Crescas handje
Bel Crescas: 020 - 640 23 80
Crescas schoolbord
Columns
Weblogs disclaimer

Leo Mock

Leo Mock kreeg zijn opleiding in Israël aan een talmoedhogeschool (jesjiwa). Verder studeerde hij Joodse geschiedenis aan de Bar-Ilan Universiteit en oude geschiedenis aan de UvA. Hij is sinds 1999 docent bij de Vakgroep Hebreeuws van de UvA. Samen met co-auteur rabbijn R. Evers schreef hij Aan tafel bij de rabbijn - eten en drinken in bijbels perspectief (1999). In Zappen door de Talmoed (2002) en Surfen op de zee van de Talmoed (2004) vindt de lezer zijn talmoedcolumns die hij in de periode 1999-2003 publiceerde in het NIW. Voor Crescas verzorgt Leo Mock, naast zijn wekelijkse web-column, diverse Talmoed-cursussen.
vrijdag 20 januari 2012
1 reactie
reageer op deze column
Delen |

Schwer zu sein a Jid

En ik hoopte nog wel dat het een onbezorgd weekje zou worden, zo net na het begin van het nieuwe jaar. Zodat ik eindelijk eens over leuk en onbezorgd nieuws kon schrijven. Over de massa’s haring die aanspoelden in Noorwegen na de jaarwisseling bijvoorbeeld, of de opnieuw grote hoeveelheden dode vogels – merels dit keer – die uit de lucht kwamen vallen in Arkansas. Dat er een zeldzame steenarend in Lauwersmeer is gezien, dat de werking van Tamiflu niet bewezen kan worden volgens sommige onderzoekers, dat er een resistente stam van Tuberculose in India is aangetroffen, of dat de schrikkelseconde misschien wordt afgeschaft (ik volsta vandaag met één link naar de wetenschapspagina van nu.nl). En o ja, sneeuw zit er gelukkig in januari niet meer in, en hopelijk in februari ook niet ... Dus ga vooral ver weg, naar Oostenrijk of zo, als je per sé wilt skiën ...

Maar ja, het heeft niet zo mogen zijn ... Es is schwer zu sein a Jid zeiden ze vroeger. Daarmee doelden ze vooral op de moeilijke economische toestand van veel Joden in Oost-Europa, pogroms, pesterijen en andere ongein. En misschien zeiden ze het ook wel een beetje als zelfkritiek: het valt niet mee om je aan de wetten en gebruiken van het jodendom te houden, maar je doet je best was het idee ... Ik moest aan die Jiddisje uitspraak denken toen ik het laatste nieuws uit Joods Nederland via de vele internetsites mocht vernemen ... Nee, hè – nu weer dit, dacht ik. Want we hebben al het één-en-ander gehad. Eerst is het jodendom in verband gebracht met dierenkwellerij, dan weer met vrouwendiscriminatie en mutulatie van mannelijke geslachtdelen, en nu weer homofobe trekjes ... En ga nou niet alleen de media daar de schuld van geven en zeggen dat het allemaal a-a-a-a-an-ti-semieten zijn. Wat heeft zo’n verklaring inzake homoseksualiteit van rabbijnen en ‘experts’ nu voor zin? Wat denk je daar mee te bereiken behalve dat je mensen tegen het hoofd stoot, beledigt en verdrietig maakt? En is zo’n verklaring wèl okay als rabbijn Ralbag die alleen ondertekent met zijn Amerikaanse keppel op? Tja ...

Ik heb ongeveer vijf jaar in ultra-orthodoxe jesjivot geleerd. Homoseksualiteit was daar geen issue. Er werd niet over gesproken door de rabbijnen in het leerinstituut. Betekent dat, dat het daarom niet voorkwam? Natuurlijk niet – het lijkt me sterk dat 100% van alle leerlingen hetero was. Men koos er blijkbaar voor om er niet over te praten. Daar kleven misschien ook weer nadelen aan: misschien is het hele onderwerp onbespreekbaar, en dus weet je niet of iemand misschien een crisis doormaakt t.a.v. zijn seksuele identiteit. Maar de vermeende openheid in de Amerikaanse verklaring lijkt ook alleen negatief en neerbuigend te zijn. Wie de Tora doorleest, ziet dat maar op twee plekken in de Tora over homoseksualiteit wordt gesproken: in Wajikra 18:22 en Wajikra 20:13.

Nu zijn er weer mensen die menen – in navolging van de Talmoed – dat ook in Dewariem 23:18 een verbod op homoseksualiteit te lezen is. Maar wie de tekst van de Tora echter goed doorleest, ziet dat de eenvoudige betekenis het verbod op tempelprostitutie is – van zowel mannen als vrouwen – en niet per sé te maken heeft met homoseksualiteit. Onkelos legt het vers in Dewariem weer uit als betrekking hebbend op het verbod om te huwen met iemand die de status van slaaf heeft, omdat dergelijke relaties niet bestendigd kunnen worden in een huwelijk en dus eigenlijk alleen om seks draaien. Uit Rasjbam aldaar lijkt het te gaan om een man die seks heeft met ongehuwde vrouwen, buiten het huwelijk en ook niet met de bedoeling de vrouw als (officieël) bijvrouw (pilegesj) te nemen. Misschien een soort gigolo dus voor ongetrouwde vrouwen, maar het vers heeft dus niets te maken met homoseksualiteit volgens Rasjbam. Op grond van Dewariem 23:18 zou je dus wel mogen verwachten dat rabbijnen zich wat meer zouden uitspreken tegen mensenhandel die vaak voor vrouwen in gedwongen prostitutie uitloopt, een fenomeen dat helaas ook in Israël bestaat. Misschien daar eens een verklaring aan wijden???

Twee keer dus in de hele Tora lees je wat over homoseksualiteit. Da’s best weinig toch, in vergelijking met de opdracht om voor de zwakkeren en kwetsbaren in de maatschappij te zorgen: de weduwe, wees, blinde, dove en vreemdeling. Dat wordt vele malen herhaald in de Tora, wel tientallen keren. En ja, het is volgens de Tora een gruwel om te sjoemelen met maten en gewichten (Dewariem 25:13-16), magie en tovenarij te bedrijven (Dewariem 18:10-12), aan partnerruil te doen (Dewariem 24:4), een dier met een gebrek aan de Tempel te wijden als offer (Dewariem 17:1), je kind opofferen aan je eigen Moloch-idealen (Dewariem 12:31), een afgodsbeeld je huis in brengen (Dewariem 7:26 - is dat de laatste CD van een aanbeden popster? Merkkleding? Overbodige elektronische apparatuur gemaakt onder slechte werkomstandigheden? Vlees uit de bio-industrie? Foute religieuze literatuur die oproept tot onverdraagzaamheid? – roept u maar ...). Ja, zelfs het wierookoffer in de tempel kan God een gruwel zijn, wanneer we dit met schijnheilige vroomheid doen, terwijl aan onze handen bloed kleeft volgens Jesjaja (hoofdstuk 1):

Wanneer gij komt om voor mijn aangezicht te verschijnen – wie heeft dit van u verlangd mijn voorhoven plat te treden? 13 Gaat niet voort met huichelachtige offers te brengen – gruwelijk reukwerk is het Mij; nieuwe maan en sabbat, het bijeenroepen der samenkomsten – Ik verdraag het niet: onrecht met feestelijke vergadering. 14 Uw nieuwemaansdagen en uw feesten haat Ik met heel mijn ziel, zij zijn Mij een last. Ik ben moede ze te dragen. 15 Wanneer gij uw handen uitbreidt, verberg Ik mijn ogen voor u; zelfs wanneer gij het gebed vermenigvuldigt, hoor Ik niet; uw handen zijn vol bloed. 16 Wast u, reinigt u, doet uw boze daden uit mijn ogen weg; houdt op kwaad te doen; 17 leert goed te doen, tracht naar recht, houdt de geweldenaar in toom, doet recht aan de wees, verdedigt de rechtszaak der weduwe.
(NBG-vertaling)

Laten we vooral naar onszelf kijken – wie met één vinger naar een ander wijst, wijst er met drie naar zichzelf ...

Sjabbat sjalom

Reacties

Johan de Ridder

vrijdag 20 januari 2012
Tja Leo, Bereishit 19:5 zegt ook wel het e.e.a. Standpunten innemen is niet altijd veroordelen. Shabbat Shalom

Uw reactie:

Naam
Email
Reactie
vul de beveiligings-code in
mei 2012Achterstand ingehaald
mei 2012Echt?
mei 2012Jom HaMalka-drukte
apr 2012Een warm bad
apr 2012Post-Pesach dilemma’s
apr 2012Nog even over Pesach
apr 2012Stroomstoring
mrt 2012De waarde van getallen
mrt 2012Lente
mrt 2012Een ingewikkeld parcours
feb 2012Rekenkunst met verrassende uitkomst
feb 2012Crisisverhalen
feb 2012De seculiere inwoners van Kiriat haJovel
feb 2012Waterdamp
jan 2012Werken is gezond
jan 2012Schwer zu sein a Jid
jan 2012Beth Sjemesj
dec 2011Chanoeka-overpeinzingen
dec 2011De 25e van de maand
dec 2011Buitenaards
dec 2011Seizoensperikelen
nov 2011Andere maten
nov 2011Weet wat je eet
nov 2011Over een etrog, een rebbe, rabbijnen en de zon
okt 2011Over voorspellingen en hoofdrekenen
okt 2011Een einde en een begin, maar wel blijven bidden!
okt 2011Reizigers houden niet van regen
okt 2011Introspectie
sep 2011Kabbala-les
sep 2011Troonrede en Miljoenennota
sep 2011SpongeBob
sep 2011Nog eens over inkeer
sep 2011Inkeer
aug 2011Protesteren in Rechovot
jul 2011Awoide zorre
jul 2011Sjocheet van Oranje
jul 2011Bio-industrie en sjechita
jun 2011Moeten wij dieren eten?
jun 2011Cottage cheese
jun 2011Gevaren
jun 2011Onverdoofd
mei 2011Onze voeding
mei 2011Moleculair kasjroet
mei 2011Mei
mei 2011De Masjiach
apr 2011Tussen Amsterdam en Rechovot
apr 2011Vegen met beleid
apr 2011Noden en verboden
apr 2011Chameetsologie en andere Pesachwetenschap
apr 2011SMS uw vraag!
mrt 2011Elke dag Poeriem!
mrt 2011Het einde van de wereld?
mrt 2011Elke dag Poeriem
mrt 2011Teruggeven
feb 2011De zon
feb 2011Woestijngodsdienst
feb 2011Stadswandeling
feb 2011Gekke wereld
jan 2011Liberale Joden of Christenen voor Israël?
jan 2011Het Kohnstamm Instituut en etnische groepen
jan 2011Niets aan de hand
jan 2011Terug in Nederland
dec 2010Instant-religie
dec 2010Wat een gekte allemaal...
dec 2010Vasten voor regen
nov 2010De lichtjes van Chanoeka
nov 2010Schaarste
nov 2010Een drukke zondag
nov 2010Amsterdammer in de provincie
okt 2010Carlebach
okt 2010Mark Rutte, Yona Metzger en UFO’s
okt 2010Informatie-'overkill'
okt 2010Triest en oppervlakkig
okt 2010De bittere maand
sep 2010Met plantjes zwaaien
sep 2010Hufterigheid
sep 2010Xenofobie
sep 2010Een tzaddiek
aug 2010Wat doen we op sjabbat?
aug 2010Een ontspannen vakantie
jul 2010Paul
jul 2010Keppeltjesdag
jun 2010Een echte held
jun 2010Politici laten zich niet horen
jun 2010Bowlen
mei 2010Jesaja 53:5
mei 2010Eten
mei 2010Koninginnedag
apr 2010Lag Be'omer
apr 2010Feestvieren en herdenken
apr 2010Dóórpakken
apr 2010Ben jij nog in?
apr 2010Pesach: waar gaat het echt om?
mrt 2010Méér dan vier vragen ...
mrt 2010Insecten
mrt 2010De langste Poeriem ooit
mrt 2010Herken de Poeriemgrap!
feb 2010Rare vragen, rare antwoorden
feb 2010Rabbijn Elon in problemen
feb 2010Gescheiden buslijnen
feb 2010Nogmaals de diboek
jan 2010Diboek
jan 2010Natuurrampen
jan 2010Een boek kopen
jan 2010Uitvinding van de bakker
jan 2010Oud-en-Nieuw
dec 2009Taal
dec 2009Halachisch veroorzaakte kinderloosheid
nov 2009Dawwenen op het juiste moment
nov 2009Kosjer
nov 2009Bidden om regen
nov 2009Het wisselen van de seizoenen
okt 2009Leerhuizen in de mediene
okt 2009Een boek uitlezen
okt 2009Onze minhag
okt 2009Een soeka in de Diaspora
okt 2009Soekotmelancholie
sep 2009Jom Kippoer
sep 2009Leeuwen en beren
sep 2009Woordeloze haast
sep 2009De 'midrechov' in Jeruzalem
aug 2009Tatoeages, een beladen imago
aug 2009Op bezoek bij S
jun 2009Vakantie
jun 2009Generatiekloof
mei 2009Cheesecake
mei 2009Keukenhof
mei 2009Varkensgriep
apr 2009Vakantie
apr 2009Chameets
mrt 2009Een jesjiva-gave
mrt 2009Wie zonder zonde is, wordt immuun voor .....
mrt 2009Economie
mrt 2009Poeriem
feb 2009Taal en getallen
feb 2009Internet-tribalisme
feb 2009Verkiezingen
feb 2009De taxichauffeur en de zoon van de rabbijn
jan 2009Liefde
jan 2009Oppassen voor slangengif!
jan 2009Cafépraat
jan 2009Veel boeken – en een goed huwelijk
dec 2008Een ongeluk of dood door schuld?
dec 2008De Israëlische State Controller
dec 2008De periferie
nov 2008Zending
nov 2008Kromme komkommers
nov 2008Actie en reactie
nov 2008De regenmaker
okt 2008Slechte gedachtes
okt 2008Hosjanna Rabbah
okt 2008Soekot
okt 2008Onze zondes
okt 2008Een oud kabbalistisch gebed