Oude patriarchen, wijze rabbijnen, Joodse socialisten en bevlogen zionisten, ze maken onderdeel uit van een dertiental avonden waarin een dwarsdoorsnede van de Joodse geschiedenis wordt gegeven: van de vroegste Joodse bewoning van het land Palestina in 1300 BCE, via de rabbijnse tijd en de Joodse Middeleeuwen, tot aan het huidige Arabisch-Israëlische conflict.
Joodse identiteit wordt daarbij voortdurend benaderd als het resultaat van de spanning tussen interne zelfdefinitie en externe factoren, zoals contacten met de christelijke of islamitische meerderheid. In een integrale benadering is er aandacht voor zowel politieke, economische, religieuze als culturele factoren. Prominente thema's zijn: de spanning tussen het land Israël en de diaspora en de spanning tussen isolement en assimilatie. Binnen dit framewerk figureren de bijbelse tijd, de relatie tot christendom en islam, de Kruistochten, antisemitisme, de sjoa, het zionisme en de staat Israël.

Aan het eind van deze cursus hebt u kennis gemaakt met een grand narrative van de Joodse geschiedenis en kunt u diverse episoden in dat grote geheel verklaren. U herkent op welke manieren Joodse identiteit in verschillende periodes werd bepaald en hoe en waarom die verschillende Joodse identiteiten de ene keer op elkaar lijken en de andere keer juist niet. Tot slot krijgt u een goed idee van de culturele en ideologische achtergronden van de belangrijkste stromingen binnen het jodendom.

De cursus is opgebouwd uit vier modules. Het is mogelijk om één of meerdere modules te volgen. Wij raden u echter sterk aan in te schrijven voor de hele cursus. Alleen dan heeft u een goed beeld van de Joodse geschiedenis in de afgelopen 35 eeuwen.


module 1: het vroegste jodendom tot en met de rabbijnse periode

Prolegomena: Wat is joodse geschiedenis?

Religie, land, volk: geschiedenis van Oud-Israël

Rabbijnse cultuur

module 2: diaspora's

Joden onder de islam

Joods leven in Asjkenaz

Sefardische en Asjkenazische diaspora's

module 3: spiritualiteit en moderniteit

Mysticisme en messianisme: van Sjabtai Zvi tot het chassidisme

West-Europees jodendom: Haskala, emancipatie en nationalisering

Oost-Europees jodendom: opkomst en teloorgang van Jiddisjland

module 4: de 20e en de 21e eeuw

De eeuwige ander: antisemitisme en de sjoa

De nationale droom: zionisme en antizionisme

1948 en daarna: Israëlische geschiedenis

Naoorlogs jodendom: de Verenigde Staten en Europa