Bel Crescas: 020 - 640 23 80
Crescas schoolbord
Channa is afwezig
Columns
Weblogs disclaimer

Emile Schrijver

Emile Schrijver is sinds 2003 conservator van de Bibliotheca Rosenthaliana, de bijzondere collectie voor judaica en hebraica bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast is hij sinds augustus 2013 bijzonder hoogleraar Geschiedenis van het Joodse boek aan diezelfde universiteit. Hij is voorts een van de conservatoren van de Braginsky Collection in Zürich (Zwitserland). Hij geeft jaarlijks tientallen lezingen en colleges in binnen- en buitenland en maakt deel uit van besturen en adviesorganen van verschillende nationale en internationale Joodse organisaties.
vrijdag 23 oktober 2009
reageer op deze column
Delen |

Fernando Cardoso of Isaac Cardoso?

De afgelopen week stond voor mij nadrukkelijk in het teken van de opening van de tentoonstelling 'Een Reis door Joodse Werelden: Hoogtepunten uit de Braginsky Collectie', in de tentoonstellingsruimtes van de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam aan de Oude Turfmarkt. Aanstaande zondag verzorg ik daar voor Crescas een rondleiding met inleidende lezing. Je zou bij alle waardering voor de Zwitserse verzamelaar bijna vergeten waarom hij in Amsterdam terecht gekomen is, toen hij op zoek ging naar een plek om zijn unieke collectie tentoon te stellen: de Bibliotheca Rosenthaliana, de Joodse bijzondere collectie van de universiteit die zich sinds 1880, toen de erven Leeser Rosenthal aan de stad 6.000 boeken schonken, in Amsterdam bevindt.

In de tentoonstelling is daarom plaats ingeruimd voor meer dan vierendertig werken uit de Rosenthaliana, waaronder 27 'Amsterdamse Schatten'. Een van die Amsterdamse schatten is het werk Excelencias de los Hebreos (over de Deugden van de Joden), dat in 1679 in Amsterdam gedrukt werd. Het is geschreven door Isaac (Fernando) Cardoso (1603–1683). Cardoso werd in Portugal geboren en studeerde als nieuw-christen in Spanje, waar hij filosofie doceerde en promoveerde in de medicijnen. Hij werd al op relatief jonge leeftijd hofarts in Madrid. In 1648 verdween Fernando plotseling uit Madrid en dook op in Venetië, waar hij, voortaan met de naam lsaac Cardoso, tot de Sefardische gemeente toetrad. Hij functioneerde vervolgens van 1652 tot zijn dood in 1683 als arts van het getto van Verona. Hij heeft een aantal belangrijke literaire en polemische werken op zijn naam staan, maar Excelencias is zijn hoofdwerk. Het is een briljante verdediging van het jodendom en het Joodse volk.

Het werk is onderverdeeld in twee delen met elk tien hoofdstukken. Het eerste deel behandelt de deugden van het Joodse volk, onder de volgende noemers:

  1. Een door God gekozen volk;
  2. Eén volk;
  3. Afgescheiden van alle naties;
  4. Drie van hun natuurlijke eigenschappen (compassie, liefdadigheid, bescheidenheid);
  5. Besnijdenis;
  6. De Sjabbat;
  7. Een Goddelijke wet;
  8. Profetie;
  9. Het Heilige Land;
  10. Getuigen van de Eenheid van God (over Joods martelaarschap, vooral ten gevolge van het handelen van de Inquisitie).

Het tweede deel weerlegt een tiental Christelijke aantijgingen:

  1. Zij aanbidden valse goden;
  2. Zij verspreiden een slechte reuk;
  3. Staarten en bloed (Joden zouden staarten hebben en Joodse mannen zouden menstrueren);
  4. Zij bidden drie maal daags ten nadele van de niet-Joden;
  5. Zij overreden niet-Joden tot het Jodendom over te gaan;
  6. Zij zijn ontrouw aan de heersende macht;
  7. Zij zijn boosaardig en wreed;
  8. Zij hebben de tekst van de Heilige Schrift gecorrumpeerd;
  9. Zij ontheiligen (Christelijke) beelden;
  10. Zij doden Christelijke kinderen omwille van hun bloed.

In 1994 noemde de historicus Yosef Hayim Yerushalmi Las excelencias de los Hebreos 'a masterpiece of Jewish anti-defamation ... Erudite, passionate, eloquent, it is all the more impressive and interesting as the work of a former Marrano who only came into the full possession and knowledge of his Jewish heritage in middle age. For while the book is, explicitly, a defense of Jewry as a whole, it is also, on a personal level, a justification of his own choice to live as a Jew.' [... een meesterlijke Joodse anti-lastertekst ... Het is een belezen, gepassioneerd en welbespraakt werk, dat nog aan belang wint omdat het geschreven is door een vroegere nieuw-Christen, die zich pas op middelbare leeftijd volledig met zijn Joodse achtergrond kon identificeren. Het is enerzijds een verdediging van het gehele jodendom, anderzijds, op een persoonlijker niveau, een rechtvaardiging van zijn eigen keuze om als Jood te leven.]

Uw reactie:

Naam
Email
Reactie
vul de beveiligings-code in
nov 2013Dagboek van Anne Frank is een Joods boek
mei 2013De oudste Tora-rol teruggevonden in Bologna
mrt 2011Paulus Fagius en Elijah Levita werkten samen in Isny
feb 2011Mag je in sjoel uit een gedrukte Megille lezen?
jan 2011Over neuzen
nov 2010Sjnoderboekjes: wonderlijke vorm en religieuze functie
okt 2010Eliëzer Steinbarg was niet zomaar een fabeldichter
okt 2010Een boek is nooit alleen gewoon maar een boek
sep 2010Bloy vi bleter fun alte sforim
sep 2010Joden aan de basis van boekdruk in Turkije
aug 2010Het Machzor uit Esslingen
jul 2010Mensen hebben fabels nodig om de waarheid te willen kennen
jun 2010Ook Joodse miniatuurboekjes zijn bibliofiele curiositeit
mei 2010Sefer Tashbets wel of niet gebonden in vissenhuid?
apr 2010Van wie zijn Hebreeuwse handschriften?
apr 2010Aaron Wolfsohn-Halle
mrt 2010Digitalisering van oude joodse bronnen biedt grote mogelijkheden
mrt 2010Nog eens: Hebreeuwse schrifttypen
feb 2010Variatie in Hebreeuwse schrifttypen
feb 2010Een Haggadah met misdrukken
feb 2010Judah Leib Gordon was een belangrijke fabeldichter
jan 2010Vroegste geïllustreerde Estherrol tentoongesteld in New York
jan 2010Boeken in de Middeleeuwen (2)
jan 2010Boeken in de Middeleeuwen (1)
dec 2009Joodse dwergen in de boekgeschiedenis
nov 2009Edele bloemmotieven
nov 2009Concurrenten
okt 2009Fernando Cardoso of Isaac Cardoso?
okt 2009Perek Shirah bevat lofzangen van de schepping op de Schepper
sep 2009Een bijzonder besnijdenisboekje
sep 2009Aan de wieg van een Joodse uitgeversbranche
aug 2009Een Esther-rol van ruim zeven meter!
jun 2009Joden in India en hun kunstzinnige smaak
jun 2009Nederlands-Joodse archieven aan de vergetelheid ontrukt
mei 2009Abraham Gómez Silveira (1656–1740) in discussie
mei 2009De Haggadah van Mantua (1560)
mei 2009De responsen van het seminarium Ets Haim
apr 2009Amsterdamse veelschrijver interesseerde zich voor Joodse sprookjes
apr 2009Tijd om de Haggadot weer tevoorschijn te halen
mrt 2009Een Duits sprookje in Hebreeuwse letters (Karlsruhe, 1809)
mrt 2009Maimon Abohbot schreef met links
feb 2009Isaac Satanow (1732–1804), een verlichte vervalser
feb 2009Rabbijnen vertellen fabeltjes
jan 2009Op welke berg mocht Mozes de Torah ontvangen?
jan 2009Een volk van boeken
Crescas is partner in