Columns bloeme
JOODSE IDENTITEIT
Voor we over Joodse identiteit spreken, eerst iets over identiteit in het algemeen.
Identiteit wordt langzaam opgebouwd via imitatie (in mama's schoenen met hoge hakken stappen) om net als mama te zijn = identificatie. Jeugdverenigingen, school, de gemeenschap waarin men leeft, verschaffen ook identificaties. Tezamen vormen ze de identiteit, die weliswaar veranderbaar is, maar op volwassen leeftijd toch tamelijk stabiel.
Joodse identiteit is in betrekkelijke isolatie wat moeilijker te vormen en vast te houden dan in een groter Joods centrum. Religieus levende Joden zijn dagelijks veel meer bezig met hun Joodse identiteit dan niet-religieuzen. Wel is opmerkelijk dat de anti-religieuze Joden, die in het begin van deze eeuw de Staat Israël voorbereidden - en een sterke natonaal-Joodse identiteit hadden - gingen zoeken naar rituelen en symbolen en terechtkwamen bij.... religieuze, zoals Seder, Chanoeka, etc.
Identiteit is vooral een gevoel. Gevoel was heel lang nauwelijks gewaardeerd en erkend, maar de meeste handelingen zijn op gevoel gebaseerd en minder op verstand, al denken we graag andersom.
Enkele opmerkingen over een aantal aspecten ván en bijdragen aan Joodse identiteit:
De bijdrage van geboorte en opvoeding kan levensbepalend zijn; wat je in je vroeg(st)e jeugd leerde, blijft je het langste bij. Andere bouwstenen: de geschiedenis van het Joodse volk, waaronder de stichting van de Staat Israël, en het besef tot het Joodse volk te behoren: een schakel te zijn in de keten der geslachten. Hierbij sluiten aan (slecht definieerbare) gevoelens van saamhorigheid en lotsverbondenheid, die maken dat we meestal met ruime hand geven voor goede Joodse doelen. Godsdienst en traditie, hoe ver velen daarvan ook verwijderd zijn, worden toch ook door hen erkend als één van de sterkste dragers van het voortbestaan van het Joodse volk.
Negatieve gevoelens oproepende bijdragen aan de Joodse identiteit zijn het antisemitisme, in milde en scherpe vorm, waarbij men kan onderscheiden in: economisch (broodnijd), religieus (kruistochten), nationalistisch (anti-Zionisme) en sociaal (geen belangrijke maatschappelijke posities voor Joden).
Wat is de kracht van de assimilatie = willen opgaan in de omringende maatschappij, met verlies van Joodse identiteit? Assimilatie kan zeer bewust, maar ook sluipend en niet bewust nagestreefd, het Joodse leven ondermijnen. Men huwt gemengd, men ontkent (in erge gevallen) het Joods-zijn, men vertelt de kinderen weinig of niets van het Joodse erfgoed. Vroeger dacht men dat dat toch nooit zou lukken, maar inmiddels weten we beter. Wie weet nog dat Philips lampen etc. door Joden is opgezet?
Integratie lijkt hier gedeeltelijk op: men deelt in de maatschappij, maar bewaakt wel de Joodse eigenheid: Jomtov, choepa, meer of minder het Joodse leven behoedend. Men komt uit voor het Joods-zijn en draagt dit over op de kinderen.
Joods zijn kun je in onze tijd op heel veel verschillende manieren. Hoe iemand zich met de joodse cultuur verbonden voelt, wordt door allerlei factoren bepaald.
De Amsterdamse filosoof Ido Abram heeft een model ontwikkeld voor het meten van de Joodse identiteit, de zogenaamde ‘Schijf van Vijf’. Abram noemt vijf aspecten die bij iedere Jood op een of andere manier een rol spelen in het leven:
1. religie en traditie
2. de band met Israël en zionisme
3. oorlog, vervolging en overleving
4. persoonlijke geschiedenis
5. de wisselwerking tussen de Joodse en de Nederlandse cultuur.
Het hangt af van de persoon, de plaats waar die woont en de tijd waarin die leeft, hoeveel elk afzonderlijk aspect weegt. In de loop van iemands leven kan het gewicht van die aspecten variëren.
Bloeme Evers - Emden
Voor we over Joodse identiteit spreken, eerst iets over identiteit in het algemeen.
Identiteit wordt langzaam opgebouwd via imitatie (in mama's schoenen met hoge hakken stappen) om net als mama te zijn = identificatie. Jeugdverenigingen, school, de gemeenschap waarin men leeft, verschaffen ook identificaties. Tezamen vormen ze de identiteit, die weliswaar veranderbaar is, maar op volwassen leeftijd toch tamelijk stabiel.
Joodse identiteit is in betrekkelijke isolatie wat moeilijker te vormen en vast te houden dan in een groter Joods centrum. Religieus levende Joden zijn dagelijks veel meer bezig met hun Joodse identiteit dan niet-religieuzen. Wel is opmerkelijk dat de anti-religieuze Joden, die in het begin van deze eeuw de Staat Israël voorbereidden - en een sterke natonaal-Joodse identiteit hadden - gingen zoeken naar rituelen en symbolen en terechtkwamen bij.... religieuze, zoals Seder, Chanoeka, etc.
Identiteit is vooral een gevoel. Gevoel was heel lang nauwelijks gewaardeerd en erkend, maar de meeste handelingen zijn op gevoel gebaseerd en minder op verstand, al denken we graag andersom.
Enkele opmerkingen over een aantal aspecten ván en bijdragen aan Joodse identiteit:
De bijdrage van geboorte en opvoeding kan levensbepalend zijn; wat je in je vroeg(st)e jeugd leerde, blijft je het langste bij. Andere bouwstenen: de geschiedenis van het Joodse volk, waaronder de stichting van de Staat Israël, en het besef tot het Joodse volk te behoren: een schakel te zijn in de keten der geslachten. Hierbij sluiten aan (slecht definieerbare) gevoelens van saamhorigheid en lotsverbondenheid, die maken dat we meestal met ruime hand geven voor goede Joodse doelen. Godsdienst en traditie, hoe ver velen daarvan ook verwijderd zijn, worden toch ook door hen erkend als één van de sterkste dragers van het voortbestaan van het Joodse volk.
Negatieve gevoelens oproepende bijdragen aan de Joodse identiteit zijn het antisemitisme, in milde en scherpe vorm, waarbij men kan onderscheiden in: economisch (broodnijd), religieus (kruistochten), nationalistisch (anti-Zionisme) en sociaal (geen belangrijke maatschappelijke posities voor Joden).
Wat is de kracht van de assimilatie = willen opgaan in de omringende maatschappij, met verlies van Joodse identiteit? Assimilatie kan zeer bewust, maar ook sluipend en niet bewust nagestreefd, het Joodse leven ondermijnen. Men huwt gemengd, men ontkent (in erge gevallen) het Joods-zijn, men vertelt de kinderen weinig of niets van het Joodse erfgoed. Vroeger dacht men dat dat toch nooit zou lukken, maar inmiddels weten we beter. Wie weet nog dat Philips lampen etc. door Joden is opgezet?
Integratie lijkt hier gedeeltelijk op: men deelt in de maatschappij, maar bewaakt wel de Joodse eigenheid: Jomtov, choepa, meer of minder het Joodse leven behoedend. Men komt uit voor het Joods-zijn en draagt dit over op de kinderen.
Joods zijn kun je in onze tijd op heel veel verschillende manieren. Hoe iemand zich met de joodse cultuur verbonden voelt, wordt door allerlei factoren bepaald.
De Amsterdamse filosoof Ido Abram heeft een model ontwikkeld voor het meten van de Joodse identiteit, de zogenaamde ‘Schijf van Vijf’. Abram noemt vijf aspecten die bij iedere Jood op een of andere manier een rol spelen in het leven:
1. religie en traditie
2. de band met Israël en zionisme
3. oorlog, vervolging en overleving
4. persoonlijke geschiedenis
5. de wisselwerking tussen de Joodse en de Nederlandse cultuur.
Het hangt af van de persoon, de plaats waar die woont en de tijd waarin die leeft, hoeveel elk afzonderlijk aspect weegt. In de loop van iemands leven kan het gewicht van die aspecten variëren.
Bloeme Evers - Emden
| De Joodse kalender >> |