Columns bloeme
HET MIKWE – HET RITUELE BAD
Reeds in de Torah wordt op verschillende plaatsen gesproken over een onderdompeling als iemand ‘onrein’ was geworden.
Rein en onrein roepen in het Nederlands verkeerde associaties op ten deze: het heeft niet met vuil en schoon te maken maar vooral met 'cultisch' onrein. Daar de Tempel niet meer bestaat, zijn alle bepalingen daaromtrent niet meer toepasbaar. Wat nog wel is overgebleven is de ‘onreinheid’ van de menstruerende vrouw.
Volgens de Joodse huwelijkswetten is samenleving verboden vanaf het begin van de menstruatie tot het einde daarvan plus nog 7 ‘schone’ dagen: de vrouw moet dagelijks zich controleren op ‘navlekken’. In een leuk huwelijk tellen man en vrouw samen de schone dagen: ‘nu is het de vierde schone dag’. Aan het einde van de 7e schone dag reinigt zij zich zeer grondig van pleister, nagellak, lippenstift, allemaal verwijderen, nagels knippen, navel en oren schoonmaken, haar wassen. Tevoren heeft zij met de ‘mikwevrouw’, een gehuwde dame van religieuze levenswandel, een afspraak gemaakt voor een bezoek aan het mikwe; dat is altijd na één ‘nacht’. De afspraak gaat ook door als de periode van onthouding om is op vrijdagavond. In orthodoxe kringen is samenleving vóórdat de vrouw in het mikwe is geweest een zwaar taboe. Beheersing....
Ook een vrouw die bevallen is moet wachten tot de bloeding voorbij is en dan 7 schone dagen tellen voor ze in het mikwe kan gaan. Een bruid moet goed haar menstruatiedata in de gaten houden dat ze niet net ongesteld is als ze in het mikwe zou moeten voor of al onder de choepah staat. Is dat wel het geval dan mag er geen samenleving plaatsvinden tot ze in het mikwe is geweest. Tegenwoordig gebruikt ze de pil om de data te regelen! Modern?
Het mikwe is een diep bassin van vaststaande afmetingen, waar treedjes zijn ingebouwd voor de afdaling. Het moet gevuld worden met ‘natuurlijk’ (regen)water maar mag aangevuld worden met leidingwater. De wetten omtrent de bouw en watertoevoer zijn erg ingewikkeld.
Een modern mikwe is schoon, het water is warm en wordt voor elke vrouw verschoond. Nadat de mikwevrouw heeft gecontroleerd of het water ongehinderd alle lichaamsdelen kan bereiken, stapt de vrouw het water in, dompelt zich één of drie keer helemaal onder en zegt daarna de bijbehorende b'racha (zegenspreuk). Daarna kan ze gebruik maken van de klaarliggende haarföhn, haarkrullers, makeup, etc. om de bruid te zijn na de lange periode van onthouding.
In een plaats waar Joden zich vestigen heeft de bouw van een mikwe hoge voorrang.
Er wordt veel nadruk gelegd op de taharat hamisjpaga, de reinheid van het huwelijksleven en men veronderstelt dat het huwelijk nieuw blijft via de heiliging van de samenleving door het mikwe en de regelmatige afwisseling van wel en niet samenleven. Het is wel moeilijk, vooral in jonge huwelijken, maar velen hebben dat ervoor over, ervaren een vernieuwing van de huwelijksband; deze vrouwen hebben ook minder ‘hoofdpijn’.
Ook mannen gaan wel in het mikwe: voor Jom Kipoer, of soms elke vrijdag om ‘rein’ de Sjabbat in te gaan. Mannen hebben echter geen voorschrift om in het mikwe te gaan.
Wie overgaat tot het Jodendom gaat, als slotfase, eveneens in het mikwe, man zowel als vrouw. Men kan zich ook onderdompelen in stromend water of de zee.
Nederlanders zijn ‘Calvinistische’ Joden, dus niemand mag weten wanneer een vrouw in het mikwe gaat, want dan zou men weten dat ze ‘het’ doen die avond.
Zo niet in de Sefardische familie in Israël, waarin onze jongste zoon trouwde. De vrouwen van de familie kwamen op de dag voor de choepah naar het mikwegebouw, voorzien van eten en drinken. Toen de jonge bruid arriveerde werd ze met de bekende ‘geitenroep’ verwelkomd; ik paste me ogenblikkelijk aan en deed mee.
In een aparte zaal werd al het lekkers gerangschikt; de bruid verdween op een gegeven ogenblik en ik begreep waarheen. Even later kwam haar moeder me vragen of ik mee wilde naar het mikwe, dat had de kalla gevraagd. Ik keek verschrikt, ik ben toch Hollandse, informeerde of ze dat echt gevraagd had. Ja. En zo stond ik met haar moeder en grootmoeder in de kamer waarin zich het mikwe bevond en waar de bruid in haar prille schoonheid in het water stond.
Oma, moeder en ik hebben daarna buiten de deur aan elkaars hals een potje gegriend van ontroering.
Toen de kalla, met nog natte haren, in de zaal verscheen hebben we met haar gedanst en gezongen en mooie droosjes gehouden. Een heerlijk vrouwenfeest
Reeds in de Torah wordt op verschillende plaatsen gesproken over een onderdompeling als iemand ‘onrein’ was geworden.
Rein en onrein roepen in het Nederlands verkeerde associaties op ten deze: het heeft niet met vuil en schoon te maken maar vooral met 'cultisch' onrein. Daar de Tempel niet meer bestaat, zijn alle bepalingen daaromtrent niet meer toepasbaar. Wat nog wel is overgebleven is de ‘onreinheid’ van de menstruerende vrouw.
Volgens de Joodse huwelijkswetten is samenleving verboden vanaf het begin van de menstruatie tot het einde daarvan plus nog 7 ‘schone’ dagen: de vrouw moet dagelijks zich controleren op ‘navlekken’. In een leuk huwelijk tellen man en vrouw samen de schone dagen: ‘nu is het de vierde schone dag’. Aan het einde van de 7e schone dag reinigt zij zich zeer grondig van pleister, nagellak, lippenstift, allemaal verwijderen, nagels knippen, navel en oren schoonmaken, haar wassen. Tevoren heeft zij met de ‘mikwevrouw’, een gehuwde dame van religieuze levenswandel, een afspraak gemaakt voor een bezoek aan het mikwe; dat is altijd na één ‘nacht’. De afspraak gaat ook door als de periode van onthouding om is op vrijdagavond. In orthodoxe kringen is samenleving vóórdat de vrouw in het mikwe is geweest een zwaar taboe. Beheersing....
Ook een vrouw die bevallen is moet wachten tot de bloeding voorbij is en dan 7 schone dagen tellen voor ze in het mikwe kan gaan. Een bruid moet goed haar menstruatiedata in de gaten houden dat ze niet net ongesteld is als ze in het mikwe zou moeten voor of al onder de choepah staat. Is dat wel het geval dan mag er geen samenleving plaatsvinden tot ze in het mikwe is geweest. Tegenwoordig gebruikt ze de pil om de data te regelen! Modern?
Het mikwe is een diep bassin van vaststaande afmetingen, waar treedjes zijn ingebouwd voor de afdaling. Het moet gevuld worden met ‘natuurlijk’ (regen)water maar mag aangevuld worden met leidingwater. De wetten omtrent de bouw en watertoevoer zijn erg ingewikkeld.
Een modern mikwe is schoon, het water is warm en wordt voor elke vrouw verschoond. Nadat de mikwevrouw heeft gecontroleerd of het water ongehinderd alle lichaamsdelen kan bereiken, stapt de vrouw het water in, dompelt zich één of drie keer helemaal onder en zegt daarna de bijbehorende b'racha (zegenspreuk). Daarna kan ze gebruik maken van de klaarliggende haarföhn, haarkrullers, makeup, etc. om de bruid te zijn na de lange periode van onthouding.
In een plaats waar Joden zich vestigen heeft de bouw van een mikwe hoge voorrang.
Er wordt veel nadruk gelegd op de taharat hamisjpaga, de reinheid van het huwelijksleven en men veronderstelt dat het huwelijk nieuw blijft via de heiliging van de samenleving door het mikwe en de regelmatige afwisseling van wel en niet samenleven. Het is wel moeilijk, vooral in jonge huwelijken, maar velen hebben dat ervoor over, ervaren een vernieuwing van de huwelijksband; deze vrouwen hebben ook minder ‘hoofdpijn’.
Ook mannen gaan wel in het mikwe: voor Jom Kipoer, of soms elke vrijdag om ‘rein’ de Sjabbat in te gaan. Mannen hebben echter geen voorschrift om in het mikwe te gaan.
Wie overgaat tot het Jodendom gaat, als slotfase, eveneens in het mikwe, man zowel als vrouw. Men kan zich ook onderdompelen in stromend water of de zee.
Nederlanders zijn ‘Calvinistische’ Joden, dus niemand mag weten wanneer een vrouw in het mikwe gaat, want dan zou men weten dat ze ‘het’ doen die avond.
Zo niet in de Sefardische familie in Israël, waarin onze jongste zoon trouwde. De vrouwen van de familie kwamen op de dag voor de choepah naar het mikwegebouw, voorzien van eten en drinken. Toen de jonge bruid arriveerde werd ze met de bekende ‘geitenroep’ verwelkomd; ik paste me ogenblikkelijk aan en deed mee.
In een aparte zaal werd al het lekkers gerangschikt; de bruid verdween op een gegeven ogenblik en ik begreep waarheen. Even later kwam haar moeder me vragen of ik mee wilde naar het mikwe, dat had de kalla gevraagd. Ik keek verschrikt, ik ben toch Hollandse, informeerde of ze dat echt gevraagd had. Ja. En zo stond ik met haar moeder en grootmoeder in de kamer waarin zich het mikwe bevond en waar de bruid in haar prille schoonheid in het water stond.
Oma, moeder en ik hebben daarna buiten de deur aan elkaars hals een potje gegriend van ontroering.
Toen de kalla, met nog natte haren, in de zaal verscheen hebben we met haar gedanst en gezongen en mooie droosjes gehouden. Een heerlijk vrouwenfeest
Bloeme Evers-Emden
| << De mitswot | Chanoeka, het joodse lichtfeest >> |