inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Leo Mock

Leo Mock (1968) volgde een opleiding aan een talmoedhogeschool (jesjiwa) in Israël. Verder studeerde hij Joodse geschiedenis aan de Bar-Ilan Universiteit en oude geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). In december 2015 promoveerde hij cum laude aan de Tilburg University op een proefschrift, getiteld 'Het begrip Ruach Ra'a in de rabbijnse responsaliteratuur van na 1945: een case study in de relatie tussen kennis over de fysieke wereld en traditionele kennis'. Leo Mock heeft verschillende publicaties over jodendom op zijn naam en is betrokken bij het tijdschrift Tenachon, een uitgave van PaRDeS, een stichting die zich inzet voor het ontsluiten van Joodse bronnen voor een Joods en Christelijk publiek en het bevorderen van de interreligieuze dialoog. Voor Crescas verzorgt hij, naast zijn wekelijkse column op de website, diverse Rabbinica-cursussen. Sinds zomer 2012 is Leo Mock adviseur Joodse Zaken van Beth Shalom. Aan de Tilburg University is hij docent Judaica.

zondag 9 oktober 2016

De dag van het Oordeel, Dag van bazuingeschal, Dag van de Herinnering, Rosj Hasjana. Het is die laatste naam waaronder het feest dat we de afgelopen twee dagen vierden het meest bekend is. ‘Hoofd van het Jaar’ betekent Rosj Hasjana letterlijk. Waar is de rest van het lichaam dan? De rest van het lichaam van het jaar bouwen we vanaf vandaag en de komende 353 dagen – een maanjaar heeft immers 354 dagen in vergelijking met een zonnejaar van 365 dagen. Elke dag ontvouwt zich iets vanuit Rosj Hasjana, van hetgeen we vandaag begonnen zijn. En net zoals het hoofd het belangrijkste onderdeel van het lichaam is, is Rosj Hasjana een belangrijke dag in het jaar. Maar zonder de overige 353 dagen lukt het ook niet.

Ogenschijnlijk gaat het op Rosj Hasjana over het afgelopen jaar, over de inkeer waarover de afgelopen maand misschien al veel is gezegd. Sommige rabbijnen hebben hele systemen ontworpen over hoe we tot inkeer moeten komen, welke stappen we moeten volgen – het eerste stappenplan in de geschiedenis? Je kunt het in een schema zetten maar de vraag is of dit altijd helpt. Soms weten we niet eens dat we iets fout hebben gedaan, of we staan er niet bij stil – waarom dan richting Hoge Feestdagen wel, wat is er veranderd? Soms kan je niet eens overzien wat de reikwijdte van je daden is – best een beangstigend idee … Zeker in de moderne tijd, waarin alles zo op elkaar is betrokken en met elkaar verbonden. Iemands daden en gedrag hebben soms gevolgen in een ander werelddeel – denk aan klimaat- en milieuproblematiek die we op de bordjes van anderen leggen.

Toch is Rosj Hasjana het hoofd van het nieuwe jaar, niet het einde van het vorige jaar. We vinden dan ook weinig terug van alle fases van het stappenplan van tesjoeva. De tekst van de gebeden gaan helemaal niet over zonden, laat staan een zondebelijdenis, de widoej. Ook gaat het niet over spijt om misstappen. Dit zijn allemaal zaken die we op Jom Kipoer terugvinden in de gebeden. De gebeden van Rosj Hasjana gaan over hele andere zaken, eigenlijk dingen die ogenschijnlijk weinig te maken lijken te hebben met een individueel leven: over de schepping van de wereld, of volgens anderen de schepping van de mens, Gods koninkrijk dat zich zal uitstrekken over alle wereldbewoners, het verdwijnen van het Rijk van het Kwaad – men zal toen ongetwijfeld hebben gedacht aan het Romeinse Rijk. Over het oordeel over die schepping en de mens daarin voor het komende jaar. Maar het gaat ook over zaken die specifiek betrekking hebben op de relatie tussen God en het Joodse volk: de Openbaring, het Messiaanse rijk dat in de toekomst – wanneer de ‘grote sjofar’ zal klinken – realiteit zal worden.

Met de tekst van het Oenetane Tokef worstel ik al jaren. Vooral ook vanwege het fatalisme dat er uit spreekt, hoewel we wel vroom zeggen dat ‘inkeer, gebed en liefdadigheid’ het oordeel veranderen. Is alles in de wereld echt één op één terug te voeren op het gedrag van de mens, ten goede en ten slechte? Wat weten wij over de schepping, wat weten wij over de mens? We modderen net als iedereen soms maar wat aan. Omdat elke situatie weer net even anders is. En is de mens wel echt zo maakbaar of hebben we geen vrije wil zoals sommigen ons willen wijsmaken? Ook het begrip Goddelijk oordeel is voor de moderne mens moeilijk te bevatten. Van de tekst van de gebeden wordt men niet altijd vrolijk …

Interessant genoeg was dat misschien ook vroeger al niet zo. In Nechemja 8 lezen we één van de eerst beschreven Rosj-Hasjanavieringen van de Joodse geschiedenis. We lezen hoe de mensen na de terugkeer uit de Babylonische ballingschap onder Ezra en Nechemja Rosj Hasjana vieren. Men leest al vanaf het krieken van de dag uit de Tora – het sjofar blazen ontbreekt interessant genoeg:

1 Toen nu de zevende maand aanbrak en de Israelieten in hun steden waren,
2 kwam het gehele volk als een man bijeen op het plein voor de Waterpoort. En men verzocht de schriftgeleerde Ezra het boek der wet van Mozes te halen, die de Eeuwige aan Israel gegeven had.
3 Toen bracht de priester Ezra de wet voor de gemeente, zowel mannen als vrouwen en ieder die het kon begrijpen, op de eerste dag van de zevende maand [de datum van Rosj Hasjana].
4 En hij las daaruit voor op het plein voor de Waterpoort van dat het licht werd tot de namiddag in tegenwoordigheid van de mannen en de vrouwen en van hen die het konden begrijpen. Het gehele volk hoorde aandachtig naar het boek der wet.

(naar NBG 1951)

Maar, blij werden de mensen niet van het voorgelezene:

10 Deze dag is voor de Eeuwige, uw God, heilig; bedrijft geen rouw en weent niet. Want het gehele volk weende, toen het de woorden der wet hoorde.
11 Voorts zei hij tot hen: Gaat heen, eet lekkernijen en drinkt zoete dranken en zendt aan ieder voor wie niets bereid is, een deel, want deze dag is voor onze Eeuwige heilig: weest dus niet verdrietig,want de vreugde in de Eeuwige, die is uw toevlucht.

(naar NBG 1951)

We zien trouwens ook dat lekker eten en zoete dingen al tot het menu behoorden …

Waarom dan toch die vreugde? Rosj Hasjana gaat misschien wel meer over het heden en de toekomst dan over het verleden. Volgens sommigen is dat precies de juiste betekenis van de volgorde van Rosj Hasjana en Jom Kipoer. Rosj Hasjana gaat eigenlijk over de vraag waar we willen zijn straks, als we aan het eind van dit jaar weer terugkijken. Wat is er gekomen van het voornemen om ons leven te commiteren aan de hoogste principes? Is dat wel gelukt? Op Rosj Hasjana willen we er oprecht over kunnen nadenken wie we zouden willen zijn. We gaan terug naar onze kern, naar de kern van ons bestaan, van onze ziel, die puur is en niet aangeraakt door gebrek. Op deze dag is dan alles mogelijk, als we maar willen! En gezien in het licht van de toekomst is iedereen in staat zich te verbeteren!

Met Jom Kipoer gaan we vanuit dit optimisme aan de slag met het veranderen van het verleden. Een revolutionair concept, misschien nog wel meer dan Rosj Hasjana. De toekomst veranderen, dat wil er bij idealistische geesten nog wel in, maar het verleden veranderen – dat kan toch helemaal niet? Jom Kipoer zegt van wel. We kunnen op Rosj Hasjana worden wie we willen, juist doordat Jom Kipoer de ketenen met het verleden verbreekt. Allemaal mooi gezegd, maar moeilijker om in praktijk te brengen … Wat overblijft, is in ieder geval het koesteren van het verlangen zelf. Als we vanuit het verlangen om een fatsoenlijk mens te zijn dit nieuwe jaar ingaan dan is er al veel bereikt. Alleen moeten we het morgen en de dag na morgen nog uitvoeren.

Nog vele jaren en gemar chatima tova!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Cola drinken met Herzl
aug 2019Reizen met de echo’s van Bemidbar
jun 2019Keppel op of keppel af
mei 2019Waar is de respectvolle discussie?
mei 2019Een magisch sausje
mei 2019Terug naar het ‘gewone’ leven
apr 2019Maatgevende eieren of olijven
apr 2019Een platoons stemadvies
mrt 2019Bouwen met goede humor
feb 2019Een bijzonder moment
feb 2019Verleden, toekomst ... en heden
dec 2018Over liefdadigheid, honger en tandenpoetsen
dec 2018Licht en weerbaarheid
nov 2018Een betere wereld
nov 2018Klein beginnen
okt 2018Belangrijke vragen
sep 2018Reflecteren op 'kleine' zaken
sep 2018Een eigen, persoonlijk oordeel
sep 2018Koningschap, herinnering, sjofar
aug 2018Stenen en letters
aug 2018Neutrale openbare ruimte graag
jul 2018Let's Get Together and ...
jun 2018Koosjere wijn?
jun 2018Het Mousetrap-effect en Elburg-gevoel
jun 2018Nieuw, nieuwer, nieuwst of meer van hetzelfde
mei 2018Niet na-denken!
apr 2018Mooie tradities en slechte gewoontes
apr 2018De rook van tradities
mrt 2018Bevrijding van het woord
mrt 2018De esthetische ervaring van een bloesemboom
mrt 2018De ene gids is de andere niet
feb 2018Experimenten en spirituele gevaren
jan 2018Verantwoordelijkheid
jan 2018Het weer, het weer
jan 2018De enige onderwijzer
dec 2017Waarachtig licht
dec 2017Eenheid in verscheidenheid
dec 2017Banoe chosjech legaresj
dec 2017Twintig vrouwen
nov 2017Weggesleept
nov 2017Zeepsop bij de koffie
okt 2017Sjabbat Halloween
okt 2017Twee maanden van ‘abstinentie’
okt 2017Bouwoverwegingen
okt 2017Loofhutten en paddenstoelen
okt 2017De tweede dag
sep 2017Het juist gekozen perspectief
sep 2017Bikoeriem uit Noord-Holland
sep 2017Vakantielogistiek
aug 2017Joden in den vreemde
jul 2017Trouwen op de Tempelberg?
jun 2017De vele gezichten van Israël
jun 2017Het nut van kritische visies
jun 2017De grenzen van kritiek en meningsuiting
mei 2017De allerhoogste openbaring op Sjawoeot
mei 2017Een feestje maken
mei 2017Vrijheid is ons hoogste goed
mei 2017Her-denken
apr 2017Veel is een geschenk
apr 2017Op zoek naar een bloesemboom
mrt 2017Zoeken naar duiding en betekenis
mrt 2017Nooit meer vergeten
mrt 2017Een Rotterdams Poeriem-sjpiel
mrt 2017De waarde van een stem
mrt 2017Een rechtvaardige samenleving
feb 2017Veiligheid in vele facetten
feb 2017Sneeuwmuziek en stemgekrakeel
feb 2017De status van de deuropening
jan 2017Empathie in plaats van een versteend hart
jan 2017Risjes en Messiaanse tijden?
jan 2017‘Klein’ nieuws
dec 2016Het speciale licht van Chanoeka
dec 2016Egyptisch geloof 2.0
dec 2016Over kanaries
dec 2016De ‘zegeningen’ van internet
nov 2016Gezocht: tolerantie en nuchterheid
nov 2016Die supermaan kunnen wij zelf zijn
nov 2016Zoals gewoonlijk zaten de peilingen er weer eens ver naast
nov 2016De ideologische veren van Ben-Gurion
okt 2016Een treintje van soekot
okt 2016De zondebok en het toeval
okt 2016Het verlangen en de uitvoering
sep 2016Windmolens, zoemhout en de sjofar
sep 2016Wat is ónze rol in de samenleving?
sep 2016Gerechtigheid
sep 2016Kleine en grote opmerkelijkheden
aug 2016Jeruzalem in beeld
aug 2016Zuivere koffie of zuivere lucht
aug 2016Een nieuwe zonnebril
aug 2016Mensenvlees
jul 2016Woorden als zegen of als vloek
jul 2016Het hoofd koel houden ...
jun 201621 Juni
jun 2016De stem van God of de stem van Satan?
jun 2016Polarisatie of eenheid
jun 2016Tsores en cheese cake
mei 2016Wij zijn allen vreemdelingen
mei 2016Klachten ...
mei 2016Een week vol gedonder
mei 2016Lente
apr 2016Pesach-mijmeringen van een trouwe lezer
apr 2016Verwacht: de Pesach-app!
apr 2016Versjteerd
apr 2016Wat geven we onze aandacht?
mrt 2016(Ver)kleden
mrt 2016Bonobo of chimpansee?
mrt 2016Wat telt meer?
mrt 2016Pink washing en het welles-nietes patroon
feb 2016Tellen en generaliseren
feb 2016Zalm uit de vaatwasser
feb 2016Gevoelige antenne voor foute ontwikkelingen
feb 2016Ruggengraat
jan 2016Vruchten plukken, geen vluchtelingen
jan 2016Negatieve informatie
jan 2016Best tolerant?
jan 2016Joden en Christenen
dec 2015Ober, één dogma-vrij orthodox jodendom!
dec 2015Hoezo is vrijheid gevaarlijk?
dec 2015Terrorisme dat weinig aandacht krijgt
nov 2015Klimaatcrisis en morele crisis
nov 2015Stoere oorlogstaal wakkert angst juist aan
nov 2015Voedsel, gezondheid en dierenleed
okt 2015Wajeera: Sjabbat en gastvrijheid
okt 2015Het doorgaans stille Amstelveen en andere gehuchten
okt 2015Voetbal, geweld en corruptie
okt 2015Gewoon even genieten
sep 2015Inkeer, gebed en goede daden
sep 2015Tumult en stof
sep 2015De kracht van woorden
aug 2015Een Tora van liefde
aug 2015Chatsor Hagelilit
aug 2015Een museum van tolerantie, gebouwd op graven?
aug 2015Joden welkom
jul 2015Ardennen
jul 2015Vakantie – Tempel - zomer
jul 2015Gaat Wilders nu de Ilias verbranden?
jun 2015De weg kwijt
jun 2015Ontroerende universele wensen
jun 2015De dissidente verspieders en de vooruitgang
jun 2015Verbinden
mei 2015Rare dingen
mei 2015Herschepping
mei 2015Aap of microbe ...
mei 2015Lag Ba'Omer
mei 2015Ouderwets gezellig?
apr 2015Herdenken
apr 2015Herdenken en rechtvaardigheid
apr 2015Geprivatiseerde macht
mrt 2015Dit was de week die was...
mrt 2015Zaaien ...
mrt 2015Wolven en andere actualiteiten
mrt 2015Een goede haardag
feb 2015Kommer en kwel op universiteit en internet
feb 2015Hoe meer internet, hoe moeilijker het kaf van het koren te scheiden
feb 2015Poeriem Puber-tijd
feb 2015Wijze lessen van bomen
jan 2015Fris en minder fris ...
jan 2015Ontmoetingen en tegenstellingen
jan 2015'Daarom zwijgt de verstandige in die tijd'
jan 2015Afscheid en vooruitblik
jan 2015De Joodse zonnewende?
dec 2014Wonderlijk ...
dec 2014Chanoeka
dec 2014Bananen, bacteriën en Jak-melk ...
nov 2014Telefoon op sjabbat
nov 2014Als de Masjiach komt
nov 2014Zwarte Piet en de openbare orde
nov 2014De oude traditie van Sjabbat Halloween
okt 2014Talmoed op de snelweg
okt 2014Droissen-veldert
okt 2014Een Soeka van zeven bij twee kilometer ...
okt 2014Soekot
okt 2014Goud of geen goud, dat is de vraag
sep 2014Rosj Hasjana: wat wel en wat niet mag, of toch weer wel ...
sep 2014Fouten rechtzetten
sep 2014Inkeer
sep 2014A Jid darf leben mit der Zeit
aug 2014Was vroeger alles beter?
aug 2014Zinkend schip?
aug 2014Ondanks alles...
aug 2014Hamatsav
jul 2014Vakantie
jul 2014Joodse archeologie in Nederland
jun 2014Het lot-orakel
jun 2014De gelederen der spotters
jun 2014Mysterieuze ossen
jun 2014Slenteren door Amsterdam
mei 2014De ketting van de opperrabbijn
mei 2014Van Ostadestraat
mei 2014Orthodox vandalisme
mei 2014Diverse engerds
mei 2014Belachelijke kritiek?
apr 2014Chameets in de Pesachweek
apr 2014Wat doet een wc-bril in de Haggada?
apr 2014Weg met de chameets-hysterie!
mrt 2014De Rode Koe
mrt 2014Na Poeriem
mrt 2014Gemengde berichten ...
mrt 2014De ultra's en de dienstplicht
feb 2014Dom
feb 2014De Olympische Spelen
feb 2014Europees erfgoed
feb 2014De knikkers van Anne Frank
jan 2014Dat was de week die was...
jan 2014Gelukkig of ongelukkig op Knuffeldag
jan 2014Kasjroet-vervalsingen
jan 2014Koken op sjabbat
jan 2014De substitutieregel
dec 2013Joden en kerst
dec 2013Korte dagen
dec 2013Jodendom en mensenrechten
dec 2013Rabbijnen in het NIW
nov 2013Chanoeka
nov 2013Afscheiden
nov 2013Vrouwen en auto's
nov 2013Nerds
nov 2013Synchroniciteit
okt 2013Zwarte Piet
okt 2013Nieuwe koelkast
okt 2013Na het overlijden van Rabbijn Ovadia Josef
okt 2013Bidden voor Ovadia Josef
sep 2013De grootste soeka
sep 2013Soekot voor iedereen
sep 2013Een liefdevolle Jom Kipoer
aug 2013Bietjes voor Rosj Hasjana
aug 2013Vakantiegevoel
aug 2013In het Heilige Land
jul 2013Sjabbat Chazon
jul 2013Trier
jul 2013Slavernij en de sjabbat
jun 2013Elijahoe haNavi
jun 2013Loodgieten
jun 2013Eer hem, maar wantrouw hem
jun 2013Treuren in of om Tammoez
mei 2013Gelatine kosjer?
mei 2013Een nieuwe ijstijd
mei 2013Vrijheid
mei 2013Gebed voor het Koninklijk Huis
apr 2013Vliegen in een plastic zak
apr 2013Belieber
apr 2013Sehacheles
apr 2013Alleen mannen?
mrt 2013Priesterzegen
mrt 2013Pesach - het is weer feest!
mrt 2013Rook
mrt 2013Wegwerpartikelen
mrt 2013Grap? Of niet?
feb 2013De Poeriem-rav
feb 2013Hongarije
feb 2013Pruiken en zoenen
feb 2013Limor zoekt haar soul-mate
jan 2013Stemmen
jan 2013Winter is niet zo jood
jan 2013Kinderen met Down
jan 2013Leuke kerstliedjes
dec 2012Vrouwen
dec 2012Vreedzaam omgaan met diversiteit
dec 2012Psycholoog of rabbijn?
nov 2012Een ironische gebeurtenis
nov 2012Een teken
nov 2012Zuur
nov 2012Pratende dieren
nov 2012Natuurverschijnselen
okt 2012Boom der Kennis
okt 2012Leesrooster
okt 2012Pas goed op uw smartphone!
okt 2012Back to normal
sep 2012Balans
sep 2012Vreedzame paden
aug 2012Fata morgana, of de kunst van het kijken
aug 2012Luxemburg
jul 2012Leuk hotelletje
jul 2012Impulsief
jun 2012Vogels kijken in de polder
jun 2012Leraren
jun 2012Sport
jun 2012Verdwenen stoel
jun 2012Bacteriën
mei 2012Verslapen
mei 2012Achterstand ingehaald
mei 2012Echt?
mei 2012Jom HaMalka-drukte
apr 2012Een warm bad
apr 2012Post-Pesach dilemma’s
apr 2012Nog even over Pesach
apr 2012Stroomstoring
mrt 2012De waarde van getallen
mrt 2012Lente
mrt 2012Een ingewikkeld parcours
feb 2012Rekenkunst met verrassende uitkomst
feb 2012Crisisverhalen
feb 2012De seculiere inwoners van Kiriat haJovel
feb 2012Waterdamp
jan 2012Werken is gezond
jan 2012Schwer zu sein a Jid
jan 2012Beth Sjemesj
dec 2011Chanoeka-overpeinzingen
dec 2011De 25e van de maand
dec 2011Buitenaards
dec 2011Seizoensperikelen
nov 2011Andere maten
nov 2011Weet wat je eet
nov 2011Over een etrog, een rebbe, rabbijnen en de zon
okt 2011Over voorspellingen en hoofdrekenen
okt 2011Een einde en een begin, maar wel blijven bidden!
okt 2011Reizigers houden niet van regen
okt 2011Introspectie
sep 2011Kabbala-les
sep 2011Troonrede en Miljoenennota
sep 2011SpongeBob
sep 2011Nog eens over inkeer
sep 2011Inkeer
aug 2011Protesteren in Rechovot
jul 2011Awoide zorre
jul 2011Sjocheet van Oranje
jul 2011Bio-industrie en sjechita
jun 2011Moeten wij dieren eten?
jun 2011Cottage cheese
jun 2011Gevaren
jun 2011Onverdoofd
mei 2011Onze voeding
mei 2011Moleculair kasjroet
mei 2011Mei
mei 2011De Masjiach
apr 2011Tussen Amsterdam en Rechovot
apr 2011Vegen met beleid
apr 2011Noden en verboden
apr 2011Chameetsologie en andere Pesachwetenschap
apr 2011SMS uw vraag!
mrt 2011Elke dag Poeriem!
mrt 2011Het einde van de wereld?
mrt 2011Elke dag Poeriem
mrt 2011Teruggeven
feb 2011De zon
feb 2011Woestijngodsdienst
feb 2011Stadswandeling
feb 2011Gekke wereld
jan 2011Liberale Joden of Christenen voor Israël?
jan 2011Het Kohnstamm Instituut en etnische groepen
jan 2011Niets aan de hand
jan 2011Terug in Nederland
dec 2010Instant-religie
dec 2010Wat een gekte allemaal...
dec 2010Vasten voor regen
nov 2010De lichtjes van Chanoeka
nov 2010Schaarste
nov 2010Een drukke zondag
nov 2010Amsterdammer in de provincie
okt 2010Carlebach
okt 2010Mark Rutte, Yona Metzger en UFO’s
okt 2010Informatie-'overkill'
okt 2010Triest en oppervlakkig
okt 2010De bittere maand
sep 2010Met plantjes zwaaien
sep 2010Hufterigheid
sep 2010Xenofobie
sep 2010Een tzaddiek
aug 2010Wat doen we op sjabbat?
aug 2010Een ontspannen vakantie
jul 2010Paul
jul 2010Keppeltjesdag
jun 2010Een echte held
jun 2010Politici laten zich niet horen
jun 2010Bowlen
mei 2010Jesaja 53:5
mei 2010Eten
mei 2010Koninginnedag
apr 2010Lag Be'omer
apr 2010Feestvieren en herdenken
apr 2010Dóórpakken
apr 2010Ben jij nog in?
apr 2010Pesach: waar gaat het echt om?
mrt 2010Méér dan vier vragen ...
mrt 2010Insecten
mrt 2010De langste Poeriem ooit
mrt 2010Herken de Poeriemgrap!
feb 2010Rare vragen, rare antwoorden
feb 2010Rabbijn Elon in problemen
feb 2010Gescheiden buslijnen
feb 2010Nogmaals de diboek
jan 2010Diboek
jan 2010Natuurrampen
jan 2010Een boek kopen
jan 2010Uitvinding van de bakker
jan 2010Oud-en-Nieuw
dec 2009Taal
dec 2009Halachisch veroorzaakte kinderloosheid
nov 2009Dawwenen op het juiste moment
nov 2009Kosjer
nov 2009Bidden om regen
nov 2009Het wisselen van de seizoenen
okt 2009Leerhuizen in de mediene
okt 2009Een boek uitlezen
okt 2009Onze minhag
okt 2009Een soeka in de Diaspora
okt 2009Soekotmelancholie
sep 2009Jom Kippoer
sep 2009Leeuwen en beren
sep 2009Woordeloze haast
sep 2009De 'midrechov' in Jeruzalem
aug 2009Tatoeages, een beladen imago
aug 2009Op bezoek bij S
jun 2009Vakantie
jun 2009Generatiekloof
mei 2009Cheesecake
mei 2009Keukenhof
mei 2009Varkensgriep
apr 2009Vakantie
apr 2009Chameets
mrt 2009Een jesjiva-gave
mrt 2009Wie zonder zonde is, wordt immuun voor .....
mrt 2009Economie
mrt 2009Poeriem
feb 2009Taal en getallen
feb 2009Internet-tribalisme
feb 2009Verkiezingen
feb 2009De taxichauffeur en de zoon van de rabbijn
jan 2009Liefde
jan 2009Oppassen voor slangengif!
jan 2009Cafépraat
jan 2009Veel boeken – en een goed huwelijk
dec 2008Een ongeluk of dood door schuld?
dec 2008De Israëlische State Controller
dec 2008De periferie
nov 2008Zending
nov 2008Kromme komkommers
nov 2008Actie en reactie
nov 2008De regenmaker
okt 2008Slechte gedachtes
okt 2008Hosjanna Rabbah
okt 2008Soekot
okt 2008Onze zondes
okt 2008Een oud kabbalistisch gebed