sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 8 september 2017

Mijn vorige column ging over de beslissing van Westerbork om Isabel van Boetzelaer uit te nodigen een lezing te geven over Oorlogsouders, het boek over haar (groot)ouders, die fout waren in de oorlog. Nog nooit kreeg ik zoveel reacties hierop, allemaal positief. Dank!

Ook van Maarten van Voorst kreeg ik een aardige mail. Hij onderzocht wat er allemaal niet klopte in het boek, vooral dat haar grootvader van moederskant een kampcommandant was geweest en niet een verzetsheld, zoals haar moeder altijd vertelde.

Na alle stampij, ook op Facebook en Twitter, besloot Westerbork de lezing af te zeggen.
Ik stuurde ze mijn column met het verzoek hun beleid van “multiperspectiviteit” aan te passen en kreeg een onpersoonlijk persbericht als antwoord, omdat er te veel reacties kwamen. Goed dat het er zoveel waren, maar het is vreemd, om niet te zeggen cynisch, een mail te krijgen met als afzender “Kamp Westerbork”. Daar krijg ik nare gedachten bij. Kunnen ze nou echt niet “Herinneringscentrum Westerbork” als verzendadres zetten?

De mail liep ook niet over van invoelingsvermogen, want ze kwamen er nu pas achter dat de Tweede Wereldoorlog nog steeds een open zenuw raakt en dat de lezing “veel emoties zou oproepen en veel pijn zou geven”. Directeur Dirk Mulder wil later en op een andere wijze aandacht besteden aan de uitgebroken discussie. Als dat betekent dat er moet worden gepraat of ook de daders een plaats moeten krijgen in Herinneringscentrum Westerbork, zeg ik: Nee! Niet doen. Niet mee bemoeien, Westerbork, het is zo wel genoeg geweest.

Één reactie op mijn column was veelzeggend: Westerbork is al eerder raar bezig geweest. Chris van der Heijden, de schrijver van Grijs verleden, mocht ook al eens komen om zijn nivellerende verhaal te houden.
Het wordt tijd dat er eens serieus naar het beleid van Westerbork wordt gekeken.

Maar dan Isabel van Boetzelaer. In het Parool en bij Jonet mag zij reageren op alle beschuldigingen. Ze is geen historicus of onderzoeksjournalist, zegt ze, alsof je dan gewoon wel onzin mag schrijven. Ik geloof wel dat ze echt niets wist over het verleden van haar grootvader, omdat haar moeder daarover altijd heeft gezwegen. Dat gebeurt vaker, het grote familiegeheim, maar haar moeder draaide de zaak om en maakte van haar vader een verzetsheld. Dat vind ik kwalijk. En Van Boetzelaer verontschuldigt haar ook nog: uit een “soort” schaamte zweeg ze. Ze zweeg niet, ze verzon een ander verhaal. Je mag van mij zo loyaal zijn als je wilt aan je ouders, maar ga geen dingen goedpraten die niet goed te praten zijn. Soms is er geen grijs, alleen zwart/wit.

Verder zegt ze over haar vader: “Ik kon niet geloven dat mijn vader niets van de Jodenvervolging wist en heb hem hierover aan de tand gevoeld. Hij bleef het ontkennen. De Joden geloofden het ook niet, zei hij.”

Au, dat doet pijn. “Dé Joden”, daar gáán we weer. En Isabel snapt dat dus niet. Ze snapt niets, of wil ze het niet snappen? Het lijkt er wel op. Zeker omdat zij en haar uitgever ook uithalen naar Maarten van Voorst, die de waarheid over haar grootvader ontdekte.

Ze gaat nu de geschiedenis van haar grootvader onderzoeken: “Ik wil uitvinden wat voor soort kampcommandant hij is geweest. Je kunt een sadist zijn geweest, iemand die gewoon zijn werk deed, of een commandant die het zo draaglijk mogelijk voor de krijgsgevangenen maakte en voor extra eten zorgde. Ik zal elk beeld naar buiten brengen.”

Hoe verzin je het, het idee dat je opa misschien een kampcommandant is geweest die “gewoon” zijn werk deed en het zijn slachtoffers zelfs naar de zin maakte? Hoever kun je nivelleren en vergoelijken? Heel ver, blijkt. Het is altijd erger dan je dacht.

Delen |

Reacties

Eva van Sonderen

vrijdag 8 september 2017
Ja, daar viel ik ook over, die zin dat de grootvader 'gewoon'kampcommandant van een krijgsgevangenkamp zou zijn geweest. Wel voor de duidelijkheid: het was een kamp voor krijgsgevangenen, geen vernietigingskamp voor Joden, want dat beeld komt onmiddellijk boven bij het woord kampcommandant. die mevr. van Boetzelaer bevindt zich kennelijk nog steeds in het stadium van gedeeltelijke ontkenning en vergoelijking.

Evelien Gans

vrijdag 8 september 2017
Beste Renée,

Dank voor je twee uitstekend columns! Ik heb de laatste tijd veel contact met Maarten van Voorst, Chaja Polak en Hans Fels gehad over de 'kwestie van Boetzelaer'- ook terwijl ik de afgelopen week in Athene was voor een conferentie (over antisemitisme en racisme...). Nu weer terug. Jij trekt het ook al breder naar 'nivelleren', met o.a. verwijzing naar Chris van der Heijden. Ik zie mijn taak er evt. vooral in dat nog verder uit te diepen. Aan de andere kant: ik moet / wil eindelijk aan deel 2 Ischa en Jaap Meijer, en er liggen nog wat andere taken, lezingen etc. o.a. vanwege de verschijning van The Holocaust, Israel and 'the Jew'. Histories of antisemitism in postwar Dutch society - nu gelukkig als paperback leverbaar (€ 29,95). Maar ik ben erg bezig met de 'kwestie'. Heb er ook nog even tijdens mijn paper in Athene naar verwezen en met het NRC artikel gezwaaid - onder het motto: Oorlog over de Oorlog. Wat ik nu o.a. weer heel kwalijk vind is dat IvB zegt: 'de Joden wisten het ook niet'. Wéer een extreem staaltje van nivelleren - hoe durf je 'de Joden' op één lijn te stellen in de situatie van toen met een Nederlandse SS'er die aan het Oostfront had gevochten?! Enzovoort. We hebben nog contact en nogmaals: erg goede columns!
Hartelijke groet,
Evelien

Manja Croiset

zaterdag 9 december 2017
Eigenlijk wil ik alleen mijn dank uitspreken voor het aan de kaak stellen, doe ik zelf ook in mijn boeken, maar de protesten kunnen niet massaal genoeg zijn, vandaar dat ik graag ondersteun.
De directie heeft het voor het zeggen. Curieus, ter nagedachtenis van of Boomimg Business?
Ik heb ik deels mijn eigen modus, maar het is nooit genoeg.
Kunnen Kamp directeuren fout zijn? Nou en hoe de vorige in Amersfoort verkocht prikkeldraad voor de Ramptoeristen, net als elk stukje steen van de Berlijnse muur was. Ik zie dat ik een getal moet invullen om te bewijzen, dat ik geen robot bent. Overal heb je een registratienummer ook bij het opgeven van vermoorde mensen voor de namenwand. Ik vond dat zeer Bizar. Manja Croiset 1946

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland