Het is waarschijnlijk begonnen met de lokeend, een woord dat al in 1864 te vinden is in de eerste editie van wat nu de Grote Van Dale heet. In de tweede helft van de 20ste eeuw volgden samenstellingen als lokfiets, lokauto en lokvrachtwagen, hulpmiddelen om dieven te betrappen of te kunnen opsporen (dankzij verstopte zendapparatuur).

In 2008 stelde de Amsterdamse afdeling van de PvdA voor om loktieners in te zetten om slijters en supermarkten te kunnen betrappen op de verkoop van alcohol aan minderjarigen. Eveneens nieuw in 2008 waren de lokpatiënt, ingezet om misbruik bij de verkoop van medicijnen via internet op te sporen en de lokloverboy, om goedgelovige tienermeisjes te waarschuwen.

Nog twee voorbeelden van menselijke lokeenden: de lokoma (lees lok-oma, geïntroduceerd in 1993) en de lokhomo (uit 2007).

Ik bedoel maar: de lokjood komt niet de lucht vallen. Heeft u nog niet van de lokjood gehoord? Dan heeft u waarschijnlijk teveel naar voetbal gekeken.

Het woord lokjood (ook gespeld lok-jood en lok-Jood) werd onlangs geïntroduceerd door Ahmed Marcouch. Marcouch was stadsdeelvoorzitter van Slotervaart en is sinds kort Tweede Kamerlid voor de PvdA. In een interview met BNR Nieuwsradio zei hij, over straatagressie tegen Joden in Amsterdam door met name Marokkaanse jongeren: 'Ik vind dat je alles moet doen om die etters, die kwelgeesten, die criminelen te pakken. Wat mij betreft zet je een lokjood in, maar je pakt ze. Je moet alles doen om de pakkans te vergroten. Het lijken incidentjes, maar dit is ernstig.'

Ik denk dat Marcouch gelijk heeft en ook het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI) steunt hem, maar toch stuit het woord lokjood mij tegen de borst.

Ik heb daar geen rationele verklaring voor. Lokjood is goed te vergelijken met lokhomo en lokoma, maar terwijl ik lokoma grappig vind klinken (je zou het overvallers toewensen dat ze een keer een agent overvallen die als lokoma is verkleed), heb ik een naar gevoel bij lokjood. Kennelijk ben ik daar niet de enige in. Bij het Meldpunt Taal, een website die recent online is gegaan (www.meldpunttaal.nl), schreef iemand: 'Ben een groot liefhebber van nieuwe woorden, vooral van inventieve neologismen. Maar ik wens te protesteren tegen het woord "lokjood". Dat kan echt niet.'

Vanwaar die weerzin? Ik vermoed dat het komt omdat het lijkt alsof je daarmee onderschrijft dat een Jood die in orthodoxe kleding is gestoken, dan wel iemand die een keppeltje draagt, geweld uitlokt.

Een lokoma is simpelweg oud en kwetsbaar, en daarmee een potentieel slachtoffer voor bijvoorbeeld tasjesdieven. Ik ken weinig lokhomo's, maar ik vermoed dat ze de aandacht trekken door bepaald gedrag (hand in hand lopen, zoenen), niet door bepaalde kleding. Het is natuurlijk absurd dat dit agressie zou uitlokken, maar in de praktijk is dat helaas soms het geval.

Alleen bij de lokjood ga je er vanuit dat het dragen van bepaalde kleding aanstootgevend zou kunnen zijn. Dat het agressie oproept, net zoals het dragen van een boerka bijvoorbeeld. Anders dan bij de lokhomo is er dus geen verschil in gedrag tussen de échte orthodox geklede Jood en de lokjood. Of zoek ik er teveel achter? Is het simpelweg omdat Jood niet vaak meer op deze manier wordt gebruikt? Nog een andere mogelijkheid: lokjood roept bij mij associaties op met antisemitische verhalen over kinderlokkende Joden.

Nou ja, u ziet, ik kom er niet helemaal uit. Misschien moet ik hiermee volstaan: ik vind lokjood een rotwoord.