inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 19 februari 2016

Wat Martijn Katan zei in NRC (28 november 2015): "Jodendom is als Hotel California: You can check out any time you want, but you can never leave", deed mij eerst glimlachen, maar het voelde toch helemaal to the point. Je hoort erbij, of je wilt of niet. Zo is het ook met familie.

Toen ik een ver familielid vertelde over onze familievereniging Berith Salom, die dit jaar 155 jaar bestaat en waarin de afstammelingen van de negen kinderen van onze stamouders Salomon en Sara Spanjaard verenigd zijn, stuitte ik op een muur van onbegrip.
Ze had niets met familie. Ze koos liever haar eigen 'familie', want relaties onderhouden alleen omdat het familie is, daar zag ze het nut niet van in.

Waarom vind ik dat familiegevoel zo mooi en word ik er vrolijk van als ik op onze jaarlijkse familiedag en het vijfjaarlijkse lustrumweekend zoveel mensen ontmoet, waarmee ik een band voel, ook al ken ik ze nauwelijks?

Ik ben opgegroeid zonder grootouders en tante van vaderskant. De oorlog. Het zwijgen. Maar mijn vader was misschien juist daarom een enthousiast genealoog en noemde iedereen die maar in de verste verte aan ons verwant was 'me neef'. Dat doe ik nu ook. In Joodse kring wordt daarom vaak verzucht: “jij bent ook familie van iédereen”. En dan leg ik uit dat als je maar goed in het verleden graaft en niet alleen je directe verwanten opzoekt, maar ook hun broers en zusters en hun nazaten, bijna iedereen zo'n grote familie heeft.
Je hoort vaak de opmerking: “Ik heb niemand meer na de oorlog.” “Maar ieder mens wordt geboren met heel veel familie, dood én levend,” zegt mijn zus Denise, die ook genealoog is. “Als je vijf generaties teruggaat, heb je al 32 voorouders. Hun identiteit is onlosmakelijk verbonden met de onze en die van hun nazaten dus ook.”

Nu hebben wij het geluk dat er een familievereniging is, waarvan het stamboek (op internet) wordt bijgehouden, waardoor alle negen takken gedocumenteerd zijn. Dan heb je véél familie. En dat vind ik dus prettig.

Een neef uit Amerika mailt dat hij een weekend in Amsterdam is: 'let's meet'. En dan ontmoet je een onbekende die lijkt op een van de vele andere neven en met wie het gezellig praten is over zijn ouders, de mijne, en onze andere familie. En natuurlijk moet ik hem opzoeken als ik in San Francisco ben. Natuurlijk.

Maar dat familiegevoel, waar komt het vandaan? Is het typisch Joods? Had je als je op de vlucht was voor een pogrom, een veilige plek nodig, die alleen door familie kon worden gegarandeerd? Is het de oorlog, waarin de familie werd weggevaagd en je je dus nu vastklampt aan alle neven en nichten? Is het een oeroud gevoel dat in de genen zit, met de Tora in gedachten, waarin eindeloze familie-opsommingen staan?

Ik denk van alles een beetje. De irritatie over mijn vader die een wildvreemde 'familie' noemde, waar we op vakantie naar toe moesten en waar we ons als kind een middag zaten te vervelen, of erger, met onbekende kinderen die ook liever wat anders hadden gedaan, moesten spelen, is over. Mijn kinderen heb ik nooit meegesleept naar verre familie, maar ze zijn wel geïnteresseerd in de familievereniging en lezen ons familieblad met belangstelling.
En ja, familie is ook moeilijk. Een recent onderzoek toont aan dat een groot aantal mensen (circa 40%!) geen contact meer heeft met een of meerdere familieleden. Na de dood van een ouder breekt de familieband vaak. Kinderruzies die nooit zijn opgelost, jaloezie, de erfenis, je wordt er treurig van.

Mijn verre familielid, dat zelfs niet zo genoemd wil worden, zal dat als bewijs zien dat je maar beter je eigen 'familie' kunt kiezen. Maar ik voel sterk de kracht van het gebed ledor wador: 'van generatie op generatie spreken we van de grootsheid en heiligheid van God'. Dat betekent voor mij ook: geef de tradities door, vergeet je verleden niet. Dat kan op je eigen manier en je doet het soms zonder het je zelf te realiseren en soms tegen beter weten in. Maar familie is echt als Hotel California: 'This could be heaven or this could be hell': het is wat je er zelf van maakt.

Delen |

Reacties

annelien kisch

vrijdag 19 februari 2016
WAT EEN LEUK STUKJE ! Dank!

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland