël
feb 2017Levinas en Charles Taylor
jan 2017Bij de dood van een buitenstaander
jan 2017Duiding
dec 2016Rechtsstaat
dec 2016De boekhouder van Auschwitz
nov 2016Als Heidegger filosofisch deugt
nov 2016Achterlopen
okt 2016Geschiedschrijving die zich laat kennen
okt 2016Vergangenheitsbewältigung
sep 2016Incarnatie als Joods begrip
sep 2016De Bijbel als overlevingsstrategie
sep 2016Contact!
aug 2016Levinas en Richard Sennett
aug 2016Soms is het even niet zo moeilijk
jul 2016Armoedig
jun 2016Wegwerpproduct
jun 2016Frisse blik
mei 2016Toon
mei 2016Gelijk heeft-ie
apr 2016Humane slavenhouders
apr 2016Menselijk gesproken
mrt 2016Hoe Joods is Maimonides?
mrt 2016De ganse aarde – of een stukje?
feb 2016Failed states
feb 2016Landen zonder grenzen
jan 2016Hebben Joden meer te vrezen?
jan 2016Wittgenstein en deugdzaamheid
dec 2015Wordt iedereen Joods?
dec 2015De ellips revisited
nov 2015Levinas en Wittgenstein
nov 2015Informatie is altijd goed
okt 2015Wittgenstein als Talmoedist
okt 2015Levinas en calculatie
okt 2015Gevoel voor verhoudingen
sep 2015Levinas zoals ik hem begrijp
aug 2015Zo gek nog niet
aug 2015Ontspoorde ideologie
jul 2015Levinas en Camus
jul 2015Klopt de wereld?
jun 2015Bij het vertrek van een hoofdredacteur
jun 2015Plato ontzenuwd?
mei 2015Het draagbare vaderland
mei 2015Vermenging van sferen
mei 2015Wat staat er nog meer op het spel?
apr 2015Levinas en Bergson
mrt 2015Geen garantie
mrt 2015Rare dingen
feb 2015Wissen
feb 2015Levinas en Nussbaum
jan 2015Aantallen
jan 2015Je suis (pas) Charlie
jan 2015Wat is er toch gebeurd in het Westen?
dec 2014Een ander Joods geloof?
nov 2014David Pinto
nov 2014Prikkelen
okt 2014Levinas en Kahneman
okt 2014IS geeft betekenis aan 4 en 5 mei
okt 2014Zitten slapen
sep 2014Israël en het ABP
sep 2014Antisemitisme
aug 2014Meemaken
aug 2014Wereldorde?
jul 2014Snap ik niet
jul 2014Precies genoeg
jun 2014De gelaagdheid van Ari Shavit
jun 2014Leren en tikoen olam
mei 2014Right and wrong
mei 2014Die moeilijke Levinas
apr 2014Israël als ‘Joodse’ staat
apr 2014Wat doet Hegel in de Manisjtana?
mrt 2014Heidegger en de Joden
mrt 2014Zijn wij allen fundamentalist?
feb 2014Een treurige kans
feb 2014Proportioneel
jan 2014Ontmenselijking
jan 2014Ellips in Israël
jan 2014Voorraadje
dec 2013Tikoen Olam
dec 2013Ellips
nov 2013Heilig
nov 2013Het nieuwe Midden-Oosten
okt 2013Ontevreden
okt 2013Hoe sociaal is sociaal?
sep 2013Markering
sep 2013The Story of the Jews
aug 2013Levinas en Habermas
aug 2013Voor en tegen Bennett
aug 2013Boycot
jul 2013Wereldvreemd
jun 2013Trend
jun 2013Verbazing
mei 2013Levinas en Arendt
mei 2013Het heroïsche kosmopolitische individu
apr 2013Dikke en dunne moraal
apr 2013Antisemitisme en antizionisme
mrt 2013De Joodse messias
mrt 2013Beetje dom
mrt 2013Zwerven en thuiskomen
feb 2013Google
feb 2013Geëngageerd roddelen
jan 2013Collectief en individu
jan 2013Woestijn
dec 2012Kerk en staat
dec 2012Straf
nov 2012Slachtoffers
nov 2012Seculiere varianten
nov 2012Wilde dieren
okt 2012Levinas en Rousseau
okt 2012Hutten
sep 2012Sjabbat en crisis
aug 2012Empathie
aug 2012Fair play
jul 2012De Levinas van de verplichtingen
jul 2012Ook hier is (ontoereikend) over nagedacht
jun 2012Monotheïsme en concentratie
jun 2012De Groene en de Rode Lijn
jun 2012Parrèsia
mei 2012Eigenzinnig
mei 20124 Mei
apr 2012Schuiven
apr 2012Stereotypen
mrt 2012Geschiedenis die zich laat kennen
mrt 2012Een kwestie van PR?
feb 2012Assimilatie
feb 2012Levinas en Spinoza
jan 2012Joods-Christelijk
jan 2012Lui
dec 2011Levinas en egoïsme
dec 2011Griek en Jood
nov 2011Godsdienst en geschiedenis
nov 2011Zijn Joden slimmer?
okt 2011Lekker irrationeel
okt 2011Levinas en Machiavelli
sep 2011Palestijnse staat
sep 2011Levinas en Israël
aug 2011Joodse mensen
aug 2011Het dorp Noorwegen
jul 2011Denkpolitie
jul 2011Net op tijd
jun 2011Geschiedenis in het kwadraat
jun 2011Meerstemmigheid
mei 2011Geloof en religie
mei 2011Ongerijmd
apr 2011De Dam 2011
apr 2011Dik en dun herinneren
apr 2011Farao en scientific management
mrt 2011Het kan wèl
mrt 2011Geen garantie
feb 2011Doodgewoon
jan 2011Willekeur
jan 2011Lenzen
dec 2010Verdwijntruc
dec 2010Dezelfde mensen
dec 2010Lekker werken
nov 2010Omdraaiing
nov 2010Zeker weten