inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Leo Mock

Leo Mock (1968) volgde een opleiding aan een talmoedhogeschool (jesjiwa) in Israël. Verder studeerde hij Joodse geschiedenis aan de Bar-Ilan Universiteit en oude geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). In december 2015 promoveerde hij cum laude aan de Tilburg University op een proefschrift, getiteld 'Het begrip Ruach Ra'a in de rabbijnse responsaliteratuur van na 1945: een case study in de relatie tussen kennis over de fysieke wereld en traditionele kennis'. Leo Mock heeft verschillende publicaties over jodendom op zijn naam en is betrokken bij het tijdschrift Tenachon, een uitgave van PaRDeS, een stichting die zich inzet voor het ontsluiten van Joodse bronnen voor een Joods en Christelijk publiek en het bevorderen van de interreligieuze dialoog. Voor Crescas verzorgt hij, naast zijn wekelijkse column op de website, diverse Rabbinica-cursussen. Sinds zomer 2012 is Leo Mock adviseur Joodse Zaken van Beth Shalom. Aan de Tilburg University is hij docent Judaica.

vrijdag 29 november 2013

Het is weer Chanoeka – wéér een jaar voorbij … Maar ook: vol hoop op het licht van de toekomst. Zo is licht zowel iets uit het verleden, als iets uit de toekomst: het licht van de zon dat we zien, is acht minuten oud en het licht van sommige sterren is, volgens de wetenschap, al miljoenen jaren oud. We zitten dan vooral naar het verleden te kijken – we wéten niet eens of die ster nu nog bestaat. Tegelijk zeggen we elke dag in het ochtendgebed: Or chadasj al Zion ta’ier – moge er een nieuw licht over Zion schijnen. Licht van de toekomst dat per definitie nog nieuw is, zoals ook de profeet Jesjaja al profeteerde: Koemi Ori ki ba Orech – Sta op en geef licht want je Licht is gekomen … (Jes. 60:1). Gods licht en glorie zal ons vanuit de toekomst tegemoet gloren. Dat zijn de beide gedachten van licht die bij het aansteken van de kaarsen tot uitdrukking komen: stilstaan bij het verleden – oud licht, zoals al het licht in onze wereld – en hoop op een betere toekomst, voorgesteld als een nieuw zuiver licht.

Toen ik de kaarsjes gisteren voor de eerste dag Chanoeka aanstak in het Ziekenhuis Amstelveen, waren er ook twee verpleegkundigen. Eén van hen vroeg of men ook een wens kan uitspreken als men de kaarsen aansteekt. Natuurlijk, waarom niet, antwoordde ik. Maar tegelijkertijd werd ik erop gewezen dat deze persoon in ieder geval de essentie van Chanoeka had begrepen – niet alleen achteruit kijken, maar vooral ook vooruit kijken. Een wens gaat immers altijd over de toekomst. En niet alleen stilstaan bij de eigen kleine wereld, maar proberen stil te staan bij het grotere geheel van de mensheid. Want er zijn zovelen die het nog aan de meest basale dingen in het leven ontbreekt, lees de krant (op internet) maar ... Niet zomaar lezen we op de sjabbat van Chanoeka onder andere het visioen van Zecharja, die een menora ziet (Zech. 4:2-10):

2 Ik zie een menora, geheel van goud, met een ronde schaal erop; hij heeft zeven lampen, en telkens zeven toevoerbuizen voor de lampen erbovenop; 3 en twee olijfbomen steken boven hem uit, de ene rechts en de andere links van de schaal. 4 Ik hernam en vroeg de engel die met mij sprak: Wat betekent dit, mijn heer? 5 Toen gaf de engel die met mij sprak, mij ten antwoord: Weet u niet, wat dit betekent? Ik zei: Nee, mijn heer. 6 Hij antwoordde mij: Dit is het woord van de Eeuwige tot Zerubavel: niet door kracht noch geweld, maar door mijn Geest! zegt de Eeuwige der heerscharen. 7 Wie ben jij, grote berg? Voor het aangezicht van Zerubavel wordt jij een vlakte; hij zal de maatsteen naar voren brengen onder het gejubel: wat is hij mooi! 8 En het woord van de Eeuwige kwam tot mij: 9 De handen van Zerubavel hebben dit huis gegrondvest, zijn handen zullen het ook voltooien, en u zult weten, dat de Eeuwige der heerscharen mij tot u gezonden heeft. 10 Want wie veracht de dag der kleine dingen? Zij zullen zich verblijden, als zij de maatsteen [met de zeven ogen] zien in de hand van Zerubavel. – [want] Deze zeven [ogen] zijn de ogen van de Eeuwige, die over de hele aarde rondgaan.

De profeet Zecharja krijgt een fantastisch visioen waarin hij een menora ziet met daarop een vernuftige technische machine: twee olijfbomen staan bovenop de menora, en die laten olijftakken vallen in buizen waarin ze tot olie gemalen worden. Deze olie valt weer in de grote schaal; en van de grote schaal bovenop de menora loopt de olie in zeven dunne buisjes naar elke lamp. Wonderlijk. Het getal zeven speelt een grote rol in het visioen. Zecharja ziet de menora als model dat harmonie brengt in Israël – de menora staat voor Israël en de Tempel – maar ook in de wereld met haar 70 (7 x 10) volkeren. En ook kosmisch. De zeven ogen van God op de maatsteen die voor de verdere bouw van de Tempel wordt gebruikt, symboliseren de Goddelijke voorzienigheid die via de zeven planeten de aarde bereikt en daar over de hele schepping wordt verdeeld, tot in de haarvaten van de natuur (de dunne buisjes?) Chanoeka is dan ook een universeel feest – denk ook aan andere culturen die in december een lichtfeest vieren. Het is dan ook jammer dat voor rabbijn Jacobs Chanoeka weer ‘akelig actueel is’, zo lees ik op de NIK-site.

Net enkele uren voor het begin van Chanoeka werd in Israël de grote musicus en zanger Arik Einstein begraven. De zanger overleed binnen 24 uur aan een gesprongen slagader. Duizenden mensen waren naar het Rabinplein in Tel Aviv gekomen – de seculiere tegenhanger van het Kotelplein – om hem de laatste eer te bewijzen. Hij wist ook bij zijn dood links en rechts, vroom en niet-vroom, elite en de gewone man met elkaar te verenigen – gezien het gemêleerde gezelschap van aanwezigen en sprekers. Ook in de VN stond de Israëlische afgevaardigde Ron Prosor stil bij de dood van de populaire zanger, meldt Yediot. Hij las de tekst voor van één van de bekende liederen van Einstein, Ani weAta nesjaneh et haOlam – Jij en Ik gaan de wereld veranderen, en sprak de hoop uit "dat de erfenis van zijn muziek een drijfveer moge zijn voor onze inspanningen voor een veiligere wereld."

Ultra-orthodoxe rabbijn Uri Zohar hield een geëmotioneerde toespraak voor zijn overleden hartsvriend en schoonfamilie (kinderen van Zohar en Einstein zijn met elkaar getrouwd) die ‘geheel in een wereld van het goede leefde en het kwaad niet kon begrijpen’. Ook aan de ultra-orthodoxe wereld ging het niet onopgemerkt voorbij. Eli Jisjai van Sjas herdacht de zanger in een kort bericht dat hem overigens een reprimande van andere Sjas-prominenten opleverde (alles is politiek …).

De nieuws-site Kikar haSjabbat – één van de beste ultra-orthodoxe media die vervelend nieuws over de orthodoxe wereld nu eens niet onder het tapijt veegt – besteedde uitgebreid aandacht aan de dood van Einstein. Zo kan men daar een fragment van de grafrede van Zohar over Einstein zien.

Ook opmerkelijk is een ander filmpje op Kikar haSjabbat van een ultra-orthodoxe bruiloft waar het nieuws van de dood van Einstein binnenkomt. Men breekt de muziek af en speelt ter nagedachtenis één van de meest populaire liedjes van Einstein – Oef Gozal – vlieg, jonge vogel. Opmerkelijk genoeg speelt men niet alleen de muziek, maar zingt de ultra-orthodoxe man met pijes achter het keyboard ook de tekst mee (even naar beneden scrollen onder de foto). Hier is de tekst van dit lied in fonetisch Hebreeuws, Engels, Spaans en Portugees. En natuurlijk het liedje ‘live’ op YouTube.

Met het heengaan van Einstein is weer een stukje van het Israël verdwenen dat minder etnisch, minder rechts, minder fanatiek religieus, minder materialistisch en minder ongelijk was (zie hier het rapport van het Taub Centre over de schrijnende ongelijkheid in de samenleving in Israël, gepubliceerd in de Globes).

Banoe Chosjech legaresj – zingt men in Israël op Chanoeka: we zijn gekomen om de duisternis te verdrijven. In onze handen: licht en vuur – iedereen is een klein licht, maar samen zijn we een sterk vuur. Weg – inktzwarte duisternis; wijk voor het licht … (als u het liedje wilt horen moet u op het icoontje van het luidsprekertje klikken, links …).

Chanoeka sameach!

Delen |

Reacties

Roland van Geens

vrijdag 29 november 2013
Beste Leo,

Ik houd niet van de aan het Engels aangepaste transcripties van die Australiërs. Ik kom daar ook regelmatig heel rare fouten in tegen. Voor de koorleden van Shir Balev, Israëlisch Koor in Amsterdam, die geen Hebreeuws kunnen lezen maak in Nederlandse transcripties (en vertalingen) van de liedjes die wij zingen. Dit is mijn versie van Oef gozal:
OEF GOZAL
Tekst: Arik Einstein - Componist: Micki Gabrielov

Ha gozalim sjeli azvoe et hakèn Mijn jongen hebben het nest verlaten,
Parsoe knafa’im ve’afoe Hebben hun vleugels uitgeslagen en zijn
Va’ani tsipor zkena nisjarti bakèn uitgevlogen, Ik oude vogel ben op ‘t nest
Mekave me’od sje hakol ji’je besèder gebleven, hopend, dat alles OK zou zijn.

Tamid jadati sje javo ha’jom Ik wist altijd, dat de dag zou aanbreken
Sjebo tsarich lehipared Waarop wij uit elkaar zouden gaan.
Aval achsjav ze kacha ba li pitom Maar nu is het mij plotseling overkomen
Az ma ha’pele sje ani k’tsat do’eg Is ‘t dan ‘n wonder, dat ik bezorgd ben?

Oef gozal chatoch et hasjama’im Vlieg (mijn) jong, doorkruis de hemel
Toes le’an sjeba lecha Vlieg naar waar je heen wilt
Rak al tisjkach jesj nesjer* ba sjama’i Maar vergeet niet dat er een arend in de
Goer lecha ! Wacht je voor hem! \ lucht is

Achsjav nisj’arnoe levadenoe baken Nu zijn wij met zijn tweeën op het nest
Aval anachnoe bejachad gebleven, Maar wij zijn samen
Chabki oti chazak tagidi li ken Omhels mij stevig en zeg ja
Al tid’agi bejachad kef lehizdaken Geen zorgen, samen oud worden is leuk!

Oef gozal chatoch et hasjama’im Vlieg (mijn) jong ...

Ani jodea sjekacha ze batva Je weet, dat het in de natuur zo gaat
Vegam ani azavti ken Ik heb ook het nest verlaten
Aval achsjav kesjeba harega Maar nu het moment is gekomen
Az machnik k’tsat bagaron Heb ik een brok in mijn keel.

Oef gozal chatoch et hasjama’im Vlieg (mijn) jong ...


N.B. Einstein heeft hier het woord voor gier* gebruikt, terwijl hij wel degelijk een arend bedoelt. Het zou ajit moeten zijn. Gieren eten nl. alleen aas.
Goer: lett.: Wees bang om jezelf.

rivka

zondag 1 december 2013
Chanoeka Sameach en bedankt voor deze column.

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Cola drinken met Herzl
aug 2019Reizen met de echo’s van Bemidbar
jun 2019Keppel op of keppel af
mei 2019Waar is de respectvolle discussie?
mei 2019Een magisch sausje
mei 2019Terug naar het ‘gewone’ leven
apr 2019Maatgevende eieren of olijven
apr 2019Een platoons stemadvies
mrt 2019Bouwen met goede humor
feb 2019Een bijzonder moment
feb 2019Verleden, toekomst ... en heden
dec 2018Over liefdadigheid, honger en tandenpoetsen
dec 2018Licht en weerbaarheid
nov 2018Een betere wereld
nov 2018Klein beginnen
okt 2018Belangrijke vragen
sep 2018Reflecteren op 'kleine' zaken
sep 2018Een eigen, persoonlijk oordeel
sep 2018Koningschap, herinnering, sjofar
aug 2018Stenen en letters
aug 2018Neutrale openbare ruimte graag
jul 2018Let's Get Together and ...
jun 2018Koosjere wijn?
jun 2018Het Mousetrap-effect en Elburg-gevoel
jun 2018Nieuw, nieuwer, nieuwst of meer van hetzelfde
mei 2018Niet na-denken!
apr 2018Mooie tradities en slechte gewoontes
apr 2018De rook van tradities
mrt 2018Bevrijding van het woord
mrt 2018De esthetische ervaring van een bloesemboom
mrt 2018De ene gids is de andere niet
feb 2018Experimenten en spirituele gevaren
jan 2018Verantwoordelijkheid
jan 2018Het weer, het weer
jan 2018De enige onderwijzer
dec 2017Waarachtig licht
dec 2017Eenheid in verscheidenheid
dec 2017Banoe chosjech legaresj
dec 2017Twintig vrouwen
nov 2017Weggesleept
nov 2017Zeepsop bij de koffie
okt 2017Sjabbat Halloween
okt 2017Twee maanden van ‘abstinentie’
okt 2017Bouwoverwegingen
okt 2017Loofhutten en paddenstoelen
okt 2017De tweede dag
sep 2017Het juist gekozen perspectief
sep 2017Bikoeriem uit Noord-Holland
sep 2017Vakantielogistiek
aug 2017Joden in den vreemde
jul 2017Trouwen op de Tempelberg?
jun 2017De vele gezichten van Israël
jun 2017Het nut van kritische visies
jun 2017De grenzen van kritiek en meningsuiting
mei 2017De allerhoogste openbaring op Sjawoeot
mei 2017Een feestje maken
mei 2017Vrijheid is ons hoogste goed
mei 2017Her-denken
apr 2017Veel is een geschenk
apr 2017Op zoek naar een bloesemboom
mrt 2017Zoeken naar duiding en betekenis
mrt 2017Nooit meer vergeten
mrt 2017Een Rotterdams Poeriem-sjpiel
mrt 2017De waarde van een stem
mrt 2017Een rechtvaardige samenleving
feb 2017Veiligheid in vele facetten
feb 2017Sneeuwmuziek en stemgekrakeel
feb 2017De status van de deuropening
jan 2017Empathie in plaats van een versteend hart
jan 2017Risjes en Messiaanse tijden?
jan 2017‘Klein’ nieuws
dec 2016Het speciale licht van Chanoeka
dec 2016Egyptisch geloof 2.0
dec 2016Over kanaries
dec 2016De ‘zegeningen’ van internet
nov 2016Gezocht: tolerantie en nuchterheid
nov 2016Die supermaan kunnen wij zelf zijn
nov 2016Zoals gewoonlijk zaten de peilingen er weer eens ver naast
nov 2016De ideologische veren van Ben-Gurion
okt 2016Een treintje van soekot
okt 2016De zondebok en het toeval
okt 2016Het verlangen en de uitvoering
sep 2016Windmolens, zoemhout en de sjofar
sep 2016Wat is ónze rol in de samenleving?
sep 2016Gerechtigheid
sep 2016Kleine en grote opmerkelijkheden
aug 2016Jeruzalem in beeld
aug 2016Zuivere koffie of zuivere lucht
aug 2016Een nieuwe zonnebril
aug 2016Mensenvlees
jul 2016Woorden als zegen of als vloek
jul 2016Het hoofd koel houden ...
jun 201621 Juni
jun 2016De stem van God of de stem van Satan?
jun 2016Polarisatie of eenheid
jun 2016Tsores en cheese cake
mei 2016Wij zijn allen vreemdelingen
mei 2016Klachten ...
mei 2016Een week vol gedonder
mei 2016Lente
apr 2016Pesach-mijmeringen van een trouwe lezer
apr 2016Verwacht: de Pesach-app!
apr 2016Versjteerd
apr 2016Wat geven we onze aandacht?
mrt 2016(Ver)kleden
mrt 2016Bonobo of chimpansee?
mrt 2016Wat telt meer?
mrt 2016Pink washing en het welles-nietes patroon
feb 2016Tellen en generaliseren
feb 2016Zalm uit de vaatwasser
feb 2016Gevoelige antenne voor foute ontwikkelingen
feb 2016Ruggengraat
jan 2016Vruchten plukken, geen vluchtelingen
jan 2016Negatieve informatie
jan 2016Best tolerant?
jan 2016Joden en Christenen
dec 2015Ober, één dogma-vrij orthodox jodendom!
dec 2015Hoezo is vrijheid gevaarlijk?
dec 2015Terrorisme dat weinig aandacht krijgt
nov 2015Klimaatcrisis en morele crisis
nov 2015Stoere oorlogstaal wakkert angst juist aan
nov 2015Voedsel, gezondheid en dierenleed
okt 2015Wajeera: Sjabbat en gastvrijheid
okt 2015Het doorgaans stille Amstelveen en andere gehuchten
okt 2015Voetbal, geweld en corruptie
okt 2015Gewoon even genieten
sep 2015Inkeer, gebed en goede daden
sep 2015Tumult en stof
sep 2015De kracht van woorden
aug 2015Een Tora van liefde
aug 2015Chatsor Hagelilit
aug 2015Een museum van tolerantie, gebouwd op graven?
aug 2015Joden welkom
jul 2015Ardennen
jul 2015Vakantie – Tempel - zomer
jul 2015Gaat Wilders nu de Ilias verbranden?
jun 2015De weg kwijt
jun 2015Ontroerende universele wensen
jun 2015De dissidente verspieders en de vooruitgang
jun 2015Verbinden
mei 2015Rare dingen
mei 2015Herschepping
mei 2015Aap of microbe ...
mei 2015Lag Ba'Omer
mei 2015Ouderwets gezellig?
apr 2015Herdenken
apr 2015Herdenken en rechtvaardigheid
apr 2015Geprivatiseerde macht
mrt 2015Dit was de week die was...
mrt 2015Zaaien ...
mrt 2015Wolven en andere actualiteiten
mrt 2015Een goede haardag
feb 2015Kommer en kwel op universiteit en internet
feb 2015Hoe meer internet, hoe moeilijker het kaf van het koren te scheiden
feb 2015Poeriem Puber-tijd
feb 2015Wijze lessen van bomen
jan 2015Fris en minder fris ...
jan 2015Ontmoetingen en tegenstellingen
jan 2015'Daarom zwijgt de verstandige in die tijd'
jan 2015Afscheid en vooruitblik
jan 2015De Joodse zonnewende?
dec 2014Wonderlijk ...
dec 2014Chanoeka
dec 2014Bananen, bacteriën en Jak-melk ...
nov 2014Telefoon op sjabbat
nov 2014Als de Masjiach komt
nov 2014Zwarte Piet en de openbare orde
nov 2014De oude traditie van Sjabbat Halloween
okt 2014Talmoed op de snelweg
okt 2014Droissen-veldert
okt 2014Een Soeka van zeven bij twee kilometer ...
okt 2014Soekot
okt 2014Goud of geen goud, dat is de vraag
sep 2014Rosj Hasjana: wat wel en wat niet mag, of toch weer wel ...
sep 2014Fouten rechtzetten
sep 2014Inkeer
sep 2014A Jid darf leben mit der Zeit
aug 2014Was vroeger alles beter?
aug 2014Zinkend schip?
aug 2014Ondanks alles...
aug 2014Hamatsav
jul 2014Vakantie
jul 2014Joodse archeologie in Nederland
jun 2014Het lot-orakel
jun 2014De gelederen der spotters
jun 2014Mysterieuze ossen
jun 2014Slenteren door Amsterdam
mei 2014De ketting van de opperrabbijn
mei 2014Van Ostadestraat
mei 2014Orthodox vandalisme
mei 2014Diverse engerds
mei 2014Belachelijke kritiek?
apr 2014Chameets in de Pesachweek
apr 2014Wat doet een wc-bril in de Haggada?
apr 2014Weg met de chameets-hysterie!
mrt 2014De Rode Koe
mrt 2014Na Poeriem
mrt 2014Gemengde berichten ...
mrt 2014De ultra's en de dienstplicht
feb 2014Dom
feb 2014De Olympische Spelen
feb 2014Europees erfgoed
feb 2014De knikkers van Anne Frank
jan 2014Dat was de week die was...
jan 2014Gelukkig of ongelukkig op Knuffeldag
jan 2014Kasjroet-vervalsingen
jan 2014Koken op sjabbat
jan 2014De substitutieregel
dec 2013Joden en kerst
dec 2013Korte dagen
dec 2013Jodendom en mensenrechten
dec 2013Rabbijnen in het NIW
nov 2013Chanoeka
nov 2013Afscheiden
nov 2013Vrouwen en auto's
nov 2013Nerds
nov 2013Synchroniciteit
okt 2013Zwarte Piet
okt 2013Nieuwe koelkast
okt 2013Na het overlijden van Rabbijn Ovadia Josef
okt 2013Bidden voor Ovadia Josef
sep 2013De grootste soeka
sep 2013Soekot voor iedereen
sep 2013Een liefdevolle Jom Kipoer
aug 2013Bietjes voor Rosj Hasjana
aug 2013Vakantiegevoel
aug 2013In het Heilige Land
jul 2013Sjabbat Chazon
jul 2013Trier
jul 2013Slavernij en de sjabbat
jun 2013Elijahoe haNavi
jun 2013Loodgieten
jun 2013Eer hem, maar wantrouw hem
jun 2013Treuren in of om Tammoez
mei 2013Gelatine kosjer?
mei 2013Een nieuwe ijstijd
mei 2013Vrijheid
mei 2013Gebed voor het Koninklijk Huis
apr 2013Vliegen in een plastic zak
apr 2013Belieber
apr 2013Sehacheles
apr 2013Alleen mannen?
mrt 2013Priesterzegen
mrt 2013Pesach - het is weer feest!
mrt 2013Rook
mrt 2013Wegwerpartikelen
mrt 2013Grap? Of niet?
feb 2013De Poeriem-rav
feb 2013Hongarije
feb 2013Pruiken en zoenen
feb 2013Limor zoekt haar soul-mate
jan 2013Stemmen
jan 2013Winter is niet zo jood
jan 2013Kinderen met Down
jan 2013Leuke kerstliedjes
dec 2012Vrouwen
dec 2012Vreedzaam omgaan met diversiteit
dec 2012Psycholoog of rabbijn?
nov 2012Een ironische gebeurtenis
nov 2012Een teken
nov 2012Zuur
nov 2012Pratende dieren
nov 2012Natuurverschijnselen
okt 2012Boom der Kennis
okt 2012Leesrooster
okt 2012Pas goed op uw smartphone!
okt 2012Back to normal
sep 2012Balans
sep 2012Vreedzame paden
aug 2012Fata morgana, of de kunst van het kijken
aug 2012Luxemburg
jul 2012Leuk hotelletje
jul 2012Impulsief
jun 2012Vogels kijken in de polder
jun 2012Leraren
jun 2012Sport
jun 2012Verdwenen stoel
jun 2012Bacteriën
mei 2012Verslapen
mei 2012Achterstand ingehaald
mei 2012Echt?
mei 2012Jom HaMalka-drukte
apr 2012Een warm bad
apr 2012Post-Pesach dilemma’s
apr 2012Nog even over Pesach
apr 2012Stroomstoring
mrt 2012De waarde van getallen
mrt 2012Lente
mrt 2012Een ingewikkeld parcours
feb 2012Rekenkunst met verrassende uitkomst
feb 2012Crisisverhalen
feb 2012De seculiere inwoners van Kiriat haJovel
feb 2012Waterdamp
jan 2012Werken is gezond
jan 2012Schwer zu sein a Jid
jan 2012Beth Sjemesj
dec 2011Chanoeka-overpeinzingen
dec 2011De 25e van de maand
dec 2011Buitenaards
dec 2011Seizoensperikelen
nov 2011Andere maten
nov 2011Weet wat je eet
nov 2011Over een etrog, een rebbe, rabbijnen en de zon
okt 2011Over voorspellingen en hoofdrekenen
okt 2011Een einde en een begin, maar wel blijven bidden!
okt 2011Reizigers houden niet van regen
okt 2011Introspectie
sep 2011Kabbala-les
sep 2011Troonrede en Miljoenennota
sep 2011SpongeBob
sep 2011Nog eens over inkeer
sep 2011Inkeer
aug 2011Protesteren in Rechovot
jul 2011Awoide zorre
jul 2011Sjocheet van Oranje
jul 2011Bio-industrie en sjechita
jun 2011Moeten wij dieren eten?
jun 2011Cottage cheese
jun 2011Gevaren
jun 2011Onverdoofd
mei 2011Onze voeding
mei 2011Moleculair kasjroet
mei 2011Mei
mei 2011De Masjiach
apr 2011Tussen Amsterdam en Rechovot
apr 2011Vegen met beleid
apr 2011Noden en verboden
apr 2011Chameetsologie en andere Pesachwetenschap
apr 2011SMS uw vraag!
mrt 2011Elke dag Poeriem!
mrt 2011Het einde van de wereld?
mrt 2011Elke dag Poeriem
mrt 2011Teruggeven
feb 2011De zon
feb 2011Woestijngodsdienst
feb 2011Stadswandeling
feb 2011Gekke wereld
jan 2011Liberale Joden of Christenen voor Israël?
jan 2011Het Kohnstamm Instituut en etnische groepen
jan 2011Niets aan de hand
jan 2011Terug in Nederland
dec 2010Instant-religie
dec 2010Wat een gekte allemaal...
dec 2010Vasten voor regen
nov 2010De lichtjes van Chanoeka
nov 2010Schaarste
nov 2010Een drukke zondag
nov 2010Amsterdammer in de provincie
okt 2010Carlebach
okt 2010Mark Rutte, Yona Metzger en UFO’s
okt 2010Informatie-'overkill'
okt 2010Triest en oppervlakkig
okt 2010De bittere maand
sep 2010Met plantjes zwaaien
sep 2010Hufterigheid
sep 2010Xenofobie
sep 2010Een tzaddiek
aug 2010Wat doen we op sjabbat?
aug 2010Een ontspannen vakantie
jul 2010Paul
jul 2010Keppeltjesdag
jun 2010Een echte held
jun 2010Politici laten zich niet horen
jun 2010Bowlen
mei 2010Jesaja 53:5
mei 2010Eten
mei 2010Koninginnedag
apr 2010Lag Be'omer
apr 2010Feestvieren en herdenken
apr 2010Dóórpakken
apr 2010Ben jij nog in?
apr 2010Pesach: waar gaat het echt om?
mrt 2010Méér dan vier vragen ...
mrt 2010Insecten
mrt 2010De langste Poeriem ooit
mrt 2010Herken de Poeriemgrap!
feb 2010Rare vragen, rare antwoorden
feb 2010Rabbijn Elon in problemen
feb 2010Gescheiden buslijnen
feb 2010Nogmaals de diboek
jan 2010Diboek
jan 2010Natuurrampen
jan 2010Een boek kopen
jan 2010Uitvinding van de bakker
jan 2010Oud-en-Nieuw
dec 2009Taal
dec 2009Halachisch veroorzaakte kinderloosheid
nov 2009Dawwenen op het juiste moment
nov 2009Kosjer
nov 2009Bidden om regen
nov 2009Het wisselen van de seizoenen
okt 2009Leerhuizen in de mediene
okt 2009Een boek uitlezen
okt 2009Onze minhag
okt 2009Een soeka in de Diaspora
okt 2009Soekotmelancholie
sep 2009Jom Kippoer
sep 2009Leeuwen en beren
sep 2009Woordeloze haast
sep 2009De 'midrechov' in Jeruzalem
aug 2009Tatoeages, een beladen imago
aug 2009Op bezoek bij S
jun 2009Vakantie
jun 2009Generatiekloof
mei 2009Cheesecake
mei 2009Keukenhof
mei 2009Varkensgriep
apr 2009Vakantie
apr 2009Chameets
mrt 2009Een jesjiva-gave
mrt 2009Wie zonder zonde is, wordt immuun voor .....
mrt 2009Economie
mrt 2009Poeriem
feb 2009Taal en getallen
feb 2009Internet-tribalisme
feb 2009Verkiezingen
feb 2009De taxichauffeur en de zoon van de rabbijn
jan 2009Liefde
jan 2009Oppassen voor slangengif!
jan 2009Cafépraat
jan 2009Veel boeken – en een goed huwelijk
dec 2008Een ongeluk of dood door schuld?
dec 2008De Israëlische State Controller
dec 2008De periferie
nov 2008Zending
nov 2008Kromme komkommers
nov 2008Actie en reactie
nov 2008De regenmaker
okt 2008Slechte gedachtes
okt 2008Hosjanna Rabbah
okt 2008Soekot
okt 2008Onze zondes
okt 2008Een oud kabbalistisch gebed